«BU İSTƏKLƏRƏ ANKARANIN NAİL OLACAĞINI GÜMAN ETMƏYƏ ƏSAS YOXDU» Qabil Hüseynli: «Əsas odur ki, rəsmi Ankara yaranan situasiyanı və məqamı qiymətləndirərək İrəvana səfər təşkil edir» Gürcüstanda baş verən son hadisələr zamanı Ermənistanın müttəfiqi Rusiyanın qalib kimi görsənməsinə baxmayaraq, onun addımları İrəvanın da maraqların uyğun gəlməməkdədir. Gürcüstandakı vəziyyətin gərgin olması Ermənistanın durumuna da mənfi təsir edir. Faktiki olaraq yollar bağlanıb və Ermənistan əvvəlki kimi Rusiyadan istənilən malı ərazisinə gətirə bilmir. Gürcüstanla Rusiyanın diplomatik əlaqələrini kəsəcyi təqdirdə bu amilin Rusiya-Ermənistan əlaqələrinə də ciddi təsir edəcəyi faktı var. Çünki hazırda Ermənistan Rusiya ilə Gürcüstan vasitəsi ilə əlaqə saxlayır. Son zamanlar Türkiyənin Ermənistan siyasətində müəyyən dəyişikliklər etmsinində buradan qaynaqlandığı aydındır. İndii rəsmi Ankara hesab edir ki, Rusiyanın Ermənistanla iq8tisadi siyasətinin dalana dirəndiyi və Gürcüstanın yolları bağladığı zamanda Ermənistana təsir edə və nüfuz dairəsini genişləndirə bilər. Buk vasitə ilə həm də Ermənistanı güzəştə getməyə məcbur edə və saxta erməni soyqırımı məsələsinə gündəmdən çıxara bilər. İndii hər kəsi bir sual düşündürür. Ermənistanın bunun müqabilində güzəştə gedəcəyi, ümumiyyətlə Ankaranın İrəvanı güzəştə getməyə vadar edəcəyi realdırmı? Politoloq Qabil Hüseynli hesab edir ki, son zamanlar Türkiyənin Ermənistanla bağlı siyasətində müəyyən dəyişmələri olması qardaş ölkənin Avropa Birliyi ilə bağlı müəyyən qayğılarının olması ilə bağlıdır. Onun sözlərinə görə, bu həmdə Birləşmiş Ştatların müəyyən təqvim planları ilə də bağlıdır: «Və heç şübhəsiz ki, burada Türkiyənin özünün strateji niyyətləri də öz sözünü deyir. Son dövrlər bölgədə baş verən hadisələr göstərdi ki, Türkiyə bölgədə regional dövlət kimi öz ağırlığını hiss etdirməyə çalışır. Və bu məqsədlə müəyyən addımlar atır. Aydın məsələdir ki, bu addımlardan biri də prezident Abdulla Gülün İrəvana səfər etməsidir». Qabil Hüseynlinin sözlərinə görə, Gülün İrəvan səfəri ümumilikdə Ankaranın son illər İrəvanla bağlı tutduğu siyasəti dəyişə bilər, amma bu məsələ müzakirələrin nəticəsindən asılı olacaq: «Türkiyə mətbuatının yazdığına görə, prezident Gül qondarma erməni soyqırımını raşdjıracaq beynəlxalq tarixçilər qrupunun yaradılmasını, ərazi iddiaları məsələsinin Ermənistan tərəfindən rəsmi şəkildə təkzib edilməsini, sərhədlərin açılması və konteksdə Dağlıq Qarabağ məsələsini müzakirə edəcək. Yəni hər şey asılı olacaq Serj Sarkisiyanın tutacağı mövqedən. Hər halda Gülün müzakirə etmək istədiyi məsələlərə mən ciddi məsələ kimi baxıram». «Nəzərə almaq lazımdır ki, Ermənistan uzun illərdir ki, blokadadadır və ciddi əziyyət çəkir. Bu blokadanı isə Azərbaycan və Türkiyə yaradıb. Gürcüstanda baş verən hadisələrin nəticəsi olaraq son zamanlar Ermənistana gələn yüklərin yubanması isə müvəqqəti sətinlik kimi başa düşülməlidir»-deyən Qabil Hüseynlinin sözlərinə görə, artıq Gürcüstan Ermənistan sərhəddində dəmir yolu ilə bağlı problemlər tədricən həll olunmaq üzrədir: «Məndə olan məlumata görə, artıq dəmir yolu yenidən təmir edilib. Digər tərəfdən nəzərə almaq lazımdır ki, Gürcüstanla Rusiya arasında yaranan mübahisə, gürcü ərazilərinin işğal edilməsi hələ o demək deyil ki, Gürcüstan iki ölkə arasında tranzit kimi istifadə olunan dəmir yolunu bağlayacaq. Əksinə dəmir yolu hələ var qüvvəsi ilə işləyəcək. Çünki bu vasitə ilə Gürcüstanın dövlət büdcəsinə maliyyə daxil olur. Yəni dəmir yolu bağlı olmayacaq. Amma Türkiyə prezidentinin Ermənistana səfəri yaranan problemlərlə bağlı ola da, olmaya da bilər. Əsas odur ki, rəsmi Ankara yaranan situasiyanı və məqamı qiymətləndirərək İrəvana səfər təşkil edir və bu məqamdan istifadə edərək Ermənistan üzərində təsir rıçaqları əldə etmək istəyir. Məncə bu atılan normal bir siyasi addımdır və bunu anlaşılıqlı qarşılamaq lazımdır». Bununla belə, politoloq deyib ki, Türkiyənin Ermənistan tərəfindən irəli sürüləcək saxta soyqırım, ərazi iddiaları məsələsindən geri çəkindirəcəyinə dair deyilən illuziyalara qatılmır. Onun qənaətincə, hələləik bu istəklərə Ankaranın nail olacağını güman etməyə əsas yoxdur: «Amma hər halda Türkiyə-Ermənistan münasibətlərində bir ilıqlaşma mərhələsi başlayacaq, qarşılıqlı səfərlər baş verəcək. Gülün bu səfərinin isə indii olmasa da, müəyyən mərhələlərdə nəticəsi olacaq». Gülün İrəvan səfərinin qərb tərəfindən yüksək qiymətləndirildiyi məqamına xüsusi diqqət çəkən Qabil Hüseynli bildirir ki, slində son illər Qarabağ məsələsinə görə, Türkiyənin tutduğu prinsipial mövqey səbəbindən qərbin İrəvanla bağlı müəyyən layihələri həyata keçməyib. Dövlət Departamentinin rəsmisi bildirib ki, onlar iki ölkə prezidentlərinin görüşündən məmundurlar. Metyu Brayza isə bu görüşün Qarabağ münaqişəsinin Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində həll olunacağına kömək edəcəyini bəyan edib. Yəni demokratik dünya Gülün bu mövqeyini birmənalı dəstəkləyir. Amma bu o demək deyil ki, Türkiyə Ermənitsanla bağlı siyasətində birmənalı və kordinal dəyişikliklər edib. Mən bu cür düşünmürəm. Zənnimcə ermənilər illər boyu apardıqları təbliğatlardan və iddialarından əl çəkməyəcəklər. Bu isə o deməkdir ki, hələ sərhədlərin və münasibətlərin uzun müddət dondurulduğu kimi qalacağı faktı daha realdır. Mənim proqnozuma görə, Türkiyə Ermənistanı hansısa iddialardan geri çəkilməyə vadar edə bilməyəcək. Ən azından bunu etmək üçün hələ bir neçə ilə müzakirələr aparılması lazım olacaq». Hüseyn Abbasoğlu