GünAzTv: Rusiyanın İrana qarşı son davranışının səbəbi nədir? Politoloqlar bunu Kremlin Amerikaya reveransları ilə izah edirlər.

Xəbər verildiyi kimi, Rusiya prezidenti Dmitri Medvedyev fərman imzalayaraq Rusiyadan və Rusiya ərazisindən tranzit kimi istifadə edərək İrana silah tədarükünü qadağan edib. Fərmanda İrana S-300 zenit raket kompleksləri və digər müasir tipli silahların tədarük edilməsi yasaqlanır. Medvedyevin imzaladığı fərmana əsasən, tanklar, iri kalibrli artilleriya sistemləri, hərbi təyyarələr, hərbi helikopterlər, hərbi gəmilər, raket və ya raket sistemləri, S-300 zenit raket kompleksləri, ehtiyat hissələri də daxil olmaqla sadalananlarla bağlı istənilən vasitələrin Rusiya ərazisindən tranzit, eləcə də hava nəqliyyatı ilə ötürülməsi qadağan olunub.

Bundan başqa qeyd olunan silah növlərinin Rusiya ərazisindən İrana aparılması, Rusiya xaricində dəniz və hava gəmilərindən istifadə etməklə Rusiya dövlət bayrağı altında daşınması yasaqlanıb. Qeyd edək ki, qadağa İranın nüvə proqramı ilə bağlı olaraq Birləşmiş Millətlər (BM) Təhlükəsizlik Şurasında qəbul edilən sanksiya çərçivəsində həyata keçirilir. Rusiya bu qərarı qəbul etməyə bilərdimi? Onun İrana qarşı bu davranışının səbəbi nədir? “Mən hələ bir müddət əvvəl mətbuata açıqlama vermişdim ki, Rusiya İranı mütləq Amerikaya satacaq. Səbəb ondan ibarətdir ki, Rusiya üçün Amerika daha böyük əhəmiyyət kəsb edir, nəinki İran”. Politoloq Vəfa Quluzadə sualımıza cavabında belə dedi. Onun sözlərinə görə, Rusiya ildən-ilə Amerikanın əleyhinə blok təşkil etmək ideyasının reallaşacağına ümidini itirir: “Əgər Kreml İrana S-300 raketlərini versəydi, Amerika Rusiya ilə möhkəm haqq-hesab çəkəcəkdi. Rusiya indi xeyli zəif dövlətdi, Amerikanın təftişinə davam gətirə bilməz. Bu ölkə get-gedə Amerikanın kiçik partnyoruna çevrilir. O da ki bizim xeyrimizədir. Rusiya nə qədər öz imperiya qüdrətini, müstəqilliyini itirsə, bir o qədər kiçik, məzlum xalqlara xeyirdir. Torpaqları işğal altında olan xalqların müsibətlərinin başçısı Rusiyadır”. Politoloqa görə, Amerikanın təpkisi ola-ola Rusiya İrana silah satmağa cəsarət etməzdi. V.Quluzadə onu da qeyd etdi ki, sözügedən fərman Rusiya ilə İranın münasibətlərini mütləq korlayacaq: “Düzdür, İran olduqca praqmatik dövlətdir, Rusiyanı silah baxımından, gizlində nüvə texnologiyası almaq baxımından yaxşı istifadə edib və buna davam edəcək. Amma üzdən Rusiya mütləq özünü İrandan uzaqlaşdıracaq. Çünki Rusiya nə qədər Amerikanın partnyoru olsa da, bu ölkəyə nifrət edəcək. Rusiya imperiyadır, Amerika qalibdir, bu imperiya isə məğlubdur. Sovet İttifaqı çökdü, onun müttəfiqləri, sovet respublikaları, Baltik ölkələri NATO-ya daxil oldu. Rusiya üçün daha bir təhlükə başqa keçmiş sovet respublikalarının NATO-ya daxil olmaq istəkləridir. Artıq dünyanın yarısına nəzarət edən rus imperiyası çöküb. Ona görə də Rusiya İrandan üz döndərib Amerikanın kiçik partnyoru olmağa məcbur oldu. Fikir verin, bu boyda superdövlət İsraildən pilotsuz təyyarə alır. Daha sonra Fransadan hərbi gəmilər almaq istəyir, üstəlik, Amerikadan silah alacaqları ilə bağlı bəyanatlar verirlər”. Politoloqa görə, İranın Rusiyaya hər hansı cavab verəcəyi barədə dəqiq proqnoz vermək çətindir. Çünki bu iki ölkə arasında xeyli fərq var və İran zəifdir.Müsavat başqanının müavini Qabil Hüseynlinin sözlərinə görə, qeyd edilən fərman Dmitri Medvedyevin yeni təfəkkür tərzinə meylliliyi ilə bağlıdır: “Məsələn, prezident Putin olsaydı vəziyyət yəqin ki, tamam başqa cür olardı. Amma Medvedyev həm siyasi şüur etibarı ilə, həm də ki, bütövlükdə rəhbərlik stili ilə tamam fərqlənir. O, Rusiyanı Qərbə inteqrasiya etdirməyə çalışır və yaxşı başa düşür ki, zəifləmiş, texnoloji cəhətdən geriləmiş Rusiyanı yalnız Qərbin dəstəyi ilə irəli aparmaq mümkündür. Bax bu nöqteyi-nəzərdən son zamanlar Qərblə Rusiyanın bir çox məsələlərdə asanlıqla anlaşdığının şahidi oluruq. Medvedyevin imzaladığı fərman onu göstərir ki, Rusiya Qərbin, ilk növbədə də Amerikanın İrana qarşı qəbul etdiyi bütün sanksiyalara qoşulacaq və ona ciddi surətdə riayət edəcək”. Q.Hüseynlinin sözlərinə görə, Rusiyanın Qərbdən iqtisadi umacaqları da var. Məsələn, bu ölkə qabaqcıl Qərb texnologiyasına yiyələnmək üçün qarşılıqlı münasibətləri yaxşılaşdırır: “Hətta Medvedyev ideya atıb ki, Rusiya NATO-ya daxil ola bilər. Bu, misli görünməmiş ideyadır və onu göstərir ki, o, Qərblə yaxınlaşma siyasəti həyata keçirməklə həm də özünün siyasi ömrünü uzadır. Çünki artıq Putin elan edib ki, yenidən prezidentliyə namizədliyini verəcək”. Yeni musavat