İsrailin kəşfiyyat xidməti olan Mossadın İrandan və qonşu ölkələrdən cəlb etdiyi komandolar, iyun hücumunun ilk saatlarında İranın hava hücumundan müdafiəsini məhv edib.
İranın siyasəti Tehranı 10 milyon ton müharibə dağıntısı altında qoydu
İran razılaşma olmadan heç nəyə nail ola bilməyəcək
Dörd milli fəala 40 il həbs cəzası verildi
CBS: İranla yeni danışıq yoxdur
CENTCOM İranın dəniz mühasirəsini genişləndirir
Tramp: ABŞ-ın İrana qarşı blokadası razılaşma və ya təslimiyyətə qədər davam edəcək
Tramp "İranın nüvəsizləşdirilməsini" əsas nailiyyət kimi qiymətləndirir
Pezeşkian: İran regionda gərginlik və qeyri-sabitliyin genişlənməsini istəmir
İranda daha 7 məhbus edam edilib
İran polisi daha iki bəlucu güllələdi
İranda həyat standartları ağırlaşır - ailələr saçlarından tutmuş boş ətir qablarına qədər hər şeyi satırlar
Ukraynanın gəmimizi qəsdən vurmasına dair süburlarımız var- Bəqai
Kərbəlada Xamenei tərəfdarları ilə Şirazi tərəfdarları arasında qarşıdurma olub
Ərzaq qiymətlərinin kəskin bahalaşması İranda ailələri sıxışdırır
Fələstinin Azərbaycandakı səfirliyinə maliyyə yardımı göstərilməsi ilə bağlı protokol təsdiqlənib
İran və Türkiyənin müdafiə nazirləri regional təhlükəsizliyi müzakirə ediblər
Respublikaçı senator: Tehran tezliklə razılığa gəlməsə, Tramp İrana zərbələri bərpa edəcək
İraqla sərhəddə İran hərbçisi öldürüldü
CNN: CENTCOM İrana təzyiq üçün yaradıcı və qeyri-ənənəvi üsullar axtarır
"Fəlakətli" iqtisadi idarəçilik yeni inflyasiya dalğasına səbəb ola bilər – İran deputatı
NYT: İran neft bazarı vasitəsilə ABŞ-dəki seçkilərə təsir göstərməyi planlaşdırır
Bəqai: Hörmüz boğazının əvvəlki vəziyyətə qayıtması nəzərdə tutulmur
Təbrizdə edama etiraz - "Gənclərimizi edam etməyin"
Təbrizdə üzgüçülük hövuzunda hadisə- 14 nəfər zəhərləndi
Müharibəyə görə İranda daha iki nəfər asıldı
Trampın açıqlaması nefti ucuzlaşdırdı
İranla Hörmüz boğazı üzrə razılaşma əldə olununb - Tramp
İsrail: Razılaşma olsa belə, İrana hücum edəcəyik
Səudiyyə Ərəbistanı və İran XİN başçıları telefonla danışıb
ABŞ ilə memorandumu dəstəkləyirik - Pezeşkian
İran Hörmüz boğazı ilə bağlı nə planlaşdırır?
Vaşinqton hücum əvəzinə İranla danışıqlara başlayır
CNN: İrana bağlı terror qruplar yenidən güclənir
İranda doğum sayı son 66 ilin ən aşağı səviyyəsinə düşdü
Ukrayna İranı “Flaminqo” raketi ilə hədələdi
Fars agentliyi: İran Hörmüz boğazının yenidən açılması ilə bağlı razılığa gəlməyib
Rubio: İran hakimiyyəti dəyişməlidir
İslam dünyasından İrana sərt bəyanat
İran qəzetləri Müctəba Xameneinin media səssizliyinə haqq qazandırmağa çalışır
İraqın Baş naziri İrana bağlı silahlı qruplarla əlaqədar üçüncü fövqəladə təhlükəsizlik iclasını keçirdi
Tehrandan Azərbaycana təhlükəli çağırış; Azərbaycanın neft xətləri hədəfdə?
