Gür­cü-ab­xaz mü­na­qi­şə­si təh­lü­kə mən­bə­yi­nə çev­ri­lir Gür­cüs­tan isə, sa­vaş eh­ti­ma­lın­dan ya­yın­maq üçün Av­ro­pa Bir­li­yi­nin va­si­tə­çi­lik mis­si­ya­sı­nı öz üzə­ri­nə gö­tür­mə­si­nə ça­lı­şır Gür­cüs­tan böh­ran­lı si­tua­si­ya ilə üz­lə­şib. Be­lə ki, bu qon­şu döv­lə­tin ət­ra­fın­da ya­ran­mış qey­ri-mü­əy­yən və­ziy­yət hə­lə də öz ak­tu­al­lı­ğı­nı qo­ru­yub sax­la­maq­da­dır. Xü­su­si­lə də, Ru­si­ya-Gür­cüs­tan mü­na­si­bət­lə­rin­də möv­cud olan gər­gin­lik hər ötən gün da­ha da də­rin­ləş­mək­də­dir. Hər hal­da bu iki qon­şu döv­lə­tin ara­sın­da­kı zid­diy­yət­lə­rin qar­şı­dur­ma key­fiy­yə­ti qa­zan­maq­da ol­du­ğu açıq-aş­kar nə­zə­rə çar­pır. Bu ba­xım­dan, bə­zi bey­nəl­xalq si­ya­si ira­də mər­kəz­lə­ri­nin Gür­cüs­tan ət­ra­fın­da ya­ran­mış və­ziy­yə­ti təh­lü­kə­li si­tua­si­ya ki­mi də­yər­lən­dir­mə­si o qə­dər də tə­əc­cüb­lü de­yil. Qeyd edək ki, Ru­si­ya-Gür­cüs­tan mü­na­si­bət­lə­rin­də ya­şa­nan böh­ran­lı və­ziy­yə­tin əsas sə­bəb­lə­ri ol­duq­ca sa­də­dir. Be­lə ki, hər iki tə­rəf öz möv­qe­yin­də prin­si­pi­al­lıq nü­ma­yiş et­dir­mə­yə üs­tün­lük ve­rir. Bu sə­bəb­dən də, iki döv­lət ara­sın­da ya­şan­maq­da olan zid­diy­yət­lə­rin ni­zam­lan­ma­sı ki­fa­yət qə­dər cid­di prob­lem­lər ya­rat­maq­da­dır. Ən azın­dan ona gö­rə ki, qar­şı­du­ran tə­rəf­lər­dən heç bi­ri­si ge­ri­yə çə­kil­mək ba­rə­də dü­şün­mə­di­yi­ni sez­di­rir. Yə­ni, həm Ru­si­ya, həm də Gür­cüs­tan qar­şı­lıq­lı gü­zəşt­lə­rə ge­dil­mə­si­nin müm­kün­lü­yü ilə bağ­lı da­ha sər­fə­li gö­rü­nən va­ri­an­tı ya­xı­na be­lə bu­rax­maq is­tə­mir. Ək­si­nə, hər iki qar­şı­du­ran tə­rəf öz möv­qe­yi­ni rə­qi­bə qə­bul et­dir­mə­yə ça­lı­şır. Hal­bu­ki be­lə ya­naş­ma in­di­ki hal­da, ək­sər eks­pert­lər tə­rə­fin­dən ən ar­zuo­lun­maz va­ri­ant ki­mi də­yər­lən­di­ril­mək­də­dir. Tə­bii ki, gü­zəşt­siz­lik sin­dro­mu­nun tə­si­ri al­tı­na düş­müş ki­mi gö­rü­nən bu iki döv­lə­tin prin­si­pi­al möv­qe­nin nü­ma­yiş et­di­ril­mə­si üçün özəl sə­bəb­lə­ri ol­ma­mış da de­yil. Be­lə ki, Ru­si­ya Cə­nu­bi Qaf­qaz re­gio­nun­da he­ge­mon döv­lət ol­du­ğu­nu dü­şü­nür. Və ona gö­rə də, möv­cud qar­şı­dur­ma­nın zə­rər­siz­ləş­di­ril­mə­si ba­xı­mın­dan, ge­ri­yə atı­la­caq ilk ad­dı­mı rəs­mi Tif­lis­dən göz­lə­di­yi­ni sez­di­rir. Hər hal­da, Ru­si­ya­nın Cə­nu­bi Qaf­qaz re­gio­nun­da ki­fa­yət qə­dər güc­lü da­yaq­la­rı möv­cud­dur. Hə­min da­yaq­lar Cə­nu­bi Qaf­qaz re­gio­nun­da Ru­si­ya­nın öz si­ya­si ira­də­si­ni diq­tə et­mə­si­nə mün­bit şə­ra­it ya­ra­dır. Bu ba­xım­dan, Krem­lin be­lə is­rar­lı və prin­si­pi­al möv­qe tut­ma­sı əs­lin­də, o qə­dər də tə­əc­cüb­lü de­yil. Di­gər tə­rəf­dən, onu