GünAzTv:İranda subsidiya proqramı öz təsirini göstərməyə başlayıb

Tehran küçələrində polisin sayı çoxalıb. Buna səbəb hökumətin geniş subsidiya proqramlarına böyük dəyişikliklər etməsidir.

GünAzTv mətbuat mərkəzinin BBC-yə istinadən yaydığı məlumata görə, İran prezidenti Mahmud Əhmədinecad islahatları son 50 il ərzində ən böyük iqtisadi plan kimi təsvir edib.

Dəyişikliklər nəticəsində hər il milyardlarla dollar ictimai vəsaitə qənaət ediləcəyi gözlənilir. Amma bu dəyişikliklər milyonlarla iranlı üçün ərzaq və enerji qiymətlərinin artmasına səbəb olacaq.

İran nüvə proqramı ucbatından beynəlxalq iqtisadi sanksiyalarla üzləşərkən müxalifət üzvləri bu tədbiri sual altına alıblar. Həm zəngin, həm də yoxsul iranlılar uzun zaman təbii qaz, elektrik enerjisi, yanacaq, su və ərzaq üçün subsidiyalardan yararlanıblar.

Subsidiya sisteminə əsasən onlar kimi dünyada yanacağa görə az pul ödəyən yoxdur.

Buna baxmayaraq, dünyanın ən böyük neft ehtiyatlarına malik bir ölkə kimi son zamanlar İran rafinadlaşdırılmış yanacaq almaq məcburiyyətindədir.

Indi yanacaqdoldurma məntəqələrinin önündə uzun növbələr görmək olar, çünki sürücülər qiymətin 400% artacağını gözləyirlər

Ödəniş vəd edilib

Son 20 il ərzində hökumətlər bahalı ictimai xərclərə yenidən baxılacağını vəd edib. Amma heç biri indiyə kimi bunu etməyib.

Cənab Əhmədinecad yoxsul ailələrə ödəniş ediləcəyini vəd edib. Onun sözlərinə görə, bu, kəsirlərin təsirini azaldacaq.

O həmçinin dəyişikliklərdən xeyir əldə etmək istəyənləri xəbərdarlıq edib. Bu xəbərdarlıq ölkə boyunca dəyişikliklər yeridildikcə, qiymətləri artıranlara yönəlib.

İranın şimal şərqində ikən çıxış edən cənab Əhmədinecad bunları deyib:

" Ola bilsin ki, iblis bəzi ölkələrdə bəzi adamları yoldan çıxarır. Məsələn, fabrik sahibləri mallarının qiymətini artıra bilər. Bizim agentlər belələrini tapıb cərimələyəcəklər. "

Deyilənə görə, prezident Əhmədinecad ixtisarlarla bağlı təfərrüatları ictimaiyyətə açıqlanana kimi məxfi saxlayır.

Məlumatlara əsasən subsidiyaların kəsiləcəyi barədə təfərrüatlar hələ ictimaiyyətə açıqlanmayıb. Yalnız prezidentlə onun müşavirləri tam detalları bilirlər.

Bəzi müxalifət siyasətçiləri və biznes adamları deyirlər ki, islahatların pis işlənməsi yüksək səviyyəli inflyasiya və ictimai iğtişaşlara gətirə bilər.

Onlar bildirirlər ki, İran onsuz da BMT ilə qərbin bu yaxınlarda yeritdiyi sanksiyalardan əziyyət çəkir.

İranın Ticarət Palatasından Ramin Sadegiyan belə yazır:

" Düzgün olmayan siyasətlərin və beynəlxalq sanksiyaların nəticəsi olaraq iqtisadiyyat böhranla üzləşə bilər. Ucuz enerji təchizatı hasilatı mümkün və iqtisadi cəhətdən xeyirli edən amildir. Subsidiyalar yığışdırılsa, onda bizim sənayelər üçün bunun xeyri nə olacaq? "

Mümkün iğtişaşlar

2009-cu il prezident seçkilərində məğlub olan Mir Hüseyn Musəvi israfçı subsidiyalara son qoyulması ilə razılaşıb.

Buna baxmayaraq, o deyib ki, hökumət öz siyasətini yaxşı həyata keçirməyəcək.

2007-ci ildə yanacağa subsidiyaların yeridilməsi küçə etirazlarına səbəb olub.

Cənab Musəvi eləcə də İran prezidenti Əhmədinecadı dövlət iqtisadiyyatını zəiflədən sanksiyalara görə günahlandırıb.

Qiymətlərin nə qədər artacağını heç kim dəqiq bilmədiyindən, ölkədə şəkər və düyü kimi əsas qida məhsullarının qaçaqaç alışı başlayıb.