GünAzTv: Çeçenistanda parlament binasına terror hücumu dünya mətbuatının gündəmini zəbt edib.  Dünya mediası Çeçnistanda baş verənləri Qafqazda sabitliyin sonu kimi qiymətləndirirlər.

İspaniyanın «El Pais» qəzeti: «Kadırov təkcə yaraqlıları deyil, həm də onların ailə üzvlərini təqib edir»

Çeçenistanda parlament binasına terror hücumu dünya mətbuatının gündəmini zəbt edib. Xarici media hadisə ilə bağlı müxtəlif şərhlərə yer veriblər. Ümumilikdə isə baş verənlər Çeçenistanda quldur dəstəsini xatırladan Kadırov rejimi və onu dəstəkləyən Kreml üçün «qanlı həqarət» olaraq qiymətləndirilib. Əcnəbi ekspertlərin fikrincə, milyardlarla dollar federal yardımlara baxmayaraq Çeçenistanda kütləvi yoxsulluq və işsizlik dini qiyamçı hərəkatı qızışdırır. Kremlin Çeçenistan prezidenti Ramzan Kadırovun «güclü əlinə» bel bağlaması isə Kadırov rejimini devirməyə köklənmiş yeni qiyamçılar təbəqəsinin yaranmasına gətirib çıxarıb. «Kremlə ağır çeçen zərbəsi…» İngiltərənin «The Times» qəzeti yazır: «Sanki Rusiya tərəfindən sakitləşdirilmiş Çeçenistan yenidən zorakılıq səhnəsinə çevrildi. Srağagün səhər islamçı yaraqlılar Qroznıda parlament binasına cəsarətli hücum təşkil etdilər. Baxmayaraq ki, hakimiyyət orqanlarının qısa sərt cavabından sonra yaraqlıların hamısı öldürüldü, bununla belə, paytaxtda yer alan bu hücum Kadırov və onu Çeçenistanda hakimiyyətə gətirən Kreml üçün ağır zərbə oldu. 7 nəfər – 4 yaraqlı, iki milis işçisi və bir parlament əməkdaşı həyatını itirdi». «Terroru yoxsulluq və işsizlik doğurur» İngiltərənin «Financial Times» qəzeti yazır: «Srağagün səhər baş verənlər son bir neçə ildə Çeçenistanın paytaxtında ən ciddi hücum aktı və artmaqda olan qeyri-sabitliyin simptomudur. Analitiklərin fikrincə, bu hücum Rusiyanın barıt çəlləyini xatırladan Qafqazda yürütdüyü siyasətin iflasıdır. Hücum məhz Rusiyanın daxili işlər naziri Rəşid Nurqaliyevin Çeçenistan paytaxtına səfəri günündə baş verib. Nazir R.Kadırovla təhlükəsizlik problemlərini müzakirə etməyə gəlibmiş. «Rusiyanın hakimiyyət dairələri Kadırova bel bağlayırlar, amma bu, problemi həll etmir. Moskva ümid edirdi ki, Kadırov qayda-qanun yaradacaq. Amma onun hüquq müdafiəçilərini həbsə atan və izsiz-tozsuz itirən polad hakimiyyəti bir çox adamları onun qatı düşməninə çevrilməyə məcbur etdi»,- deyə Eltsin Fondunun analitiki Yevgeni Volk bildirib. Y.Volkun fikrincə, regionda terrorçuluğun kökləri işsizlik və yoxsulluqla bağlıdır, Moskvanın ayırdığı vəsaitlər uğrunda isə klanlar arasında mübarizə gedir». «Mokva Kadırovun zorakılığını bəyənirdi» ABŞ-ın «New York Times» qəzeti yazır: «Son vaxtlar Çeçnistanda az-az rast gəlinən belə səs-küylü hücumların bərpası Kadırov üçün problemə çevrilə bilər – onun hakimiyyətinin qüdrəti əsasən onun belə zorakılıq hallarının qarşısını almaq qabiliyyətindən asılıdır. Rusiya hakimiyyəti Çeçenistanda qiyamçılara qarşı əməliyyatların aparılması üçün Kadırova praktik olaraq qeyri-məhdud səlahiyyətlər vermişdi. Hüquq müdafiə təşkilatları da təsdiqləyirlər ki, Kreml sabitliyin bərpası istiqamətində göstərilən səylər çərçivəsində qiyamçılara və tənqidçilərə bağlılıqda şübhəli bilinənlərin oğurlanması, öldürülməsi və işgəncələrə məruz qoyalması hallarını sakitcə bəyənir. Bu