Tramp: Tezliklə razılıq əldə olunacağı təqdirdə İrana hücumu ləğv etdim
İranda dollar 196 min tümən həddinə çatdı; Tramp: “İranın pulunun dəyərini məhv edirəm”
İsrailin kəşfiyyat xidməti olan Mossadın İrandan və qonşu ölkələrdən cəlb etdiyi komandolar, iyun hücumunun ilk saatlarında İranın hava hücumundan müdafiəsini məhv edib.
İyunun 13-də səhər tezdən gənc iranlı S.T.-nin başçılıq etdiyi komando heyəti Tehranın kənarındakı mövqeyə yerləşmişdi. Hədəf paytaxtı və onun hərbi obyektlərini hava hücumundan qorumaq üçün qurulmuş radar və raket çətirinin bir hissəsi olan zenit batareyası idi.
Ölkənin hər yerində İrandan və qonşu ölkələrdən cəlb edilmiş, İsrail tərəfindən təlim keçmiş komandolardan ibarət bölüklər İranın müdafiəsinə daxildən hücum etməyə hazırlaşırdılar.
Bu komando bölüklərinə qatılanların hərəsinin öz motivi, səbəbi var idi. Bəziləri siyasi ifadə və gündəlik həyata sərt məhdudiyyətlər qoyan repressiv, ruhani rejimdən qisas almaq istəyirdi. Digərləri nağd pul, ailə üzvlərinə tibbi xidmət vədləri və ya xaricdə kollecdə oxumaq qarşılığında diversiya qruplarına qatılmışdılar.
Hücum İsrail kəşfiyyat xidməti olan Mossad tərəfindən bir ildən çox idi ki, planlaşdırılmışdı. Cəmi doqquz ay əvvəl Mossad Hizbullaha qarşı keçirdiyi peycer əməliyyatı ilə dünyanı heyrətə gətirmişdi. Hizbullahın özünün bildirdiyinə görə, partlayışlar nəticəsində 30 döyüşçü həlak olmuşdu.
İyunun 13-də səhər saat 3-də S.T. və təxminən 70 komandodan ibarət xarici legion zenit batareyaları və ballistik raket buraxılış qurğularına dron və raketlərlə atəş açdı (Onun Mossaddakı idarəçiləri bizə onun adının yalnız baş hərflərini bildiriblər). Ertəsi gün isə iranlılardan ibarət başqa bir qrup İran daxilində ikinci hücum dalğasına başlatdılar.
Əməliyyatlarla bağlı çox sayda müsahibələr verən, adlarının açıqlanmasını istəməyən səlahiyyətli şəxslər yerdə həyata keçirilən komando hücumlarının hava hücumlarında mühüm rol oynadığını və İsrailin hava qüvvələrinə bir təyyarəni belə itirmədən bombardman dalğasını keçirməyə imkan verdiyini söyləyiblər. Mossadın yerdəki agentləri tərəfindən toplanan kəşfiyyat məlumatlarına əsasən, İsrail döyüş təyyarələri nüvə obyektlərinə zərbələr endirib, İranın 3000 ballistik raketinin təxminən yarısını və buraxılış qurğularının 80%-ni məhv edib və İranın çox sayda nüvə alimləri və hərbi komandirlərini zərərsizləşdirib.
Bu zamana qədər İsrail və İran arasındakı gizli müharibə ictimaiyyətin diqqətini daha az cəlb etsə də, bölgədə güc balansının dəyişməsində mühüm rol oynamışdır.
2018-ci ildə İsrail tərəfindən təlim keçmiş əməliyyatçılar mühafizə olunmayan Tehran anbarına sızmış yüksək temperaturda plazma kəsicilərdən istifadə edərək məlumatlar, kompüter diskləri və planlaşdırma kitabları olan seyfləri sındırıblar. Sonra əldə edilən yarım tona yaxın material gizli yollarla İsrailə gətirilib və Benyamin Netanyahu onları nümayiş etdirərək İranın nüvə niyyətləri baradə yalan danışmasını ifşa etmişdi.
