GünAzTv: Sovetlər birliyi dağılan ərəfəd Tacikistanda silahlı qarşıdurma oldu. Bu respulikanın əhalisi bir neçə ildir atışma səsi eşitmir. Silahlılar özlərini «islamçı» adlandırırdı. Ölkənin rəhbərliyi belə müxalifətdən rahatsızdır. Odur ki, həmin qrupların mənbəyinə qarşı müqavimət göstərməkdədir.

Bunlardan biri Əfqanıstandırsa, o biri İrandır. Tehran hakimiyyəti «fars dilli» saydığı bu dövlətlərlə birlikdə Orta Asiyada Qərbə qarşı birlik yaratmaq niyyətindədir. Onun üçün də Tacikistan gənclərindən yararlanmaq niyyətində olduğu ehtimal edilir.

İran hakimiyyəti Tacikistana fasrdilli kimi yarınsa da rəsmi Düşənbə hələlik Tehranın bu zəfiliyindən (panfrasçı düşüncəsindən) faydalanır. Yayda  İranda bu dillilərin zirvə toplantısı keçirildi. Onda İslam Respublikasının prezidenti Mahmud Əhmədinejad  Tacikistan prezidenti İmaməli Rəhman və Əfqanıstanın dövlət başçısı Həmid Karzayı antinato birliyi yaratmaq üçün dilə tutsa da, cəhdi uğursuz olmuşdu

«İnterfaks-Reliqiya»-nın məlumatına əsasən, Tacikistanın xarici işlər naziri Həmraxan Zərifi iranlı həmkarı Mənuçehr Müttəkidən İslam Respublikasında qanunsuz təhsil alan tacik tələbələrin ölkəsinə qayıtması üçün yardım göstərməsini xahiş edib.

H.Zərifi Tehranda keçirilən «Asiya dialoqu əməkdaşlığı» müşavirəsi çərçivəsində M.Müttəki ilə göürüşüb. Tacikstan Xarici İşlər Nazirliyinin məsələ ilə bağlı yaydığı məlumatda bildirilib : « Müzakirə zamanı tərəflər tacik tələbələrin İslam Respublikasının ali təhsil ocaqlarında təsilinə dair məsələlərdən danışıb bu sahədə ikitərəfli əməkdaşlığın pesrpektinə toxunublar».

Tacik diplomat İran universitetlərində qanunsuz təhsil alan tələbələrin ölkəyə qayıtmasının təşkilinə yardım etməsini İrandan istəyib.

Təhsil almaq üçün xaricə gedən gənclərlə bağlı da xəbərlər mövcuddur. Tacikistanın

«Somon air» özəl aviaşirkəti bildirib ki, Misirin paytaxtı Qahirədən 100-dən çox tələbəni və ailəsini pulsuz ölkəyə gətirib.

Ölkə Təhsil  Nazirliyinin məlumatına əsasən, xaricdə dini ali təhsil ocaqlarında 500-ə yaxın Tacikistan vətəndaşı oxuyur. Yeni qaydalara görə, xaricdə təsil almaq istəyən hər ölkə vətəndaşı Təhsil Nazirliyindən uyğun icazə almalıdır.

Xatıtladaq ki, bu haqda ilk xəbər cari ilin avqustunda yayılıb.  «Ferqane.ru»-nun məlumatında bildirilimişdi ki, Tacikistan hakimiyyəti İranda oxumağa gedən tələbələri İslam Respublikasına buraxmayıb. Mənbə 30 tacik tələbənin Düşənbə-Tehran hava reysinə minməsinə icazə verilməyib.

«Bu gənclər qeydiyyat keçmişdilər. Artıq təyyarənin salonunda idilər. Ancaq xüsusi xidmət orqanlarının əməkdaşları onlardan təyyarəni tərk etmələrini xahiş etdi»-deyə, mənbə bildirib.

İranın Düşənbədəki səfirliyi də xəbəri təsdiqləmişdi. Məlumata görə, 30 Tacikistan vətəndaşı iranşünsalıq, fars dili və ədəbiyyatı üzrə ikihəftəlik  təhsil kursu İslam Respublikasına gedirmiş.

Səfirlikdən bildiriblər ki, hakimiyyət bu səfərin Tacikistanın təhsil Nazirliyi ilə razılaşdırılmadığını iddia edir. «Əksinə, bu səfəri bütün proqrammı Tacikistanın Təhsil Nazirliyinin təmsilçiləri ilə razılaşdırılıb. Bundan başqa 15 tələbənin namizədliyi nazirlik tərəfindən təqdim olunub. Qrupun başşqa üzvləri isə İranın tacikistandakı səfirliyinin keçirdiyi çeşidli müsabiqələrin qalibləridir» -deyə, Tehranın Düşənbədəki səfirliyindən bildiriblər.

Elə olayın da ikinci 15 –liyin üzündən yarandığı ehtimal edilir. Onların namizədliyini Tacikistan İslam Universiteti tərəfindən irəli sürülüb.

Yeri gəlmişkən, bir müddət öncə İmaməli Rəhman ölkə vətəndaşlarına müraicət edərək, demişdi ki, son 10 ildə xaricdə çeşidli İslam  təhsil müəssisələrində oxuyan övladlarını geri çağırsınlar. O, valideynləri islam dövlətlərinin mədrəsələrində təhsil alan övladlarını geri qaytarmağa çağırıb. 

«Təəssüflər olsun ki, onların çox mollalıq öyrənmir, əksinə terrorçu və ya ekstremist olurlar. Onların hamısını qaytarmaq lazımdır, yoxsa hamısı satqın və vətən xaini olacaq»-deyə,Tacikistan prezidenti bildirib.

Məlumata əsasən,  İran mədrəsələrində, özəlliklə ölkənin Əfqanıstanla sərhədində yerləşən Sistan-Bəlucistan əyalətinin mərkəzi Zahidanda çoxlu sayda tacik yeniyetmə təhsil alır. Ötən il onlarla belə gənc «viza rejimini pozduğuna» görə, İrandan deportasiya edilmişdi. İndiyə qədər İslam Respublikasında təhsil alan Tacikistan vətəndaşlarının dəqiq sayı müəyyənləşməyib. Onlar bir qayda olaraq, İrana turist vizası alır, bir neçə il heç yerə çıxmadan dini təhsil alırlar. Sədrəddin Soltan