strategiyanın tənqidçiləri hesab edirlər ki, sərt taktiki metodlar Çeçenistandan Şimali Qafqazın başqa regionlarına və daha uzaq ərazilərə səpələnmiş qiyamçı hərəkatı daha da qızışdırır. Prezident Dmitri Medvedev etiraf edir ki, qiyamçılarla mübarizə taktikası yoxsulluq və işsizlik problemlərini həll etmir və bu hal yaraqlıların mövqelərini yalnız möhkəmləndirir. O, yerli məmurlara göstəriş verib ki, sərt təhlükəsizlik tədbirlərindən əlavə sosial təminat və yeni iş yerlərinin yaradılması üzrə proqramlar üzərində işləsinlər, amma zorakılıq hələ də davam edir». «Kadırov onların ailə üzvlərini də təqib edir» İspaniyanın «El Pais» qəzeti yazır: «Çeçenistan parlamentina hücum bir daha Rusiyanın Qafqazda islam terrorçuluğunu nəzarətdə saxlamaq gücündə olmadığı göstərdi. Aydındır ki, hazırda Rusiyanın Qafqazı qeyri-sabitdir, regionda xilafət yaratmağa çalışan islamçı yaraqlıların terror aktları və hücumları isə məruz qaldıqları itkilərə baxmayaraq, son vaxtlar artıb. Ekstremistlər Qafqazda əməliyyatlarla kifayətlənmirlər – mart ayında iki intiharçı Moskva metrosunda özünü partlatdı, avqustda yaraqlılar Kadırovun doğma kəndi olan Sentoroya hücum etdilər, sentyabrda Dağıstanda, Vladiqafqazda və Rusiya poliqonunda qanlı terror aktları təşkil etdilər. Bununla belə, Kreml hesab edir ki, başlıca məqsədə nail olub: Qafqazda Sovet İtifaqı taleyinin yaşanması və parçalanma təhlükəsi aradan qaldırılıb. Moskva düşünür ki, buna əsasən Çeçenistanı dəmir əllə idarə edən, təkcə yaraqlıları və onlarla əlbir olmaqda şübhəli bilinənləri deyil, həm də onların ailə üzvlərini təqib edən Kadırovun sayəsində nail olmaq mümkün olub». «Bu, Kadırov rejiminin məğlubiyyətidir» Almaniyanın «Die Welt» qəzeti yazır: «Srağagün baş verənlər göstərdi ki, müsəlman qiyamçılar hələ də hakimiyyətin düz mərkəzində xaos yaratmaq gücündədirlər və Rusiya imperiyasının cənub-qərbi sərhədlərində yaxın vaxtlarda dinclik gözləməyə dəyməz. Hələ ki, terror aktının arxasında kimin dayandığı bəlli deyil. Buna qədər gizli çeçen qüvvələrinin lideri sayılan, özünü «Qafqazın əmiri» elan edən Doku Umarov yaraqlılar arasında nüfuzunu itirmişdi. Görünür, oktyabrın əvvəllərində parçalanma tam olaraq başa çatıb. Yığıncaqlardan birində separatçılar Umarova sədaqət andı içməkdən imtina ediblər və Hüseyn Qakayevi özlərinə lider seçiblər. Bəzi məlumatlara görə, Qakayev dinc əhaliyə qarşı terror üsullarını rədd edir – deyilənə görə, separatçı internet saytlardan birində Umarov Moskva metrosunda təşkil edilmiş terror aktına görə tənqidə məruz qoyulub. Bundan əlavə Qakayev öz rəqibi Umarovu Çeçenistanın vacib problemlərinə diqqət ayırmamaqda və kənardan daxil olan göstərişlərlə işləməkdə ittiham edib. Həmçinin çeçen separatçıların Londonda yaşayan emissarı Qakayevə böyük ümidlər bəsləyir, Moskvanın əlaltısı olan Kadırov isə onu qanlı intiqamla hədələyib. Özünü Qafqazda sabitliyin qarantı kimi təqdim etməyi xoşlayan Kadırov üçün parlament binasına basqın məğlubiyyət deməkdir. Axı Çeçnistan prezidenti yorulmadan bildirirdi ki, terrora son qoyulub. Kadırovun şəxsi hesablamalarına görə, qalan 70 yaraqlı da yaxın aylarda məhv ediləcəklər. Ümumilikdə Şimali Qafqazda bu il 540 terror aktı qeydə alınıb».  Bizim yol