GünAzTv: İranda sanksiyaların təsiri özünü göstərir. Ölkədə işıq və qaz puluna subsidiya ləğv edilib, çörəyin qiyməti 20 dəfə bahalaşıb. Türkiyənin "Tüpraş" özəl neft şirkəti İranda fəaliyyətini dayandırıb. Qardaş ölkənin "Hürriyyət" qəzeti enerji və təbii qaynaqlar nazirinə istinadla şirkətin Tehranla əməkdaşlığı dayandırmasının Qərbin, o sıradan da ABŞ-ın (Amerika Birləşmiş Ştatları) İrana qarşı sanksiyalarıyla əlaqədar olduğunu yazıb. Qeyd edək ki, "Tüpraş" İranla əməkdaşlıq etdiyinə görə ABŞ hökumətinin sanksiyalarına məruz qalmışdı. İran parlamentinin bir qrup deputatı isə Rusiyanı bir qədər əvvəl İranla əldə etdiyi razılaşma üzrə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirməyə və Tehrana S-300 zenit-raket sistemlərini satmağa çağırıblar. Onların sözlərinə görə, Moskva bəzi Qərb ölkələrinin təzyiqilə raketləri satmaqdan imtina etməyi qərara alıb. İran parlamentinin Milli təhlükəsizlik və xarici siyasət komissiyası sədrinin müavini Hüseyn İbrahimi bəyanlayıb ki, Tehran S-300 raketlərinin satışından imtina etdiyinə görə Moskvaya qarşı iddia qaldıra bilər. Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov bildirib ki, BMT Təhlükəsizlik Şurasının tətbiq etdiyi qadağalar S-300 raketlərinin satışına da şamil olunur və bu, bir neçə ay bundan əvvəl şurada ratifikasiya olunan 1929 saylı qətnamənin pozulması demək olacaq. Tehran özünün uzaqməsafəli hava hücumundan müdafiə raketlərinə dair planlarını açıqlayıb. 2005-ci ildə imzalanmış müqaviləyə uyğun olaraq, Rusiya İrana ən azı 5 S-300 sistemi satmaq barədə üzərinə öhdəlik götürüb. Amma müqavilənin həyata keçirilməsi BMT Təhlükəsizlik Şurasının qəbul etdiyi 1929 saylı qətnaməylə bağlı təxirə salınıb.Əhmədinejad: "Mürdəşir üzünüzü yusun"Bu arada oktyabrın 3-də İranın Həştgerd şəhərində çıxış edən prezident Mahmud Əhmədinejad ABŞ-a qarşı sərt bəyanatlar səsləndirərək 2001-ci il sentyabrın 11-də bu ölkədə baş vermiş terroru sual altına alıb. 11 sentyabr hadisəsini "macəra" adlandıran Əhmədinejad məsələnin mahiyyətinə aydınlıq gətirilməsinin zəruri olduğunu deyib: "Əgər biz gec tərpənsəydik, onlar 11 sentyabr mövzusunu dünyanın ən müqəddəs mövzusuna çevirərdilər. Onlar bu məsələni bəhanə edərək bizim bölgəyə axışıb insanların qanının axıdılmasını halal ediblər. Nə istəyirlər, onu da edirlər. Onlar bu hadisənin mahiyyətilə bağlı iddiaları üçün dəlil-sübut ortaya qoymalıdırlar". Əhmədinejad ABŞ-ın İrana qarşı mümkün hərbi hücumu və nüvə məsələsiilə bağlı digər təzyiq və xəbərdarlıqlarına sərt münasibət bildirib: "O qədər üzlüdürlər ki, bizi təhdid edir, bütün seçimlərin masa üzərində olduğunu deyirlər. Mürdəşir üzünüzü, sir-sifətinizi yusun və stolunuzu aparsın, dünyanı zibilə döndərmisiniz". Əhmədinejad ABŞ-ı öz qüvvələrini Orta Şərqdən çıxarmağa çağırıb: "Əgər öz ayağınızla bölgəni tərk etməsəniz, Allahın köməkliyi ilə tez bir zamanda bölgə xalqları sizi təpiklə məntəqədən çıxaracaqlar".Sabiq xarici işlər naziri həbs olunub1979-cu ildə qurulmuş İİR-in ilk xarici işlər naziri İbrahim Yəzdi oktyabrın 1-də İsfahanda həbs olunub. Onu cümə namazından sonra qeyri-qanuni toplantı təşkil etmək adıyla tutublar. 79 yaşlı İbrahim Yəzdi fəaliyyəti qadağan olunmuş İran Azadlıq Hərəkatı Partiyasının lideridir. Liberal görüşlərilə tanınan İbrahim Yəzdi 1979-cu ildə islamçı tələbələr ABŞ səfirliyini ələ keçirib diplomatları girov götürdükdən sonra istefa vermişdi. İran mənbələrinin məlumatına görə, o, hökumətə siyasətlə məşğul olmayacağı haqda yazılı iltizam versə də, son zamanlar İran Azadlıq Hərəkatı Partiyası əyalətlərdə öz fəaliyyətini bərpa etmişdi. İbrahim Yəzdilə birlikdə qurumun digər rəhbəri Haşım Səbbaqiyan və daha 6 partiya fəalının həbs olunduğu bildirilir.Heşmətullah Təbərzədiyə 9 il həbs cəzası verilibİran