SON XƏBƏRLƏR

Vaşinqton Qarabağ münaqişəsinin həllində təşəbbüsü Moskvaya verib?

2021.10.20, 07:36
Vaşinqton Qarabağ münaqişəsinin həllində təşəbbüsü Moskvaya verib?

Gunaz.tv

GünAzTv: Azərbaycanın yerləşdiyi Cənubi Qafqaz regionu ABŞ (Amerika Birləşmiş Ştatları) üçün daim mühüm əhəmiyyət kəsb edib. Lakin son dövrlər Barak Obama administrasiyasının Rusiyanı qıcıqlandırmamaq naminə sözügedən regiona lazımi diqqət ayırmaması elə okeanın o tayında ciddi narahatlıq predmetinə çevrilib.    Xüsusən də bir çox amerikalı ekspertlər bildirir ki, Obama administrasiya Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinə lazımi diqqət yönəltmir. Bunun nəticəsidir ki, problemin həlli istiqamətində əsas təşəbbüs Rusiyanın əlinə keçib. Belə vəziyyətdə isə, amerikalı ekspertlərin fikrincə, Vaşinqtonun bölgədə nüfuz və mövqeləri xeyli zəifləyə bilər.    GünAzTv mətbuat mərkəzinin “Bakı xəbər”-ə istinadən yaydığı məlumata görə, ABŞ-ın "Ceyms Taun Fondu"nun prezidenti Qlen Hovard bildirir ki Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinin uzanması Türkiyə və Ermənistan sərhədlərinin açılmasına da əsas maneə olaraq qalır. Onun sözlərinə görə, ABŞ-ın Ermənistanla Türkiyə arasında yaxınlaşmanı dəstəkləməsinə baxmayaraq, proses son zamanlar dalana dirənib. İki ölkə arasında münasibətlərin normallaşması perspektivləri və bunun Cənubi Qafqazda sabitliyin bərqərar edilməsinə təsirlərindən danışan Qlen Hovard deyib ki, Türkiyənin Ermənistanla sərhədləri açmaqdan imtina etməsi, Ermənistana qarşı iqtisadi boykot elan etməsi Dağlıq Qarabağın işğalına görə davam edir.    "Ceyms Taun Fondu"nun prezidenti Obama administrasiyasının sərhədlər məsələsinə xüsusi əhəmiyyət verməsilə çıxılmaz vəziyyətin aradan qalxacağını düşünmədiyini deyib. Qlen Hovard bildirib ki, problem administrasiyanın diqqətini Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinə yönəltməməsindədir .O, administrasiyanın münaqişə ilə bağlı Ermənistana lazımi təzyiq göstərmədiyini önə çəkib. Münaqişənin həll edilməməsində Rusiya mövqeyinə gəldikdə, Qlen Hovard Moskvanın postsovet erasında baş qaldıran münaqişələrin həllinə maraq göstərmədiyini və bunun Kremlin Cənubi Qafqazdakı maraqlarına xidmət etdiyini deyib. "Ceyms Taun Fondu"nun prezidenti bildirib ki, Rusiyanın Ermənistana heç bir maddi xeyri olmadan o ölkədə hərbi bazalar yerləşdirməsi Kremlin Cənubi Qafqazdakı mövcudluğuna son qoymaması deməkdir. Ekspert istisna etməyib ki, Konqres seçkilərindən sonra Obama administrasiyasının regionda xarici siyasəti zəifləyə bilər.    ABŞ-ın nüfuzlu "The Hill" qəzeti də yazıb ki, Vaşinqtonun Azərbaycana dəstək nümayiş etdirməsi üçün bir yol var: "Belə ki, Vaşinqton Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həlli üçün rəsmi İrəvanı danışıqlar masası arxasına gətirməkdə özünün xoş məramından istifadə etməlidir. Dağlıq-Qarabağ münaqişəsinin həlli Ermənistanın Türkiyə ilə əlaqələrinin normallaşmasına, beləliklə də daha böyük regional sülhün əldə olunmasına gətirib çıxaracaq".    