Gunaz TV-nin məlumatına görə, ABŞ Federal Məhkəməsi iranlı-türk iş adamı Rza Zərrab barəsində “çəkilmiş cəza müddəti” hökmü çıxararaq onun və Türkiyənin dövlət bankı Halkbank ilə bağlı uzun illər davam edən cinayət işini bağlayıb.

Manhetten Federal Dairə Məhkəməsinin hakimi Riçard Berman çərşənbə axşamı Rza Zərrab haqqında bu qərarı verib. Bu hökm onun əlavə həbs cəzası almadan dosyesinin başa çatması deməkdir.

ABŞ-ın İrana qarşı tətbiq etdiyi sanksiyaların Halkbank vasitəsilə pozulması ittihamı ilə açılmış bu  dosye uzun illər Vaşinqton və Ankara arasında gərginliyin əsas səbəblərindən biri hesab olunurdu.

Rza Zərrab 2017-ci ildə ABŞ-ın İrana qarşı sanksiyalarını pozmaq məqsədilə qurulmuş sui-qəsddə iştirak etdiyini etiraf etmiş, həmin il Halkbank-ın keçmiş baş direktor müavini Məhəmməd Hakan Atillanın məhkəməsində də onun əleyhinə ifadə vermişdi.

Donald Trampın yenidən Ağ Evə qayıtmasından sonra Vaşinqton və Ankara arasında münasibətlər yaxşılaşmağa başlayıb. ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin bu il Halkbank  dosyesi ilə bağlı cinayət təqibini dayandırması da bu prosesə təsir göstərib.

Qısa desək, Rza Zərrab və Halkbank  dosyesi ABŞ tarixində İrana qarşı sanksiyaların pozulması ilə bağlı ən böyük dosyəlardan biri hesab olunur.

ABŞ 2012-ci ildən etibarən İrana qarşı sərt sanksiyalar tətbiq etmişdi və İran neft gəlirlərini sərbəst şəkildə dövriyyəyə buraxa bilmirdi.

Bu dövrdə iranlı-türk iş adamı Rza Zərrab həmin sanksiyaları aşmaq üçün maliyyə şəbəkəsi yaratdı. ABŞ məhkəməsində təqdim olunan sənədlərə əsasən, Halkbank-ın bəzi rəhbərləri və Türkiyənin bəzi dövlət rəsmilərinin iştirakı ilə İranın neft və qaz satışından əldə etdiyi vəsait qızıl ticarəti, saxta şirkətlər və bank köçürmələri vasitəsilə hərəkət etdirilir, milyardlarla dollar dəyərində sanksiyalar aşılırdı.

ABŞ niyə bu işə müdaxilə etdi?

Rza Zərrab 2016-cı ildə ABŞ-ın Mayami şəhərinə səfəri zamanı həbs olundu.

Əvvəlcə təqsirləndirilən şəxs olan Zərrab sonradan ABŞ prokurorları ilə əməkdaşlıq etməyə razılaşdı və ittihamları qəbul etdi. O, məhkəmədə sanksiyaların necə pozulduğu, Halkbank-ın və bəzi Türkiyə rəsmilərinin rolu barədə geniş məlumat verdi və iş üzrə əsas şahidə çevrildi.

Halkbank-ın rolu nə idi?

ABŞ hesab edirdi ki, Halkbank İrana sanksiyaları aşmaqda şüurlu şəkildə kömək edib.

Türkiyə isə bu ittihamları rədd edir və işi siyasi motivli hesab edirdi.

Bu  dosyedan kim qazandı?

Rza Zərrab: Ən böyük şəxsi qazancı o əldə etdi. ABŞ prokurorluğu ilə əməkdaşlıq etdiyi üçün on illərlə davam edə biləcək ağır həbs cəzasından xilas oldu və işi əlavə həbs cəzası olmadan bağlandı.

ABŞ hökuməti: İranın sanksiyaları aşmaq üçün istifadə etdiyi şəbəkə haqqında geniş məlumat əldə etdi və bu işdən sanksiyaları pozanlara qarşı təzyiq vasitəsi kimi istifadə etdi.

Türkiyə: Halkbank cinayət işinin bağlanması ilə ABŞ ilə münasibətlərdəki ən mühüm problemlərdən biri böyük ölçüdə aradan qalxdı. Bu da iki ölkə arasında münasibətlərin yaxşılaşmasına kömək edə bilər.

İran: ABŞ-ın mövqeyinə görə, bu şəbəkə vasitəsilə İran bir müddət sanksiyaları aşaraq neft gəlirlərini ölkəyə yönəldə bilmişdi. Lakin işin üzə çıxmasından sonra bu imkan böyük ölçüdə aradan qalxdı.

Dosyə niyə indi bağlandı?

Bunun bir neçə səbəbi olduğu bildirilir:

Rza Zərrabın ABŞ prokurorluğu ilə tam əməkdaşlıq etməsi.
İşin başlanmasından uzun illərin keçməsi.
ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin bu il Halkbank işi üzrə cinayət təqibini dayandırması.
Donald Trampın yenidən Ağ Evə qayıtmasından sonra Vaşinqton və Ankara arasında siyasi münasibətlərin yaxşılaşması.

Nəticə etibarilə, Rza Zərrab bu dosyənin ən böyük şəxsi qalibi oldu. O, ABŞ prokurorları ilə əməkdaşlıq edərək çox ağır həbs cəzasından yayına bildi. Siyasi baxımdan isə Türkiyə Halkbank işinin bağlanması ilə ABŞ ilə münasibətlərdəki ən mühüm mübahisə mövzularından birini geridə qoymuş oldu.

Gunaz TV
R.G