da nə­zə­rə ad­maq la­zım­dır ki, Ru­si­ya Gür­cüs­ta­na qar­şı gös­tər­di­yi hər­bi-si­ya­si təz­yiq­lə­ri yal­nız iki qon­şu döv­lə­tin qar­şı­lıq­lı mü­na­si­bət­lə­rin­də or­ta­ya çıx­mış prob­lem­lər ki­mi də­yər­lən­dir­mir. Ək­si­nə, Ru­si­ya bu təz­yiq me­xa­nizm­lə­ri­nə re­gio­nal mü­ba­ri­zə­də öz möv­qe­lə­ri­ni qo­ru­maq ba­xı­mın­dan, bir va­si­tə ki­mi ya­na­şır. Çün­ki Ru­si­ya­nın hər­bi-si­ya­si təz­yiq­lə­ri Gür­cüs­ta­na qar­şı yö­nəl­miş ki­mi gö­rün­sə də, əs­lin­də, bü­tün bun­lar Krem­lin ABŞ və Qərb­lə apar­dı­ğı re­gio­nal sa­va­şın tər­kib his­sə­si ol­du­ğu da qə­tiy­yən şüb­hə do­ğur­mur. Ən azın­dan ona gö­rə ki, ha­zır­da Cə­nu­bi Qaf­qaz re­gio­nu­na nə­za­rət uğ­run­da geo­po­li­tik mü­ba­ri­zə­nin əsas oyun­çu­la­rı qis­min­də məhz bir tə­rəf­dən Ru­si­ya, qar­şı tə­rəf­dən­sə, ABŞ və Qərb çı­xış edir. Ona gö­rə də, Gür­cüs­ta­nın in­di­ki hal­da, nə­həng­lə­rin sa­va­şın­da "gü­nah ke­çi­si"nə çev­ril­mək­də ol­du­ğu­nu dü­şün­mək müm­kün­dür. Mə­sə­lə on­da­dır ki, Gür­cüs­tan bir tə­rəf­dən Ru­si­ya­nın sərt hər­bi-si­ya­si təz­yiq­lə­ri­nə qar­şı du­ruş gə­tir­mək məc­bu­riy­yə­tin­də­dir. Di­gər tə­rəf­dən­sə, rəs­mi Tif­lis Krem­lin hər ötən gün da­ha da sərt­lə­şən bas­qı­la­rı­na du­ruş gə­tir­mək üçün öz hi­ma­yə­dar­la­rı­na - ABŞ və Qər­bə sı­ğın­maq zo­run­da qal­mış ki­mi gö­rü­nür. Yə­ni, rəs­mi Tif­lis iki nə­hən­gin sa­va­şı­nın epi­sen­tri­nə çev­ril­mək­lə Gür­cüs­ta­nın gə­lə­cək ta­le­yi­nin mü­əy­yən­ləş­di­ril­mə­si ki­mi ağır prob­le­min həl­li va­cib­li­yi ilə üz-üzə qa­lıb. Düz­dür, rəs­mi Tif­lis hə­lə­lik özü­nü nis­bə­tən gə­lə­cə­yə inam­lı gös­tər­mək­də­dir. Hər hal­da, in­di­ki si­tua­si­ya­da Gür­cüs­tan ABŞ və Qər­bin hi­ma­yə­si­ni öz üzə­rin­də hiss et­mək­də­dir. Ona gö­rə də, rəs­mi Tif­lis mü­əy­yən mə­na­da, Gür­cüs­ta­nın gə­lə­cək ta­le­yi­ni məhz hə­min hi­ma­yə­nin öh­də­si­nə bu­rax­mış döv­lət tə­si­ri ba­ğış­la­yır. Hal­bu­ki bu cür ya­naş­ma ol­duq­ca təh­lü­kə­li xa­rak­ter da­şı­yır. Ən azın­dan ona gö­rə ki, ABŞ və Qər­bin Gür­cüs­ta­nı Ru­si­ya­nın sərt təz­yiq­lər­dən so­na qə­dər mü­da­fiə edə­cə­yi­nə tam tə­mi­nat ver­mək qə­tiy­yən müm­kün de­yil. Bi­rin­ci­si, elə və­ziy­yət ya­ra­na bi­lər ki, ABŞ və Qərb də Gür­cüs­ta­nı Ru­si­ya­nın təz­yiq­lər­dən mü­da­fiə et­mək­də aciz du­ru­ma dü­şə bi­lər. Di­gər tə­rəf­dən­sə, re­gio­nal sa­va­şın əsas oyun­çu­la­rı ara­sın­da han­sı­sa mər­hə­lə­də an­laş­ma eh­ti­ma­lı­nın müm­kün ola bi­lə­cə­yi­ni tam şə­kil­də is­tis­na et­mək də çə­tin­dir. Bu hal­da­sa, ABŞ və Qər­bin öz ma­raq­la­rı na­mi­nə Gür­cüs­ta­nı qur­ban ver­mə­yə­cə­yi­nə heç kəs əmin ola