Qarabağ münaqişəsinin "buzunu" əritmək istəyirlər "Hazırda Qarabağ məsələsinin həlliylə bağlı bir rəqabət başlayıb, artıq sadəcə, status-kvonu qorumaq yetərli deyil" "Moskva yenə də qazın tam Rusiyaya satılmasını, Azərbaycanın Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına üzvlüyü məsələsini gündəmə gətirir" Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev rusiyalı həmkarı Dmitri Medvedyevlə görüşdən sonra maraqlı mesajlar verib. Prezident İlham Əliyev deyib ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması üçün yaxşı əsaslar var və rəsmi Bakı konfliktin nazamlanması prosesində Rusiyanın aktiv rolunu davam etdirəcəyinə ümidvardır. İkitərəfli iqtisadi əlaqələrin inkişafına diqqət çəkən Azərbaycan prezidenti vurğulayıb ki, əgər Dağlıq Qarabağ problemi həllini taparsa, bu əlaqələr daha yaxşı inkişaf edə bilər. Ramiz Mikayıloğlu Dmitri Medvedyev isə Rusiyanın bundan sonra da tərəfləri razı salan həll yolunun tapılması üçün yardımını əsirgəməyəcəyini söyləyib. Rusiya mətbuatı da Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin Moskvaya səfərinə xüsusi diqqətlə yanaşıb. Görüşdən öncə Kremldəki mənbələrə istinadən "Kommersant" qəzeti yazıb ki, Rusiya-Azərbaycan prezidentləri arasında danışıqların təşəbbüskarı Moskvadır. Məqsəd Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yoluyla həlli üçün bir sıra təşəbbüs paketi təklif etməkdir. Eyni zamanda, rəsmi Moskva Bakıdan Qərbin hərbi-siyasi və enerji oyununa girməməsi üçün zəmanət almağa çalışacaq. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin "Kommersant"a açıqlama verən nümayəndələri Moskvanın Bakıdan möhkəm qarantiya almaq niyyətini gizlətmirlər. Həmin qarantiyada Azərbaycanda oktyabr ayının ortalarında keçiriləcək prezident seçkilərinədək və ondan sonra da rəsmi Bakının Dağlıq Qarabağ problemini zor gücü ilə həll etməyəcəyi nəzərdə tutulur. "Kommersant" bildirir ki, ABŞ və Fransa ilə ATƏT-in Minsk qrupunda birgə fəaliyyət göstərən rəsmi Moskva Azərbaycan və Ermənistana mövqeləri yaxınlaşdırmaq üçün öz variantını təklif etməyə hazırlaşır. Bu planın ilk müddəası Dmitri Medvedyevin iştirakıyla Azərbaycan və Ermənistan prezidentlərinin Rusiya ərazisində danışıqlar aparmasıdır. Rəsmi Moskva Bakı üçün həddən artıq həssas olan Laçın koridorunun statusu, dəhlizin yurisdiksiyasının kimə məxsus olması məsələsinin müzakirəsini təklif edir. Plana görə, koridorla insan və yüklərin təhlükəsiz hərəkəti təmin olunmalı, digər tərəfdən, bu plan koridorun İrəvanın və ya Stepanakertin (Xankəndinin) yurisdiksiyasına verilməsi anlamı daşımamalıdır. RF XİN-dən Azərbaycanla bağlı məsələləri əlaqələndirən diplomatlar "Kommersant"a bildiriblər ki, Rusiya və Azərbaycan prezidentlərinin bu gün (dünən-red.) keçirilən müzakirələrində əsas məsələlərdən biri qeyri- region ölkələrinin silahlı qüvvələrinin Xəzər dənizi regionuna buraxılmaması məsələsinin hər hansı sənədlə təsdiqlənməsinə razılıq alınması olacaq. İdeal şəraitdə Moskva bu məqamın hələ hazırlanmaqda olan Xəzər dənizinin statusu haqqında Konvensiyanın fəaliyyət prinsiplərində öz əksini tapmasını istəyərdi. Kompensasiya əvəzində Rusiya Azərbaycanla hərbi əməkdaşlığı genişləndirməyi, zirehli texnika, ehtiyat hissələri, atıcı silahların verilməsi haqda öhdəlikləri yerinə yetirməyi təklif edir. Rusiyalı politoloq Sergey Markedonova görə, Moskvayla Bakının müzakirə etməli olduğu Xəzər dənizinin statusu, Dağıstan sərhədi, islam fundamentalizmiylə bağlı problem, Azərbaycanda payızda keçiriləcək prezident seçkiləri kimi məsələlər var. Qarabağ məsələsinə gəlincə, politoloq prezidentlərin görüşündə konfliktin xüsusi müzakirə edildiyinə əmindir. O, rəsmi Moskvanın yanaşmasının da mahiyyətini ortaya qoyub: "Qarabağ münaqişəsinin tənzimlənməsi Azərbaycanın, yaxud Ermənistanın qələbəsi anlamında olmamalıdır. Gürcüstan üzünü yalnız Qərbə tutmuşdu. Qərblə bərabər İran, Türkiyə və Rusiya da regionda oyunçudurlar". Politoloq Leyla Əliyeva da Rusiyanın Qarabağ məsələsində irəliləyişə nail olmaqla Cənubi Qafqaz regionunda situasiyanı kökündən dəyişməyə çalışdığını düşünür. Moskvada artıq başa düşürlər ki, əvvəlki kimi prolblemlərin həllini yubatsalar, sonra daha böyük çətinliklərlə üzləşəcəklər. Regionda ABŞ diplomatlarının səylərini artırdığı da göz önündədir. Türkiyə ilə Ermənistanın münasibətlərinin yaxşılaşması da Rusiyanın regiondakı rolunu azaldacaq. Çünki Rusiya-Ermənistan ittifaqını Türkiyə və Azərbaycanla pis münasibətlər şərtləndirib. Ümumiləşdirilsə, Qarabağ münaqişəsinin tənzimlənməsi prosesində həm də bir rəqabət ortaya çıxıb: "Problem ondadır ki, Qarabağ konfliktində iki oyunçu-Azərbaycan və Ermənistan var. Əgər Rusiya konflikt tərəflərindən birinə prioritet verərsə, digər tərəf onun üçün itirilmiş olacaq. Ona görə də Moskvanın Qarabağ münaqişəsinin hansısa məhdud səviyyədə tənzimlənməsini təklif etməsi gözlənəndir. Məsələ həm də ondadır ki, əgər indiyə kimi Cənubi Qafqazda ABŞ, Rusiya və Avropa status-kvonu gözləyirdilərsə, Rusiya Gürcüstana hərbi müdaxilə etməklə status-kvonu pozub. Nəticədə konfliktin tənzimlənməsi prosesində regional oyunçular da aktivləşib. Türkiyə təşəbbüslə çıxış edir, regiona ABŞ diplomatları gəlir. Hazırda Qarabağ məsələsinin həlliylə bağlı bir rəqabət başlayıb. Artıq sadəcə, status-kvonu qorumaq yetərli deyil". "Atlas" Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Elxan Şahinoğlu isə fərqli düşünür. Onun sözlərinə görə, bölgədə yaranmış gərgin vəziyyət fonunda Azərbaycan və Rusiya dövlət başçılarının Qarabağ münaqişəsinin hansısa elementini xüsusi müzakirə etmələrinə inanmaq çətindir. Elxan Şahinoğlunun fikrincə, Laçın dəhlizinin statusunun müəyyənləşməsiylə Moskvanın Azərbaycandan hansısa güzəştlər qoparması da mümkünsüzdür. Çünki ATƏT-in Minsk qrupu çərçivəsində aparılan danışıqlarda da Bakı çoxdan razılığını bildirib ki, Laçın dəhlizindən humanitar yüklərin Ermənistandan Qarabağa və kəs istiqamətə daşınmasında heç bir problem yoxdur. Yəni yeni təklifdən söhbət getmir ki, onun qarşılığında enerji resurslarının daşınması, hərbi-siyasi seçim məsələsində rəsmi Bakı Moskvaya güzəştə getsin. Onun qənaətincə, dövlət başçılarının görüşündə Qarabağ problemindən danışılıb, ancaq diqqət daha çox digər strateji məsələlərə yönəlib. Ekspert dedi ki, Gürcüstan hadisələrindən sonra Bakı daha çox balanslaşdırılmış siyasətə üstünlük verir. Azərbaycan NATO-ya üzvlük məsələsində də Tiflis qədər fəal deyil: "Bu mənada Rusiyanı qıcıqlandıracaq addım atmırıq. Amma məsələ burasındadır ki, balanslaşdırma siyasətinə üstünlük versək də, Rusiya Azərbaycandan daha çox güzəşt qoparmaq fikrindədir. Moskva yenə də qazın tam Rusiyaya satılmasını, Azərbaycanın Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına üzvlüyü məsələsini gündəmə gətirir. Bunlar da Azərbaycanın milli və təhlükəsizlik maraqlarına uyğun deyil. Bakı-Tiflis-Ərzurum xətti olduğuna görə bütün qazımızı Rusiyaya sata bilmərik. Həm də "Nabucco" layihəsini dəstəkləyirik. Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatında isə torpaqlarımızı işğal edən Ermənistana görə yer ala bilmərik". xalqcebhesi