Bundan iki il sonra Mossad süni intellektlə gücləndirilmiş, uzaqdan idarə edilən pulemyotu aktivləşdirərək İranın ən yaxşı fiziklərindən birini öldürmüşdü.
12 günlük savaşdan öncə İsrail İrandakı diversiya qruplarının istifadə edə bilməsi üçün tonlarla metal avadanlığı qaçaqmalçılıq yolu ilə İrana keçirmişdi.
İran daxilində belə pozuculuq fəaliyyətlərini həyata keçirən agentlər heç də İsraillilər deyillər. Rsəmilərin sözlərinə görə onlar ya iranlılardırlar, ya da üçün ölkənin vətəndaşlarıdırlar. Məlumata görə, İran rejiminin ölkə daxilində yürütdüyü yarasız siyasət ölkə sakinlərini hakimiyyətdən ciddi ölçüdə narazı salıb. Bu da İsrail kəşfiyyatçılarının öz sıralarına İran daxilindən könüllü diversant qəbul etməsini asanlaşdırır.
S.T. da onlardan biridir. İsrail rəsmiləri onun Tehran yaxınlığındakı kiçik bir şəhərdə fəhlə ailəsində böyüdüyünü bildiriblər. Məlumata görə, o, rejim tərəfindən həbs və ağır işkəncələrə məruz qalıb. O sonradan həbsdən azad edilsə də həbsdə olan zaman aldığı travmalar onda silinməz izlər buraxıb. Buna görə də o rejimə qarşı mübarizə aparmaq üçün İsrail kəşfiyyatı ilə əlaqəyə keçib və xaricə gedərək təlimlərdə iştirak edib.
İsrailin İran daxilindən agent cəlb etməsini asanlaşdıran başqa amil İranın mürəkkəb demoqrafik quruluşudur. Belə ki, İrandan əhalinin yarısı fars deyil. Ölkədə çox sayda ərəb, türk, kürd, bəluc və başqa etnik qruplar var.
Bu etnik qruplar rejim tərəfindən daha çox təzyiqlərə məruz qalır və rejimin fars mərkəzçi siytasətləri nəticəsində bu xalqların yaşadığı bölgələr İranın farsların yaşadığı bölgələrdən daha yoxsuldurlar. Bu hal da fərqli etnik qrupları rejimə qarşı olmağa sövq edir.
2002-2011-ci illərdə Mossadın rəhəbri olmuş Meir Daqanın dönəmində İsrailin İran daxilindəki kəşfiyyat fəaliyyətində İranın demoqrafik quruluşuna uyğun olaraq dəyişiklik baş verir. Belə ki, Mossad artıq daha çox İran daxilindəki fərqli etnik qruplardan agentlər cəlb etməyə çalışır.
“YÜKSƏLƏN ASLAN” ƏMƏLİYYATI
Bu illər ərzində Mossad və İsrail ordusu dəfələrlə İranın əsas obyektlərini bombalayaraq onun nüvə proqramını dayandırmağa çalışıblar. İsrailin siyasi liderləri Yaxın Şərqdə sabitliyin pozulacağından ehtiyat edən Amerika prezidentlərinin təzyiqi altında həmişə həmlələri erkən dayandırmalı olurdular.
İsrail ordusu 2024-cü ilin ortalarında İrana qarşı bombardman kampaniyası planlaşdırmağa başlamışdı və bir il ərzində planın hazır olacağına ümid edirdi. Donald Trampın noyabr seçkilərində qalib gəlməsi və Hizbullahın zərərsizləşdirilməsi ilə İsrail rəsmiləri planı həyata keçirmək üçün bir fürsət pəncərəsi gördü.
İsrailin Amerikada təlim keçmiş pilotları 2016-cı ildən bəri gizli şəkildə İran üzərində uçuşlar edirdilər – mənzərəni öyrənir və aşkarlanma şanslarını minimuma endirmək üçün müxtəlif marşrutları araşdırırdılar.
