GünAzTv: İran prezidenti Mahmud Əhmədinejadın BMT Baş Assambleyasındakı qalmaqallı çıxışından sonra bu ölkəyə qarşı tətbiq edilən sanksiyalar daha da sərtləşəcək.

Bununla yanaşı, İranın nüvə obyektlərinə ABŞ (Amerika Birləşmiş Ştatları) və İsrail tərəfindən aviazərbələrin endirilmə ehtimalı da kifayət qədər artıb.    Belə bir fikirlə Rusiyanın "Reqnum" agentliyinə verdiyi açıqlamada azərbaycanlı politoloq Toğrul Sofiyev çıxış edib. Onun sözlərinə görə, İran siyasətçilərinin bu fonda Azərbaycana səfərlərinn kəskin aktivləşməsi də diqqətdən yayına bilməz: "İran prezidentinin, müdafiə nazirinin və parlament spikerinin nəzərdə tutulan səfərlərinin, hətta artıq ölkəmizdə olan iranlı nazir Seyid Məhəmmədin səfərinin, bəyan edilənlərlə yanaşı, həm də gizli məqsədləri var. İran Azərbaycanda möhkəmlənmək istəyir. Əsas səbəb də şimal sərhədlərinin möhkəmləyinə əmin olmaq, bununla bağlı yeni təminatlar almaqdır".    Bununla yanaşı, hesab edilir ki, İran artıq Azərbaycanla iqtisadi əlaqələrini gücləndirməyə də xüsusi önəm verir, və buna Qərbin sanksiyalarından qurtuluş yolu kimi baxır. İranın birinci vitse-prezidentinin iqtisadi məsələlər üzrə müavini Əli Ağaməhəmmədi artıq ölkəsinin Azərbaycanla ticarət dövriyyəsinin həcmini 20 milyard dollara çatdırmaq niyyətində olduğunu bildirib. Hazırda isə sanksiyalar İranı iqtisadi cəhətdən əldən salır. İran parlamentinin xarici siyasət və milli təhlükəsizlik komissiyasının üzvü Məhəmməd Mehdi Şəhriyari sentyabrın 28-də jurnalistlərə açıqlamasında deyib ki, Qərbin İrana qarşı qoyduğu sanksiyalar artıq ölkə sənayesini iflic vəziyyətinə salıb. "Media forum" saytının yaydığı məlumata görə, Məhəmməd Mehdi Şəhriyari İran hökumətinin subsidiyaları ləğv etməsi və bunun əvəzinə vətəndaşlara cüzi miqdarda nağd pul verməsi siyasətini kəskin pisləyib: "Biz hazırda sanksiyalar şəraitindəyik. Bu sanksiyalar bizim sənayemizi və iqtisadi mərkəzlərimizi iflic vəziyyətə salıb. Bizim Qərb, BMT, o cümlədən BMT-nin Təhlükəsizlik Şurası ilə münasibətlərimizin perspektivi də bəlli deyil. Elə buna görə də hesab edirəm ki, bu qanunun indiki şəraitdə icra olunması hökumətin təcrübəsizliyi və səriştəsizliyinə görədir. Bu isə ölkədə böyük problemlərin meydana çıxmasına səbəb olacaq".    Xatırladaq ki, sentyabrın 15-də ABŞ-ın NBC telekanalına açıqlamasında İran prezidenti Mahmud Əhmədinejad Qərbin İrana qarşı sanksiyalarının heç bir nəticə verməyəcəyini bildirmişdi: "Bizim xalqın Amerikaya ehtiyacı yoxdur. ABŞ hökuməti İrana qarşı sanksiyaları yüz qat artırsa, Avropa ona qoşulub daha betər sanksiyalar qoysa da, bizə təsiri yoxdur. Öz ehtiyaclarımızı ödəyə bilirik".    Belə bir vaxtda ABŞ-da İrana qarşı daha radikal addımlar atmaq istiqamətində çağırışlar güclənir. "Washington Post" qəzeti yazır ki, Hakimiyyətə gəlməsindən iki il sonra prezident Barak Obamanın İran siyasəti getdikcə aydınlaşır: "Bu siyasət rıçaqların toplanması, seçimlərin masa üzərində qalması və ən pis ssenariyə hazırlıq kimi təsvir edilir. Bi-Bi-Si Fars xidmətinə verdiyi müsahibədə cənab Obama İran xalqına dərin ehtiramını ifadə etdi və hökumətlə nüvə proqramı üzərində danışıqları davam etdirməyə hazır olduğunu söylədi. Eyni zamanda, ABŞ lideri İran prezidentini sərt tənqid etdi və müxalifətə dəstəyini izhar etdi. O bildirdi ki, İrana tətbiq olunan sanksiyaların məqsədi İran xalqını cəzalandırmaq deyil. Bunlar əslində Mahmud Əhmədinejad hökumətinin pis qərarlarının nəticəsidir. İrana göstərilən təzyiqlər artıq Tehranı gələn aydan başlayaraq danışıqlar masası arxasına qaytarmaq niyyəti güdür. Lakin uzun müddət İran tərəfindən süründürməçiliyə məruz qalan ABŞ və Avropa dövlətləri Tehranın səmimiliyinə ciddi şübhələrlə yanaşır. İslam Respublikasının ideoloji əsaslarını təşkil edən antiamerikanizmdən imtina edəcəyinə ciddi səbəb görünmür. Mahmud Əhmədinejad isə, əvvəlki ampluasına sadiq qalaraq, 2001-ci il 11 sentyabr hücumlarının ABŞ hökuməti tərəfindən törədildiyinə eyham vurub. Onun sözlərinə görə, terror aktı İraq və Əfqanıstana hərbi müdaxiləyə bəhanə üçün istifadə olunmuşdu".    Mühafizəkar təmayüllü "National Review" məcmuəsi Əhmədinejadın kompromisə meyl göstərmədəyini vurğulayaraq, Obamanın təmas siyasətinin iflasa uğradığını yazır. Müəllif Anne Bayefski hesab edir ki, ABŞ prezidenti Amerikanın və dünyanın İranın timsalında üzləşdiyi təhlükəni dərk etmir. Buna misal olaraq o, ABŞ-ın BMT-dəki nümayəndəliyinin İran lideri çıxış edərkən əvvəlcədən audotoriyanı tərk etməsini önə çəkir: "Diplomatik nümayəndəliyin səbr kasasını nəhayət Əhmədinejadın 11 sentyabr haqda dedikləri daşırdı. Lakin Əhmədniejad hələ təzəcə start götürmüşdü. Nəzərdən qaçırmaq olmaz ki, bura BMT-dir, elə bir məkan ki, orada iranlılar özlərini çox sərbəst hiss edir. Bundan sonra İran lideri İsraili kəskin tənqid etdi və kapitalizmdən tutmuş söz azadlığınadək Qərb dəyərlərinə hücuma keçdi. Fakt budur ki, Əhmədinejad bu növ çıxışları hər dəfə edir. Lakin nədənsə, Obama administrasiyasının nümayəndələri bu dəfə ondan başqa şey gözləyirdilər. Lakin Əhmədinejad yeni heç nə demədi.    Amerika və onun müttəfiqlərinin maraqlarını müdafiə etmək əvəzinə prezident Obama da BMT auditoriyasının könlünü almağa çalışdı. Prezident Obamanın nitqindən Əhmədinejadın aldığı mesaj bu oldu ki, nə qədər ki, Obama hakimiyyətdədir, İranı nifrət və terrorun məğlub tərəfdə olduğuna inandıracaq ciddi əsas yoxdur". Tahir TAĞIYEV. Baki-xeber