GünAzTv mətbuat mərkəzinin növbəti müsahibi “İnam” Plüralizm Mərkəzinin rəhbəri, yazar Vahid Qazidir.

-Vahid bəy, Bu gün Qarabağ həqiqətlərinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması istiqamətində görülən işlər Sizi qane edirmi?

- Bu məsələ dövlətin Qarabağla bağlı apardığı siyasətin bir hissəsi olmalıdır. Ayrı-ayrı fərd və ya təşkilatın işi dəryada damla qədər az görünür. Bu bənzətməyə erməni diasporu və ona olan dəstək və bəzən simpatiya kontekstində baxmaq lazımdır. Qarabağ müharibəsinin səbəb və fəsadlarının dünya ictimaiyyətinə çatdırılması sahəsində dövlətin formalaşmış siyasətinə ehtiyac var.

-Azərbaycan diaspor qurumlarının bu məsələdə rolunu necə dəyərləndirirsiniz?

-Bir misal çəkim sualınıza cavabı burdan taparsınız. “Ağdam – Qafqaz Xirosiması və ruhlar şəhəri” adlı sərgi yaratmışıq. Buraya Ağdamın işğaldan əvvəl və sonrakı mənzərəsini əks etdirən onlarla foto, “Qafqaz Xirosiması” adlı film və Ağdamın hazırkı halını Xirosimanın atom partlayışından sonrakı vəziyyətinə bənzədən xarici jurnalist və siyasətçilərin sözləri yazılmış plakatlar daxildir, müxtəlif dillərdə bukletlər və s.- də öz yerində. Düşünürəm ki, Qarabağ həqiqətlərinin dünya ictimaiyyətinə daha asan dillər çatdırılmasında bu sərgi böyük rol oynaya bilər. Biz hər hansı propoqandadan uzaq, sadəcə olanları göstərib deyirik ki, belə bir şəhər olub və o artıq yer üzündən silinib. Və bunu kimsə edib.

Bax, bu sərginin dünyanın müxtəlif ölkələrində nümayiş etdirmək üçün ölkəmizin bir çox dövlətlərdəki səfirliklərinə, Diaspora Komitəsinə məktubla müraciət etmişik. London, Budapeşt, Dehli və başqa şəhərlərdəki səfirliklərimiz maraq göstərirlər. Almaniyadakı səfirliyimiz isə artıq sərgini dəvət elədi və biz ilk olaraq Berlində sərgini nümayiş etdirdik.

Amma diaspora komitəmizdən hələ də cavab almamışıq, hansı ki, bu birbaşa onların maraq sahəsinə aid olmalıdır. Güman edirik ki, nə vaxtsa onlarla da əməkdaşlığımız baş tutar. Sərgini öz ölkələrinə səvət eləməyə isə mənim tanıdığım diaspora nümayəndələrimizin imkanı yoxdur.Bu işdə dövlətin köməyi olmasa ciddi uğurlardan danışmaq yersizdir.

-Siz neçə düşünürsünüz Qarabağ münaqişəsi sülh yolu ilə həll olunmalıdır, yoxsa, müharibə ilə?

- Burada “sülh” əvəzinə “dinc” sözünü işlədərdim. Qarabağı dinc, yaxud müharibə yolu ilə neft bumunadək bəlkə də qaytarmaq olardı. Beynəlxalq güclərlə siyasət danışıqlarına neft qatmaqla. İndi müharibə yolu mümkünlü görünmür. Və bu görünməzliyin neft erasının sonunadək davam edəcəyini düşünürəm. O vaxtacan isə bu sözlər ritorika olaraq qalacaq. Həll yolları regiondan çox uzaqlara gedib çıxıb.

-Son vaxtlar Rusiyanın Qarabağ məsələsi ətrafında fəallaşdığı görünür. Maraqlıdır münaqişəni yaradan və bu gün Ermənistanı silahlandıran Kremli Qarabağ məsələsini Azərbaycan xeyrinə həll edilməsinə razılıq verəcəkmi?

- “Qarabağ iməciliyi” məqaləsində yazmışdım ki, Ermənistanı bir dövlət kimi Rusiya yaradıb, “doğub”. Ana balasını qoruyan kimi onu qoruyacaq. Ermənistan Rusiyanın regiondakı 300 illik siyasətinin nəticəsidir, bu bir imperiya layihəsi idi və uğurla baş tutub. Sabah Rusiyanın yerinə bölgəyə bir başqa yad güc gələcəksə Ermənistanı hazır proyekt kimi kullanacaq, türklər demiş. Türkləri boş yerə xatırlamadım. Türkiyənin regionda güclənməsi Qarabağ və digər problemlərin ədalətli həllinə ümid yarada bilər. Bu isə yaxın perspektivdə çətin görünür.

Rəhmətlik Əbülfəz Elçibəy deyirdi ki, Qarabağın azadlığı Güney Azərbaycanın azadlığında keçir. Bu gün bu fikirlə razılaşanlarda var, razılaşmayanlarda. Bu haqda sizin düşüncələriniz bilmək maraqlı olardı.

- Əbülfəz bəyin bu fikrini sözün birbaşa yox, dolayı anlamında qəbul edərdim. Sosialist inqilabının bütün dünyada baş tutacağına inanan kommunistlərə bənzəmək istəmədiyim kimi, regionda böyük türk inqilabı və bunun nəticəsində itirilmiş türk torpaq və birliyinin bərpasına yaxın dövrlərdə inanmıram - bu ideyanın nə qədər müqəddəs olmasına baxmayaraq. Səbəblər çoxdur: biri “dünya gücləri buna imkan verməz”dirsə, digəri “özümüzün milli təfəkkür və s. baxımdan buna hazır olmamağımız”dır.

-Bəs son illər Güney Azərbaycanda cərəyan edən hadisələri izləyirsinizmi?

-İzləyirəm. Oradakı proseslərin uğuru başı üzərində öz bayrağı olan bu Azərbaycanda rifah cəmiyyətinin uğurlu qurulmasından da çox asılıdır.

Söhbətləşdi: Elnur Eltürk