QARABAĞ MÜNAQİŞƏSİNİ NİZAMLAMAQ UĞRUNDA YARIŞ GEDİR Metyu Brayza və Bernar Fayse Bakıda oldular, Moskvadan isə “vasitəçilik tam şəkildə sürətlənəcək” bəyanatı verildi Rusiyanın Gürcüstana müdaxiləsindən sonra Cənubi Qafqazda yaranmış yeni vəziyyət Qarabağ münaqişəsinin həlli üçün danışıqları da sürətləndirib. Xəbər verildiyi kimi, bu dəfə münaqişənin həllinə regionda bir-biri ilə qarşıdurma içərisində olan güclər ayrı-ayrılıqda girişiblər. Əvvəlcə Minsk Qrupunun amerikalı həmsədri Metyu Brayza təkbaşına regiona səfər edib, onun ardınca fransalı həmsədr Bernar Fayse regionda peyda olub. İndiyədək onlarla bir oturub-duran rusiyalı həmsədr Yuri Merzlyakov hələ bölgədə görünmür,... ...ancaq Kreml prezidentlər səviyyəsində məsələni münaqişə tərəfləri ilə artıq müzakirə edib və İrəvanla Bakı arasında birbaşa vasitəçiliyə başlayıb. Təmaslara ötən həftə Xankəndi və İrəvandan başlayan Metyu Brayza sentyabrın 17-də axşam Bakıya gəlib. O, jurnalistlərə bildirib ki, Rusiya ilə ABŞ arasında yaranmış soyuq münasibətlərə baxmayaraq, ATƏT-in Minsk qrupu fəaliyyətini davam etdirməlidir: “İstənilən halda rəsmi Vaşinqton Minsk qrupunun fəaliyyətini dəstəkləyir. Çünki onun münaqişənin həllində ciddi rolu var”. Amerikalı diplomat onu da əlavə edib ki, münaqişənin tənzimlənməsi üzrə proses ilk olaraq Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün dəstəklənməsi prinsipi ilə davam edəcək və bu mövqeyi Ermənistanda səfərdə olarkən ölkə rəhbərliyi ilə keçirilən görüşlərdə də xüsusi vurğulanıb. Brayza deyib: “Rusiya ilə hazırda çətin münasibətlərimiz var. Amma mən hesab edirəm ki, Minsk qrupuna gəldikdə, bu çətinliklər keçib gedəcək. Əgər Rusiya Fransa prezidenti ilə əldə olunmuş atəşkəs haqda sənədin müddəalarına və öhdəliklərə əməl etsə. Belədə Rusiya ilə işləmək mümkün olacaq. Çünki bu qrupun indiyədək münaqişənin həllində böyük rolu olub. Ankarada türk dostlarım mənə dedilər ki, onlar ATƏT-in Minsk qrupunun fəaliyyətinə yardım göstərmək istəyirlər. Türkiyənin Ermənistanla münasibətlərində dəyişikliklər etməsi ermənilərin mövqelərinin dəyişilməsinə səbəb ola bilər. Bu da normaldır və bunun müsbət nəticələri ola bilər. Mən orada qeyd etdim ki, biz ilk olaraq Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün dəstəklənməsi prinsipindən çıxış edəcəyik. Son nəticədə ümumi razılıq olmalıdır. Ola bilsin ki, prosesə beynəlxalq hüququn yeni prinsipləri əlavə olunsun. Amma istənilən halda biz Azərbaycanın ərazi bütövlüyü prinsipini əsas sayırıq”. Dünən amerikalı diplomat Bakıda görüşlər keçirib. O, əvvəlcə müdafiə naziri Səfər Əbiyevlə, daha sonra prezident İlham Əliyevlə görüşüb. Bu görüşlər haqda qısa rəsmi məlumatlardan əlavə bilgi yoxdur. Xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarov Londonda səfərdə olduğundan, Brayza onunla görüşə bilməyib. Bakıya dünən günün ikinci yarısında gələn fransalı həmsədr Bernar Fasyenin də analoji görüşlər keçirəcəyi