Dağlıq Qarabağ müharibəsilə bağlı prosesləri və tarixi xronikanı əhatə edən layihə üzərində işləyən Vaşinqton Universitetinin Beynəlxalq Araşdırmalar üzrə Cekson Məktəbinin dosenti Skott Radnitz də Vaşinqtonun Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinə diqqətini artırmasının vacib olduğunu vurğulayır. Onun fikrincə, hələlik yaxın gələcəkdə münaqişənin sülh yolu ilə həlli mümkün deyil: "Qarabağın yekun statusu ilə bağlı mövqelərdə uyğunluq yoxdur: Azərbaycan Qarabağın öz tərkibində qalmasında israrlıdır, Ermənistan isə bu mövqeni qəbul etmir, bu bölgənin müstəqilliyilə bağlı səsvermədə israr edir. Nə qədər ki, danışıqların bu aspekti həll olunmamış qalır, qaçqın və məcburi köçkünlərin qayıtması, Azərbaycanın Qarabağ bölgəsi ətrafındakı yeddi rayondan erməni qoşunlarının çıxarılması kimi məsələlərin həllinə nail olmaq çətin olacaq".    ABŞ-ın Barnard Kollecinin dosenti, beynəlxalq əlaqələr və xarici siyasət üzrə ekspert Aleksandr Kulinin isə bundan əvəl qeyd edib ki, ABŞ-ın Qafqazla bağlı siyasətində əsaslı dəyişiklik görünmür: "Yalnız ABŞ-Rusiya münasibətlərindəki dəyişiklik bəzi regional təhlükəsizlik məsələlərində əməkdaşlıq üçün konstruktiv mühit yaradıb. Amma Obama administrasiyasının baza prinsipləri Buş administrasiyası ilə eynidir: ABŞ "nüfuz zonaları" ideyasını rədd edir və postsovet dövlətlərinin təhlükəsizlik, iqtisadi məsələlər və tərəfdaşlıqla bağlı suveren seçim hüququnu dəstəkləyir". Onun sözlərinə görə, analoji olaraq, ABŞ Xəzərin enerji ehtiyatlarının dünya bazarına çıxarılmasına yardım edir, enerji mənbələrinin diversifikasiyasında və tranzit marşrutların monopoliyasından qaçmaqda Avropaya dəstək verir: "Qafqaz Əfqanıstan kampaniyasında tranzit və arxa rolunu oynayır."Vaşinqton Gürcüstanı atıb" iddialarına əks olaraq, ABŞ Tiflis hökumətinin və onun Abxaziya və Cənubi Osetiyaya suveren hüquqlarının qatı tərəfdarıdır. 2008-ci ilin avqustundan sonra yenidənqurma işlərində Gürcüstana ən böyük maliyyə yardımı da ABŞ-dan gəlib. Bütün bu səbəbləri nəzərə alaraq, əminliklə deyə bilərəm ki, ABŞ Qafqaz məsələlərində iştirakını davam etdirəcək, hətta gələcəkdə regiondakı rolunu artıracaq. Baxmayaraq ki, Obama administrasiyasının üslubu və tonu sələfindən daha az sərtdir".    Lakin enerji məsələləri üzrə analitik Edvard Çou enerji sahəsində regional əməkdaşlıq və inkişaf yolunda yeganə mənfi amil olaraq Dağlıq Qarabağ münaqişəsini görür: "Münaqişə tezliklə həll olunmalıdır, çünki bu təkcə Azərbaycan üçün deyil, bütün regionun sabitliyi üçün lazımdır". ABŞ-ın Xəzər regionundakı maraqlarından danışan analitik qeyd edib ki, Azərbaycan bu siyasətdə böyük rola malikdir.

SEÇİLMİŞ XƏBƏRLƏR

Çox oxunanlar