GünAz TV: İran prezidentinin 1-ci müavini İshaq Cahangiri iyulun 29-da Çinin hakim kommunist partiyasının beynəlxalq əlaqələr şöbəsinin rəhbiri Song Tao ilə görüşüb.

O, görüş zamanı bildirib ki, Çin kimi “dost ölkələr”in bəzi məhdudiyyətlərlə üzüzə qaldığını bilirlər, amma yenə də onların İrandan daha çox neft almağını gözləyirlər.

İshaq Cahangiri həmçinin rəsmi Tehranın Çinlə münasibətləri genişləndirməyi "ciddi mexanizm" kimi öz agendasına daxil etdiyini əlavə edib.

Xatırladaq ki, son statistikalara əsasən, Çinin iyun ayında İrandan idxal etdiyi neftin həcmində gündəlik 208 min 205 barel olub, bu isə ötən ilin oxşar dövrü ilə müqayisədə 60% azalmanın olduğundan xəbər verir. Bu neftin böyük hissəsini İran “Sinopek” və “SNPS” şirkətlərinə olan borcunun qarşılığında göndərib. Yəni, bu, Çinin İrandan yenidən neft idxal etməsi anlamına gəlmir.

Sözügedən şirkətlər İranın “Azadeqan” və “Yadavəran” yataqlarının işlənməsinə 3 milyard dollardan çox sərmayə qoyub. İmzalanan müqaviləyə görə, İran bu pulların qarşılığında şirkətlərə neft verməlidir.

Ümumiyyətlə, ABŞ-ın rəsmi Tehrana qarşı sanksiyalar qəbul etməsindən əvvəl Çin İrandan gündəlik 690 min barelə yaxın neft alırdı, hansi ki, bu rəqəm hazırda 208 minə qədər enib.

İki ölkə arasında ticari dövriyyə də sanksiyalardan sonra kəskin azalıb. Belə ki, Çin Dövlət Gömrük Xidmətinin rəsmi statistikasına əsasən, cari ilin ilk 6 ayında bu ölkə İrana 4 milyard 552 milyon dəyərində məhsul ixrac edib, hansı ki, bu göstərici ötən illə müqayisədə 46% azalma olduğunu göstərir. Eləcə də, İrandan Çinə edilən ixracatın ümumi həcmi də 28% azalmaqla, 8 milyard 131 milyon dollara düşüb.

Cahangiri görüş zamanı ölkəsinin Pakistan vasitəsilə Çinə qaz satmağa hazır olduğunu da dilə gətirib.

Qeyd etmək lazımdır ki, Pakistanın özü ilə İran arasında imzalanmış müqaviləyə əsasən, bu ölkə 2015-ci ildən etibarən İrandan illik 8 milyard kubmetrdən çox qaz almalı idi. Lakin rəsmi İslamabad bu günə qədər qaz nəqli üçün nəzərdə tutulmuş boru kəmərinin tikilməsinə maraq göstərməyib.

Digər tərəfdən, coğrafi şəraitin əlverişsiz olması, eləcə də İrandan Çinə boru xətti ilə qaz nəql etmək üçün tək marşrutun yalnız Hindistanla Pakistan arasında onillərdir münaqişə mövzusu olan Kəşmirdən keçməsi Cahangirinin təklifini reallaşması mümkün olmayan təklif edən amillərdəndir.

Digər tərəfdən, Çin ötən il Pakistanla həmsərhəd olan regionlarının mavi yanacağa olan ehtiyacını Türkmənistan, Qazaxıstan və Özbəkistandan nəql etdiyi 45 milyard kubmetr qazla təmin edib. Hazırda isə bir neçə aydan sonra Rusiyadan Çinin şimal-qərb çəkilən “Sibir qüdrəti” adlı, illik 38 milyard kubmetr qaz nəql etmək iqtidarında olan boru xəttinin açılışının edilməsi gözlənilir.

Eləcə də, Çin boru ilə nəql etməkdənsə, maye qaz (LNG) almağa üstünlük verir. 2018-ci ildə bu ölkənin idxal etdiyi maye qazın həcmi 2008-ci ilə nisbətən 10 dəfə artaraq, 73 milyard kubmetr olub.

Ə.A