GünAzTv: Beynəlxalq yasaqlara baxmayaraq Tehran bütün işlərinin qaydasında olduğunu deyir. Gerçək durum isə bu iddiaları təkzib edir.

Təhlillərə görə, BMT-nin bəlli sanksiyasından sonra ölkədə maliyyə, iqtisadi və sosial durum ağırlaşmaqdadır. Bu yasaqlara ciddi əməl edilərsə, durum böhran həddinə çata bilər. Ölkədə 24 milyon iş qabiliyyətli vətəndaş var. İran Həmkarlar Təşkilatının açıqladığı rəqəmə görə, işsizlik İran tarixində rekord həddə - 18 faizə çatıb. Yerli müşahidəçilərə görə, bu, rəsmi rəqəmdir - gerçəklikdə işsizlik faizi daha yüksəkdir. Ölkə qanunlarına əsasən 10 yaşdan yuxarı olanlar "əmək qabiliyyətli" sayılır. Bir saat işləyənlər isə "məşğul" hesab olunur. İran Statistika Bürosunun açıqladığı rəqəmlərə görə, gənclər arasında işsizlik 30 faizdən artıqdır. Əhalinin 74 faizini 35 yaşa qədər vətəndaşlar təşkil edir. Bu baxımdan İran dünyada "ən gənc dövlət" sayılır. Ölkə əhalisinin sayı 70 milyondan çoxdur. Hesablamalara görə, sürətli iqtisadi inkişaf nəticəsində işsizlik bir ildə 8 faizədək azala bilər. Ən nikbin proqnoza əsasən - bu 5 faizdən artıq ola bilməz. İranın belə bir vaxtında ona qarşı sanksiya tətbiq edən dövlətlərin sayı artmaqdadır. BMT TŞ-nin sayca 4-cü sanksiyasından sonra bir sıra dövlətlər İrana qarşı əlavə yasaqların tətbiqi haqda qərar qəbul ediblər. İranın addımları və əks addımlar Hökumət 20 adda strateji məhsul, o cümlədən düyü və taxıl kimi ərzaq mallarının idxalını yasaqlayan qərar qəbul edib. Ölkə ticarət nazirinin müavini Babək Əfqani bildirir ki, ümumilikdə 1300 bu kimi malın siyahısı tutulub. Hakimiyyət bu yolla daxili bazarda yerli məhsulların rəqabətdə davam gətirməsinə çalışır.

Tehran bununla Yaponiya və Cənubi Koreyadan idxal olunan malların qarşısını almağa cəhd göstərir. Bundan başqa, tədbirlər həm də valyuta ehtiyatının tükənməsinin qarşısını almağa hesablanıb. "Miqnyus" xəbər verir: Cənubi Koreyanın "KİA" avtomobil şirkəti BMT sanksiyasına uyğun olaraq, İrana avtomobil hissələri və avtomobil ixracını dayandırır. Bu qərar İran üçün ağır zərbə sayılmalıdır. Ötən il İrana idxal olunan avtomobillərin 40 faizi "KİA"nın payına düşürdü. Cənubi Koreya xəbər qaynaqları bildirir ki, rəsmi Seulun sanksiya qərarından sonra yerli xırda və iri şirkətlər İrana ixracatı ya tam dayandırıb, ya da əlaqələri kəsib. Koreyanın ikinci ən iri avtomobil nəhəngi "Hyundai" hələlik İranla əməkdaşlığı davam etdirir. Lakin ölkə rəhbərliyinin məlum sanksiyasının bu əməkdaşlığa təsir edəcəyi ehtimal olunur. Xatırladaq ki, bir müddət öncə rəsmi Seulla İrana qarşı qadağalara qoşulmaqla bağlı danışıqlar aparılmışdı. Həmin müzakirələrdən sonra bildirildi ki, Tehran hakimiyyətinə qarşı sanksiyalara qatılacağı halda Cənubi Koreya 6 milyard dollar ziyana düşə bilər. Əl xalçaları istehsalı və ixracı birliyinin başçısı Əkbər Herisçian "İRNA"ya müsahibəsində bildirib ki, sentyabrın 29-dan etibarən ABŞ İranın hər növ əl xalçalarına sanksiya tətbiq edəcək. Yasağın başa çatma müddəti müəyyən olunmayıb. Onun sözlərinə görə, ABŞ bu məhsulların əsas bazarıdır. Birlik rəhbəri qeyd edib ki, onlar son aylarda Amerikaya iri həcmdə əl xalçası partiyası göndərməyi planlaşdırıbmış: "Bu yasaqdan sonra xalçaçılar rahatsızdır. Bənzər qərar Avropa ölkələrində də qəbul oluna bilər". Əlavə edək ki, Vaşinqton İrandan ABŞ-a ixrac olunan püstə və qara kürüyə də sanksiya tətbiq edib. Ə.Herisçianın dediyinə görə, ötən ilin uyğun dövrü ilə müqayisədə cari ilin mart-iyul aylarında əl xalçaları ixracatında 41 faiz artım vardı. İndi isə... İran hakimiyyətinin sanksiyalarla bağlı atdığı əks addımları ölkənin keçmiş prezidenti, dini ekspertlər şurasının sədri Haşimi-Rəfsəncani tənqid edib. O, hakimiyyəti beynəlxalq yasaqlara ciddi yanaşmağa çağırır: "İndiyə kimi İrana qarşı belə ciddi və çoxsaylı sanksiyalar qəbul edilməyib. Mən hamının, eləcə də rəsmilərin bu qadağalara ciddi yanaşmasını istəyirəm. Ölkədə vəziyyətin ağırlaşdığını bildirmək mənim borcumdur. Bununla yanaşı, mövcud durumdan çıxmaq üçün fikrimi bölməyi də vacib sayıram". Yaponlardan daha sərt sanksiya Ötən həftə Avropa Birliyi, ABŞ, Kanada, Birləşmiş Ərəb Əmirliyinin ardınca Yaponiya da sanksiyalara qoşuldu. Xəbərlərə görə, Tokionun İrana yönəlik yasağı BMT-nin məlum qətnaməsindən daha kəskindir. Tokionun qərarına əsasən, İranın energetika sektoruna sərmayə qoyulması yasaqlanır, eləcə də ticarət sığortası kəskin şəkildə məhdudlaşdırılır. Yaponların "qara siyahı"sına İranın 88 şirkəti və 24 fiziki şəxsi düşüb. Bununla da Tokio BMT sanksiyasındakı firmaların sayını iki dəfə artırıb. Enerjidaşıyıcılarından, o cümlədən İran neftindən asılı olan yaponlar İranın "qara qızıl"ından imtina etməyib. Doğrudur, Yaponiya bu ehtiyacını daha çox Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirliyi, Qətər hesabına ödəyir. 2009-cu ildə İrandan gündə 400 min barrel neft idxal edilmişdi. "Toyota" avtomobil şirkəti yapon hökumətindən öncə İranla ticari əlaqələrini dayandırmışdı. Şirkətin bu addımı ABŞ-la münasibətləri korlamamaq kimi dəyərləndirilsə də, şirkət özü bu ölkə ilə "alverin aşağı səviyyədə olduğunu" bildirmişdi. Onların qənaətincə, İran bazarı bu şirkət üçün "dəryada damladır". Sədrəddin