bil­məz. Gö­rün­dü­yü ki­mi, ha­zır­da Gür­cüs­tan əs­lin­də, özü­nə bir­ba­şa aid ol­ma­yan "nə­həng­lər"in sa­va­şın­da iş­ti­rak­çı­ya çev­ril­miş döv­lət tə­si­ri ba­ğış­la­yır. Düz­dür, hə­lə­lik ABŞ və Qərb özü­nün Cə­nu­bi Qaf­qaz­da­kı re­gio­nal for-pos­tu­na dəs­tə­yi­ni əsir­gə­mir. Be­lə ki, ABŞ və Qərb ha­zır­da Gür­cüs­ta­nın hi­ma­yə edil­mə­si pro­se­si­nə NA­TO-nu da cəlb et­mə­yə ça­lı­şır. Hər hal­da, bu nü­fuz­lu hər­bi-si­ya­si al­yan­sın Gür­cüs­ta­na aid mü­na­qi­şə ocaq­la­rı­na xü­su­si diq­qət ye­tir­mə­si be­lə dü­şün­mə­yə ta­ma­mi­lə əsas ve­rir. Hət­ta NA­TO gür­cü-ab­xaz mü­na­qi­şə­si­nə ma­ra­ğı­nın art­dı­ğı­nı da qə­tiy­yən giz­lət­mir. Bu qu­ru­mun rəh­bər­li­yi he­sab edir ki, gür­cü-ab­xaz mü­na­qi­şə­si­nin ye­ni­dən gər­gin­ləş­di­ril­mə­si yol­ve­ril­məz­dir. Ona gö­rə də, di­gər döv­lət­lər bu­na əsas ya­ra­da bi­lə­cək hər­bi-si­ya­si xa­rak­ter­li mü­da­xi­lə­lə­rə yol ver­mə­mə­li­dir. Və bu­na yö­nə­lik dav­ra­nış­lar­dan bir­mə­na­lı şə­kil­də ya­yın­ma­lı­dır. Təx­mi­nən ox­şar dəs­tək cəh­di Al­ma­ni­ya­nın xa­nım kons­le­ri An­ge­la Mer­kel tə­rə­fin­dən də gös­tə­ri­lib. Al­ma­ni­ya kons­le­ri Gür­cüs­ta­nın əra­zi bü­töv­lü­yü­nün bir­mə­na­lı şə­kil­də dəs­tək­lən­di­yi­ni vur­ğu­la­maq­la ya­na­şı, gür­cü-ab­xaz mü­na­qi­şə zo­na­sın­da sül­hün bər­qə­rar olun­ma­sı is­ti­qa­mə­tin­də mü­əy­yən proq­re­sin əl­də olun­ma­sı­nın va­cib­li­yi­ni di­lə gə­ti­rib: "Biz Gür­cüs­ta­nın Ru­si­ya tə­rə­fi­nin mü­na­qi­şə zo­na­sın­da gər­gin­lik ya­ra­da bi­lə­cək bə­zi ad­dım­la­rın­dan na­ra­hat­lı­ğı­nı bö­lü­şü­rük". Tə­bii ki, Al­ma­ni­ya kons­le­ri A.Mer­ke­lin bu möv­qe­yi Gür­cüs­ta­nın açıq şə­kil­də dəs­tək­lən­mə­si an­la­mı­na gə­lir. An­caq rəs­mi Tif­lis bu dəs­tə­yin Gür­cüs­ta­nı gə­lə­cək ka­tak­lizm­lər­dən tam mü­ha­fi­zə et­mək ba­xı­mın­dan, ye­tər­li ol­mu­ya bi­lə­cə­yi­ni də an­la­ma­mış de­yil. Ona gö­rə də, rəs­mi Tif­lis Gür­cüs­tan üçün da­ha eti­bar­lı mü­da­fiə sis­te­mi­nin tə­min edil­mə­si­nə can atır. Be­lə ki, Gür­cüs­tan pre­zi­den­ti Mi­xa­il Saa­kaş­vi­li Al­ma­ni­ya kons­le­rin­dən gür­cü-ab­xaz mü­na­qi­şə­si­nin ni­zam­lan­ma­sı pro­se­sin­də Av­ro­pa Bir­li­yi­nin va­si­tə­çi­lik mis­si­ya­sı­nı öz üzə­ri­nə gö­tür­mə­si­nin mü­za­ki­rə­si­ni xa­hiş edib. Hal­bu­ki pre­zi­dent M.Saa­kaş­vi­li NA­TO ki­mi, Av­ro­pa Bir­li­yi­nin də hər han­sı tə­rəf­da­şı­nın qə­liz prob­le­mi­nin həl­li ki­mi ağır öh­də­li­yin qə­bu­lu­na hə­vəs­li qu­rum ol­ma­dı­ğı­nı an­la­ma­mış de­yil. Bu ba­xım­dan, pre­zi­dent M.Saa­kaş­vi­li­nin bu xa­hi­şi­nin re­al nə­ti­cə­lər ve­rə­cə­yi o qə­dər də inan­dı­rı­cı gö­rün­mür. El­çin XA­LİD­BƏY­Lİ sherg