Demokrat Cəbhəsinin rəhbəri, İranın İnsan Haqları və Demokratiya üçün Həmrəylik Şurasının sözçüsü Heşmətullah Təbərzədiyə hökm oxunub. Tehran İnqilab Məhkəməsi onu 9 il müddətinə azadlıqdan məhrum edib. Eyni zamanda Heşmətullah Təbərzədi 74 şallaq zərbəsinə məhkum olunub. O, 9 aydan çoxdur zindanda saxlanır. Heşmətullah Təbərzədi 2009-cu ilin iyununda İranda keçirilən prezident seçkisinin rəsmi nəticələrinə qarşı kütləvi etiraz aksiyalarından sonra tutulub. Tehran İnqilab Məhkəməsi onu ölkənin milli təhlükəsizliyinə qarşı çıxmaqda, qanunsuz toplantılar keçirməyə cəhddə və ali dini rəhbər, ayətullah Əli Xamneyini təhqir etməkdə təqsirli bilib. Hazırda Kərəc şəhərinin Rəcayişəhr zindanında saxlanılan Heşmətullah Təbərzədinin müxtəlif xəstəliklərdən əziyyət çəkdiyi bildirilir.Rial kəskin ucuzlaşıbİran rəsmləri ölkənin düşdüyü ağır iqtisadi-maliyyə durumunu əhalidən gizlətməyə çalışsa da, buna nail ola bilmir. 30 ildir bir sıra gündəlik tələbat mallarına, eləcə də elektrik enerjisi və təbii qaza dövlət dotasiya verirdi. Bu yaxınlarda işıq və qaz puluna subsidiya ləğv edilib. Ölkədə ən ucuz ərzaq çörək idi, onun da qiyməti sərbəstləşdirilib. Bu isə çörəyin qiymətinin 20 dəfə bahalaşmasına səbəb olub. Hakimiyyət isə baş verən etirazı yenə "İslam inqilabı düşmənlərinin ara qarışdırması" (İsrail və ABŞ-ın) kimi dəyərləndirərək, ictimaiyyətin hədəfindən yayınmağa çalışır. Ölkədəki sosial-iqtisadi və maliyyə problemini aradan qaldırmağa yönəlik siyasət yürütməkdənsə, Tehran bölgədə silah yarışına çıxıb. Təbii ki, belə siyasət yaxın gələcəkdə İranın dövlət büdcəsinin, xəzinəsinin boşalmasına səbəb ola bilər. Sentyabrın sonunda İran parlamentinin Xarici siyasət və milli təhlükəsizlik komissiyasının üzvü Məhəmmədmehdi Şəhriyarı sanksiyaların ölkənin iqtisadi mərkəzləri və sənayesini iflic duruma saldığını söyləyib. İran prezidenti Mahmud Əhmədinejad isə ABŞ-da səfərdə olarkən vəziyyəti beynəlxalq ictimaiyyətdən də gizlətməyə çalışmışdı: "Bizim xalqın ABŞ-a ehtiyacı yoxdur. ABŞ hökuməti İrana qarşı sanksiyaları yüz qat artırsa, Avropa ona qoşulub daha betər sanksiyalar qoysa da, bizə təsiri yoxdur. Öz ehtiyaclarımızı ödəyə bilirik". Ancaq "cidanı çuvalda gizlətmək olmaz" deyiblər. Ötən bir həftə ərzində İranın rəsmi valyutası rial (10 rial bir tüməndir) ABŞ dollarına nisbətdə daha 20 faiz ucuzlaşıb. İqtisadçılar ehtimal edir ki, İran milli valyutasının qəflətən ucuzlaşması çeşidli dövlətlərin və beynəlxalq qurumların bu ölkəyə qarşı tətbiq etdiyi sanksiyaların gerçək səmərəsidir. Xatırladaq ki, bir həftə öncə bir dollar 10 min beş yüz rial idisə, rəsmi məlumatlara əsasən, həftənin sonuna bu rəqəm 12500-13000 rial olub. Qeyri-rəsmi xəbərlərə görə, bir dollar 17000 riala alınıb. 2001-ci ildən etibarən İran Mərkəzi Bankı rialın müəyyən edilmiş kursdan aşağı düşməməsi üçün onu bazarda qoruyub saxlayırdı. Bankçıların qənaətincə, büdcədə defisiti saxlamaq üçün Mərkəzi Bank hazırda dolların və avronun bazara çıxarılmasının qarşısını alır. Ehtimal olunur ki, İranın 60-80 milyard avro valyuta ehtiyatı var. Bu isə sanksiyalar ucbatından artmır. Odur ki, perspektivdə hakimiyyət həm də ciddi dollar və avro qıtlığı yaşaya bilər.Hər il ürək-damar xəstəliklərindən 70 min nəfər dünyasını dəyişirHər il İranda ürək-damar xəstəliklərindən ən azı 70 min nəfər dünyasını dəyişir. Ölkənin səhiyyə nazirliyinə istinadla yayılan məlumatda bildirilir ki, ürək-damar xəstəliklərindən əziyyət çəkənlərin 22 faizinə hərəkətsizlik, bir o qədər hissəsinə siqaret çəkmək, 18 faizinə yüksək xolesterin, qalan hissəsinə isə digər təsirlər səbəb olub. Siqareti tərgitmək, gün ərzində 2-5 kilometr piyada hərəkət etmək, düzgün qidalanmaq ürək-damar xəstəliklərindən qorunmaq üçün ən səmərəli vasitələr hesab olunur. Xalq cəbhəsi