gözlənilirdi. O, İrəvanda və Xankəndində keçirdiyi görüşlər zamanı amerikalı həmkarından fərqli olaraq Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsinin vacibliyi haqda danışmayıb, yalnız onu deyib ki, Qafqazda baş verənlərdən dərs götürərək münaqişələrin istisnasız olaraq dinc yolla həllinə üstünlük verilməlidir. Fasye İrəvanda olarkən demişdi ki, Bakıda Brayza ilə görüşməyə çalışacaq və onunla Azərbaycanla Ermənistan xarici işlər nazirlərinin Nyu Yorkda, BMT Baş Assambleyasında görüşlərini təşkil etmək məsələsini müzakirə edəcək. Xəbər verildiyi kimi, xarici işlər nazirlərinin Nyu Yorkda görüşü artıq razılaşdırılıb, ancaq Türkiyənin vasitəçiliyi ilə. Minsk Qrupu həmsədrlərinin bu görüşdə iştirakı nəzərdə tutulmur. Amerikalı və fransalı həmsədrlərin bir-birindən ayrı regionda olduqları bir vaxtda Rusiyadan Kremlin Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması üçün vasitəçiliyi “tam şəkildə sürətləndirəcəyi” haqda bəyənat səslənib. Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov Beynəlxalq Məsələlər üzrə Federasiya Komissiyasının dünən keçirilən iclasında deyib ki, Moskvanın Cənubi Osetiya və Abxaziya regionlarının müstəqilliyini tanıması Moldovanın Dnestryanı regionu və Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ ərazisi üçün presedent ola bilməz: “Biz Tiflisdəki rejimdən fərqli olaraq regional münaqişələri siyasi və diplomatik vasitələrlə, eləcə də beynəlxalq ictimaiyyətin kollektiv tədbirləri nəticəsində həll etməyə çalışırıq”. Lavrov bildirib ki, Rusiya MDB məkanındakı münaqişələri beynəlxalq qanunlar və BMT Nizamnaməsi çərçivəsində həll etməkdə davam edəcək. “Biz öz vastiəçilik missiyamızı danışıqlar prosesi və sülhyaratma vasitəsilə reallaşdıracağıq”, deyə Lavrov bildirib. Nazir Moskvanın xüsusilə Dağlıq Qarabağ və Dnestryanı problemlərin nizamlanması istiqamətində vasitəçilik missiyasını tam şəkildə sürətləndirəcəyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, Qarabağ və Dnestryanı münaqişələrin həllilə məşğul olanlar beynəlxalq qanunları və hazırkı müqavilələri pozmağı planlaşdırmırlar. Göründüyü kimi, Qarabağ münaqişəsi ətrafında danışıqlar prosesi Azərbaycanda yaxınlaşan sekilərə baxmayaraq, xeyli sürətlənib. Yaxın günlərdə Nyu Yorkda Türkiyənin vasitəçiliyi ilə Ermənistan və Azərbaycan xarici işlər nazirləri arasında görüş olacaq, həmin vaxt üç ölkə prezidentinin də bir araya gəlməsi istisna deyil. Daha sonra Rusiya prezidentinin vasitəçiliyi ilə Serj Sərkisyan və İlham Əliyevin bir araya gəlməsi gözlənilir. ABŞ da öz adından tərəfləri bir araya gətirib nəsə etməyə çalışır, Fransa isə o biri yandan Avropa Birliyini təmsil edən tərəf kimi münaqişənin nizamlanmasında söz sahibi olmaq istədiyini göstərməyə çalışır. Başqa sözlə, Qarabağ münaqişəsi ətrafında bir növ yarış başlayıb, ancaq bu yarışın Azərbaycanın nə dərəcədə xeyrinə olacağını təxmin etmək çətindir. Siyasət şöbəsi musavat