GünAzTv: Oktyabrın 19-da ABŞ (Amerika Birləşmiş Ştatları) maliyyə nazirinin terrorçuluğa qarşı mübarizə və maliyyə kəşfiyyatı məsələləri üzrə müavini Stüart Levi Azərbaycana səfər edib.

Səfər zamanı atom-nüvə proqramına görə BMT Təhlükəsizlik Şurasının İrana qarşı tətbiq etdiyi sanksiyanı rəsmi Bakı ilə müzakirə olunub. Amerikalı qonağı ölkə başçısı İlham Əliyev və başqa rəsmilər qəbul edib.

S.Levi Azərbaycandan Türkyəyə yola düşəcək. Səfərdən öncə nazir müavini bildirmişdi: «İrana qarşı sonuncu sanksiyanın təsirini diqqətlə izləyir. Tehran hakimiyyətinin qanunsuz fəaliyyəti ilə bağlı, özəlliklə xüsusi sektorda yarada biləcəyi təhlükəyə dair informasiya mübadiləsi edirik».

«The Wall Street Journal» qəzeti bildirib ki, enerji ehtiyatları ilə zəngi olan Azərbaycanı İranla etnik və mədəni köklər də bağlayır, odur ki, bu yaxınlıq İslam Respublikasına benzin tədarükündə də önəmli ola bilər.

«Azərbaycan İran üçün Ankaraya nisbətən potensila tədarükçüdür. İran əhalisinin dörddə biri entink azərbaycanlıdır. Rəsmi statistikaya əsasən, ötən il İranla Azərbaycan arasında ticarət dövriyyəsi bir milyard dollar təşkil edib. İran hakimiyyəti bu rəqəmi 10 dəfə artırmaq niyyətindədir».

«The Wall Street Journal»-ın yanlışlıqların düzəliş edib, sanksiyaya Azərbaycan Respublikasının münasibəti ilə bağlı bəzi mülahizələri irəli sürək.

Azərbaycanla İranı etnik və mədəni köklər bağlasa da bu yaxınlıqdan nə Quzey Azərbaycan, nə də ki Güney Azərbaycandakılar indiyə kimi xeyir  görməyib. İranın iqtisadiyyat və maliyyə naziri Seyid Şəmsəddi Hüseyninin sözlərinə görə, iki

ölkə arasında ticarət dövriyyəsi isə 500 milyon dollar təşkil edib.Odur ki, bu əsasla Azərbaycanın İslam Respublikasını dəstəkləyə biləcəyi barədə qəzetin  yürütdüyü mülahizə boşboğazlıq təsir bağışlayır.

Qərbdəki bəzi KİV bu sayaq «mədəni, etnik qohumluğu» əsas göstərməklə respublikamızı İrandakı gerici rejimlə eyniləşdirməyə çalışır.

Dünyəvi, laik dövlət olan Azərbaycan Respublikası Qərblə inteqrasiyaya üstünlük verir və bu yöndə siyasət yürüdür. Bu baxımdan Azərbaycan ABŞ başda olmaqla Qərbin antiterror koalisiyasının fəal üzvlərindəndir.

İran hakimiyyətinə qarşı sanksiyaya respublikamızını qoşulması məsələsinə gəldikdə isə ilk növbədə nəzərə almaq lazımdır ki, İran hakimiyyəyti İraildən çox Azərbaycanı özünə təhlükə mənbəyi kimi baxır. Bu başqa məsələnin mövzusu olduğundan onun üzərində çox qalmırıq.

Azərbaycan Respublikası da BMT-nin üzvüdür. Ona görə də onun qəbul etdiyi sənədlərin icrasında da müəyyən məsuliyyəti var. Ancaq sözügedən yasağa onun qoşulması üçün bir sıra önləyici təhlükəsizlik tədbirləri görülməlidir. Azərbaycan üçün qoruyucu qalxan planı hazırlanmalıdır. Niyə?

Birincisi, ölkəmizin ərazisi iğal altındadır. İşğalçı Ermənistan isə İran İslam Respublikası ilə hərbi əməkdaşlıqda daxil olmaqla bütün sahələr, o cümlədən enerji daşıyıcıları sahəsində də əlaqələri genişləndirir. Bu baxımdan İran ermənilərdən Azərbaycana qarşı yenidən hərbi əməliyyatlara və ya buna bənzər fəaliyyət başlamayacağına kim təminat verəcək? Yaxud İran respublikamızda «erməni» adı ilə pozuculq işləri görsə, bunun qarşısını almaq üçün Azərbaycanın təhlükəsiziyinin qorunmasına Kim yardım edəcək?

İkincisi, Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün pozulmasında, Ermənistanla yanaşı, Rusiyanın da önəmli rolu olub. Elə Xocalı facisində  366-cı motoatıcı alayının törətdiyi vəhşilikləri xatırlamaq yetər.

Üçüncüsü, daha yaxın olduğundan İslam Respublikasının Azərbaycanda terror törədə biləcək, qüvvələrinin olması ehtimalı yox deyil. Ehtimal edilən bu terrorun qarşısının alınmasına yardım ediləcəkmi?

Dördüncü, Azərbaycanın enerji daşıyıcıları bazarından biri də İrandır. Bu sahədə respublikamıza dəyəcək, zərəri, kim ödəyəcək. Yaxud yeni bazar təklif olunacaqmı?

Və s.

Fikirimizcə, İranın Şimaldan blokadya alınmasına Bakıdan deyil, Moskvadan və Yerevandan başlamaq lazımdır. Çünki Yaxın Şərqə münasibətdə Rusiya ilə  İslam Respublikasının münasibəti oxşardır. Bu baxımdan Moskvanın İrana münasibəti və əməli fəaliyyət rəsmi Vaşinqtonku kimi, bir sıra səbəblərə görə Amerikanınkından da sərt  olmalıdır. Çünki İslam Respublikası Rusiyaya  ABŞ-dan daha yaxındır. Atom bomabalı İran hakimiyyəti perspektivdə RF ərazisində də çeşidli terror aksiyaları keçirə bilər. Son illər Rusiya ərazisində İranın mədəni sahədə göstərdiyi fəaliyyət bu ehtimalın təsadüfi olmadığını deməyə əsas verir.

Rusiya, Ermənistan və Gürcüstanın sanksiyaya qoşulacağı halda Azərbaycan bu hüquqi aktı dəstəkləsə, o zaman prosesdən  az itigi ilə çıxmaq mümkündür.

Ağ Ev xatırlama. BMT-nin İranla bağlı qətnaməsinə Azərbaycan da dolayısı yolla qoşulacağı ehtimalı az deyil.  Ancaq yeri gəlmişkən, Azərbaycan torpaqlarının işğaldan azad olması ilə bağlı  BMT 4 qətnamə qəbul edib. İrana qarşı sanksiyaya Azərbaycanın qoşulmasını istəyən ABŞ oxşar addım Ermənistana qarşı nə vaxt atacaq? Sədrəddin Soltan