İranın özəl bir nüvə obyekti var idi ki, İsrail onu özünün bombardıman planına daxil etməmişdi. Çünki bu obyekt – Fordo nüvə obyekti – təxminən 100 metr yerin altında yerləşirdi. İran bu obyektin varlığını gizlətməyə çalışsa da Mossad, Amerika və Britaniya kəşfiyyatı onu aşkarlamışdı. Prezident Barak Obama onun mövcudluğunu 2009-cu ildə açıqladı və tezliklə əraziyə gələn Birləşmiş Millətlər Təşkilatının müfəttişləri İranın uranı zənginləşdirmək üçün 3000-ə qədər yüksək səviyyəli sentrifuqa hazırlamağı planlaşdırdığını aşkar etdilər.
Belə istehkamlanmış bir nüvə obyektini dağıdacaq bombaya yalnız Amerika ordusu sahib idi. Həmin bomba “bunker dağıdan” kimi tanınan “GBU-57 Massive Ordnance Penetrator”dur.
Beləliklə İsrail özünün riski planını icra etməyə qərar verir. Plana görə İsrailin yerdəki komandoları gizli şəkildə Fordo obyektinə sızmalı, içəri girdikdən sonra sentrifuqaları partlatmalı, İranın zənginləşdirilmiş uranını ələ keçirib qaçmalı idilər.
Ancaq Mossad rəhbərliyi bu planın icrasını həddən artıq riskli hesab edir və çox sayda təcrübəli kəşfiyyatçının ölümü ilə nəticələnəciyini düşünürdü. 7 oktyabr fəlakətindən sonra belə bir əməliyyatın uğursuzluğa uğraması İsrail üçün kabus olardı.
Bu səbəbdən Mossad İrana hava zərbələri endirməyi və Tramp rəhbərliyi altındakı Amerikanın öz silah arsenalı ilə İsrailin İrana qarşı əməliyatlarına qoşulması ehtimalı üzərində işləməyə başladılar. Yüksələn Aslan Əməliyyatı adlandırılacaq əməliyyata hazırlaşmaq üçün Mossad və hərbi kəşfiyyat agentliyi Aman İranın hərbi liderləri və nüvə komandalarının təqibini gücləndirdilər.
Mossad-ın casusluq cəhdlərinə coğrafi fakt kömək etdi. Qaçaqmalçılıq regionda həyat tərzidir, belə ki, minlərlə insan eşşək, dəvə, minik və yük maşınları ilə narkotik, yanacaq və elektronikanı sərhədlərdən keçirərək pul qazanır. Mossad belə üsullardan istifadə edərək İrana istədiyi şeyi keçirə bildirdi.
Məlumata görə İsrailin İran daxilində hər biri 4-6 nəfərdən ibarət 14 komando bölüyü fəaliyyət göstərirdi. Bölüklərin əksəriyyətinə İsrail hava qüvvələrinin təqdim etdiyi hədəflər siyahısından İranın hava hücumundan müdafiə sistemlərinə zərbələr endirmək tapşırılmışdı. Əməliyyat zamanı bu bölüklər yüksək peşəkarlıq nümayiş etdirərək hədəfə alınmış hava hücumundan müdafiə sistemlərinin hamısını məhv etmişdilər.
Müharibənin ilk saatlarında komando bölüklərindən biri İranın ballistik raket buraxılış qurğusunu vurub. İsrailli analitiklər hesab edirlər ki, bu zərbə xüsusi önəmə sahibdir, çünki İran digər raket buraxılış sistemlərinin də İran daxilindən hücumlara məruz qalacağından ehtiyat edərək İsrailə caba zərbəsi endirməyə tələsməyib və İranın cavab zərbələri xeyli gecikib. Ən nəhayət İran İsrailə cavab zərbəsi endirdikdə isə onun PUA və raketlərin demək olar ki, hamısı zərərsizləşdirilsə də nəticədə İsraildə 30 mülki şəxs həlak oldu.
Əməliyyatdan sorna İranın nüvə proqramının nə qədər ziyan görməsi məsələsi müzakirə mövzusu olsa da Tramp israr edir ki, Amerikanın Fordo, Natanz və İsfahana aviazərbələri İranın proqramını “yox edib”.
