İran rəhbərinin öldürüldüyü barədə xəbərin elan edilməsindən sonra ölkədə varislik mexanizmi və dövlət idarəçiliyinin davamlılığı ilə bağlı öncədən hazırlanmış ssenarilər haqqında məlumatlar yayılıb. “New York Times” qəzetinin yüksək vəzifəli iranlı rəsmilərə istinadən yaydığı xəbərə görə, son həftələrdə hakimiyyətin yuxarı eşelonlarında “ən pis ssenari”yə qarşı hazırlıq tədbirləri görülüb.

Qəzet altı yüksək vəzifəli iranlı məmura, üç Sepah üzvünə və bir neçə sabiq diplomata istinadla yazıb ki, Əli Xamenei fövqəladə vəziyyət baş verəcəyi təqdirdə ölkənin idarəsini öz üzərinə götürməsi üçün Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Əli Laricanini əvvəlcədən səlahiyyətləndirib. Mənbələrin bildirdiyinə görə, Laricani yanvar ayının əvvəlindən etibarən, daxili etirazların artması və xarici təhdidlərin güclənməsi fonunda həssas siyasi və təhlükəsizlik dosyelərinin faktiki idarəsini öz üzərinə götürüb.

Hesabatda qeyd olunur ki, təcrübəli siyasətçi və Sepahın sabiq komandirlərindən olan, hazırda isə Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasına rəhbərlik edən Laricani qərarvermə strukturunda daha mərkəzi rol oynamağa başlayıb. Mənbələrin iddiasına görə, bu proses prezident Məsud Pezeşkianın mövqeyinin nisbətən zəifləməsi ilə müşayiət olunub.

Sistem davamlılığı üçün əvvəlcədən verilmiş göstərişlər
Məlumata əsasən, İran rəhbəri xarici hücum və ya rabitənin kəsilməsi ehtimalını nəzərə alaraq “İslam Respublikası”nın davamlılığını təmin etmək üçün sərt təlimatlar verib. Hərbi və icraedici strukturlarda birbaşa onun tərəfindən təyin edilən vəzifələr üçün dörd səviyyəli ehtiyat varis mexanizmi müəyyənləşdirilib, eləcə də yüksək rütbəli rəhbərlərə özlərinə dörd mümkün varis təqdim etmək tapşırılıb.

Bundan başqa, rabitənin kəsilməsi və ya rəhbərin həlak olması halında operativ qərarların qəbul edilməsi üçün səlahiyyətlər məhdud bir yaxın çevrəyə həvalə olunub.

Keçid dövrü üçün mümkün ssenarilər
Hesabatda Xameneidən sonrakı dövrdə ölkəyə rəhbərlik edə biləcək fiqurlar da müzakirə olunur. Məlumatlı mənbələr Əli Laricaninin əsas namizəd olduğunu bildirirlər. Onun ardınca parlamentin sədri Məhəmməd Baqir Qalibafın və sabiq prezident Həsən Ruhaninin adı çəkilir. Bununla belə, Ruhani son illərdə rəhbərliyə yaxın çevrədən uzaqlaşdırılmış fiqur kimi qiymətləndirilir.

Bəzi mənbələr keçid dövrünün idarə olunmasında xarici təcrübələrin də nəzərdən keçirildiyini qeyd edir. Xüsusilə, böhranlı şəraitdə icra hakimiyyətinin səlahiyyətlərinin müəyyən bir fiqur üzərində cəmləşdirilməsi yolu ilə siyasi sabitliyin qorunduğu modellər araşdırılıb.

Reaksiyalar və xəbərdarlıqlar
Rəhbərin öldürülməsi ilə bağlı xəbərlərin yayılmasından sonra Əli Laricani sosial şəbəkə platforması X-də paylaşım edərək İsrail və ABŞ-ı sərt şəkildə xəbərdar edib. O, “İran xalqı və silahlı qüvvələr beynəlxalq təcavüzkarlara unudulmaz dərs verəcək” ifadəsini işlədib. Bu açıqlama rəsmi təsdiqdən əvvəl yayılıb.

Hazırda İranın daxili siyasi mühiti və region ümumilikdə gözləmə və qiymətləndirmə mərhələsindədir. Müşahidəçilər hesab edirlər ki, hakimiyyət keçidinin necə idarə olunacağı və hərbi-təhlükəsizlik qurumlarının mövqeyi ölkənin gələcək siyasi istiqamətini müəyyən edəcək əsas amillər olacaq.

GünAz.TV
R.G