XXI ƏSR TÜRKLƏRİN ƏSRİ OLACAQMI? Deyəsən, yox, çünki Abdulla Gülün Yerevana səfəri reallaşır "Vaxt gələcək Sovetlər imperiyası dağılacaq, xalqlar rus imperiyasının zəncirlərindən azad olaraq müstəqil dövlətlərini yaradacaqlar... Müsəlman ölkələrinə qarşı aparılan işğalçılıq müharibələri və aparıcı dövlətlərin dünyaya ağalıq etmək üçün yaratdığı qarşıdurmalar Amerikanı, Rusiyanı və Avropanın aparıcı dövlətlərini zəiflədəcək. Hər tərəfdən sıxılan müsəlman dövlətləri Türkiyənin ətrafında birləşməyə məcbur olacaq. Türklər müharibəsiz-silahsız dünyanın aparıcı xalqına çevriləcək. XXI əsr Türklərin Əsri olacaq. (Böyük rus yazıçısı Soljenitsının həbs düşərgələrindən Krım türklərinin lideri Mustafa Cəmilova yazdığı məktublarından. 1980-ci illər). Hələ 1980-ci illərdə Özbəkistan SSR Prokurorluğunda işlədiyim dövrlərdə Krım tatarlarının azadlığı uğrunda Sovetlər imperiyasına qarşı çıxan Krım türklərinin lideri Mustafa Cəmilova qarşı qaldırılmış 24 cildlik cinayət işinin əsas hissəsini o zamankı vicdan əzabkeşləri sayılan Soljenitsının və Saxarovun onunla yazışmaları təşkil edirdi. Xüsusilə böyük rus yazıçısı və uzun müddət dissident həyatı yaşamış Soljenitsının məktublarında Rusiya imperiyasının gələcəyi, bununla bağlı dünyada baş verə biləcək hadisələr ətrafında mülahizələri daha maraqlı idi. Sonradan Sovetlər imperiyasının dağılması, bir çox müttəfiq respublikaların rus imperiyasının zəncirlərindən xilas olaraq müstəqil dövlətlər qurması yazıçının proqnozlarını doğrultdu. Hazırda dünyada baş verən proseslərə nəzər saldıqca doğrudan da Türkiyə üçün münbit bir şəraitin yarandığını görürük. Yalnız ağıllı siyasət aparmaqla qansız-qadasız XXI əsrin aparıcı dövlətinə çevrilmək imkanlarını əldə etmək olar. Artıq uzun illərdir dünyanın enerji resurslarına ağalıq etmək iddiasında olan ABŞ, Rusiya və Qərb dövlətləri müsəlman xalqlarına qarşı demək olar ki, səlib yürüşlərini davam etdirirlər. Faktiki olaraq Yaxın Şərq ölkələrini öz nəzarəti altına keçirmiş ABŞ-ın növbəti addımı daha böyük bir müsəlman dövlətinə - İran İslam Respublikasına yönəldiyi vaxtda Sovetlər imperiyası dağıldıqdan sonra indi-indi özünə gəlməyə başlayan Rusiyanı da yoldan çıxardı. Onlar Gürcüstan Respublikasına qarşı hərbi müdaxilə etməklə ABŞ və Qərb dövlətlərinin diqqətini özünə tərəf yönəltdi. Dünya dövlətləri üçün strateji əhəmiyyət daşıyan Cənubi Qafqaza nəzarət etmək uğrunda ABŞ və Rusiya arasında mübarizə yeni mərhələyə qədəm qoyur. Müstəqil Gürcüstan Respublikasının ərazi bütövlü-yünə təcavüz etməklə Rusiya ilə ABŞ arasında onsuz da davam edən soyuq müharibənin gələcəkdə qızışması ehtimalı da artır. Bu gün yaranmış vəziyyətdən istifadə edərək dünyadakı mövqelərini daha da möhkəmləndirmək məqsədilə Türkiyə Cümhuriyyəti siyasi mövqeyini ortaya qoymalıdır. Lakin belə görünür ki, hazırki hakimiyyət hələ də ABŞ-ın və Qərbin təsiri və təzyiqi altından çıxa bilmir. Üstəlik, bu gün Rusiya Türkiyəni Qərbdən ayırıb Qafqazda yeni blok yaratmaqla bu bölgəni öz nəzarətində saxlamaq istəyir. Onun üçün də əslində Rusiya və Qərb tərəfindən hazırlanmış Türkiyə prezidenti Abdulla Gülün son dövrlər mətbuatın aparıcı xəbərlərinə çevrilmiş Ermənistana səfəri deyəsən reallaşır. Bir çox siyasətçilərin fikrincə, Türkiyə prezidentinin Ermənistana bu səfəri dövlətin strateji mövqeyini dəyişməyə-cək. Əksinə, guya yeni Qafqaz blokunun yaradılması planlarının reallaşmasına köməklik edəcək. Unutmaq lazım deyil ki, bu blokun yaranması təklifi Türkiyə tərəfindən gündəmə gətirilsə də ideya başqa tərəfdən gəlir. Və birdən-birə türkləri özlərinə əzəli və əbədi düşmən sayan Ermənistan tərəfindən belə bir təklifin verilməsi çox şübhəlidir. Əslində Qafqazda hər hansı bir blokun və ya evin yaradılması ideyası münaqişə zonalarındakı məsələləri həll etmək iqtidarında olmayacaq. Türkiyənin bu məsələyə qatılması yalnız bir məqsəd daşıya bilər. Rusiya və Qərb bu ideyanı ortaya atmaqla yalnız Ermənistanın kommunikasiya xətlərinin açılması ilə dünyaya çıxışını reallaşdırmaq istəyir və bununla da hər zaman müttəfiqləri sayılan Ermənistanın Qafqazda mövqelərini möhkəmləndirmək məqsədi daşıyır. Qafqazdakı münaqişələrə gəldikdə isə son 15-20 il göstərir ki, Türkiyənin rolu və imkanları o qədər də geniş deyil. Bundan sonra da ona belə bir imkanın yaradılacağı inandırıcı görünmür. Bu münaqişələrin həllində Rusiya aparıcı mövqedədir ki, onlar da son Gürcüstan hadisələri ilə öz niyyətlərini bir daha ortaya qoymaqla sübut etdilər ki, sivil yolla bu münaqişələrin həllinə imkan verməyəcəklər. Bəs belə olan halda Türkiyə Ermənistanda nə axtarır? Bu gün, həmçinin, Türkiyəyə də qarşı ərazi iddialarında olan Ermənistandan nə gözləyir? Doğrudanmı, Abdulla Gül ermənilərin yeni hiylələrinə inanır? Soljenitsınların mülahizələri ötən illər ərzində həm Rusiyanın, həm də ABŞ-ın və Qərbin siyasi institutlarında araşdırılır və bunun qarşısının alınması üçün tədbirlər görülür. Abdulla Gülün Ermənistana səfərinin bu ölkələr tərəfindən təşkil olunması elə türklərin aparıcı mövqelərə yiyələnməsinin qarşısını almaq məqsədi daşımırmı? Rüstəm HACIYEV adalet