Hazırda İsraildə Milli Təhlükəsizlik Araşdırmaları İnstitutuna rəhbərlik edən Haymanın sözlərinə görə, İran İsrailin gələcək hücumlarının qarşısını ala bilmək üçün bomba yaratmağa daha da həvəsli olarsa, bu İsrailin İrana yeni hücumlarına səbəb ola bilər.
Dörd milli fəala 40 il həbs cəzası verildi
Tramp "İranın nüvəsizləşdirilməsini" əsas nailiyyət kimi qiymətləndirir
İranda daha 7 məhbus edam edilib
Kərbəlada Xamenei tərəfdarları ilə Şirazi tərəfdarları arasında qarşıdurma olub
İran və Türkiyənin müdafiə nazirləri regional təhlükəsizliyi müzakirə ediblər
İraqla sərhəddə İran hərbçisi öldürüldü
"Fəlakətli" iqtisadi idarəçilik yeni inflyasiya dalğasına səbəb ola bilər – İran deputatı
Təbrizdə edama etiraz - "Gənclərimizi edam etməyin"
Müharibəyə görə İranda daha iki nəfər asıldı
Trampın açıqlaması nefti ucuzlaşdırdı
İranla Hörmüz boğazı üzrə razılaşma əldə olununb - Tramp
Səudiyyə Ərəbistanı və İran XİN başçıları telefonla danışıb
ABŞ ilə memorandumu dəstəkləyirik - Pezeşkian
Fars agentliyi: İran Hörmüz boğazının yenidən açılması ilə bağlı razılığa gəlməyib
İslam dünyasından İrana sərt bəyanat
İraqın Baş naziri İrana bağlı silahlı qruplarla əlaqədar üçüncü fövqəladə təhlükəsizlik iclasını keçirdi
Tramp: Tezliklə razılıq əldə olunacağı təqdirdə İrana hücumu ləğv etdim
ABŞ İranla bağlı eskalasiya xəbərləri fonunda Chinook helikopterlərinin imkanlarını nümayiş etdirib
Yüksək rütbəli iranlı komandir region ölkələrini ABŞ-a dəstək verməməyə çağırıb
İrana keçmək istəyən 19 əfqanıstanlı həlak oldu
"Əl-Cəzirə": İran diplomatik irəliləyişə baxmayaraq Hörmüz boğazında xidmət haqqı tələbində israrlıdır
İrandakı iraqlı döyüşçülər ABŞ-la mümkün quru müharibəsinə hazırlıq üçün yerləşdirilmiş ola bilər
İsrail komandirlərimizi öldürdü, biz isə şüar veririk - Millət vəkili
43 ölkə Ər-Riyadda bir araya gəldi
Azərbaycandan İrana sərt cavab- "Səhər" və "Mehr"...
Reuters: Husilər Qırmızı dənizdən keçən gəmilərdən ödəniş almağı nəzərdən keçirir
Azərbaycanlı ailə uzun mübarizədən sonra uşaqlarına türk adı seçə bilib
"Amnesty International" İranda etirazçılara qarşı edamların artması ilə bağlı dünyanı təcili tədbirlər görməyə çağırıb
İran Kiprə xəbərdarlıq etdi
Güneyli sənətçi və siyasi fəal, Evin həbsxanasında “Edama yox” mesajı
Təbrizli işçilər etiraz aksiyası keçirirlər
İordaniya ordusu iki pilotsuz uçuş aparatını vurub
Hücumlar cavasız qalmayacaq- Səudiyyə Ərəbistanı
Həmədanda məhbus edam edildi
İsrail İranın terror qrupunun ölkəyə keçməsinin qarşısını alıb- “Ynet”
İran Xameneinin ölüm xəbərini niyə gec açıqladı?
Reuters: İran rəsmisi Omanın Hörmüz boğazı ilə bağlı təklifinin uğur şansının olmadığını deyib
İranda nağd pul qıtlığı saxta əskinas bazarını böyüdür | Təhlil