GünAzTv: Erməni politoloqunun fikricə “Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin hazırki həll planı Ermənistan üçün 1997-ci ildəki təkliflərlə müqayisədə daha ağırdır.”

Son vaxtlar erməni siyasətçilərin və politoiloqların Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin həlli ilə bağlı fikirlərində müəyyən dəyişikliklər hiss olunur. Bu da ondan xəbər verir ki, artıq erməni ictimaiyyəti reallığı qəbul və dərk etməyə başlayıb. Elə srağagün Bakıda keçirilən Cənubi Qafqazda Təhlükəsizlik Forumunda iştirak edən Ermənistanın Qloballaşma və Əməkdaşlıq Analitik Mərkəzinin direktoru Stepan Qriqoryanın açqılamaları da dediklərimizi sübut edir.

Münaqişənin həlli məsələsinə toxunan Stepan Qriqoryan qeyd edib ki, nə Azərbaycan, nə də Ermənistan Madrid prinsiplərinə etiraz etmir. Problem hansı addımın 1-ci, hansının 2-ci atılmasında və onların zaman çərçivələrinə salınmasında yaranır. “Mən hesab edirəm ki, onları ümumi prinsip kimi fiksasiya etmək lazımdır və bundan sonra bizim diplomatlarımız danışıqları davam etdirməlidir. Əgər biz həmin prinsipləri fiksasiya etməsək, danışıqlar prosesi pozulacaq. Çünki tərəflərin, xüsusən də Azərbaycanın səbri tükənir. Danışıqlar pozula bilər və hər şeyi sıfırdan başlamağa məcbur olarıq”- deyə o bildirib.

Erməni politoloq bildirib ki, münaqişənin həll olunmasında həm Ermənistan, həm də Azərbaycan maraqlıdır və bu işdə etimadın olması çox vacibdir: “Mən Bakının mərkəzində erməni kilsəsinə qayğı göstərildiyini gördüm. Bu, o deməkdir ki, Azərbaycan etimad addımlarını atır. Din həm azərbaycanlılar, həm də ermənilər üçün çox vacib amildir və bu istiqamətdə atılan addımlar sözsüz ki, münasibəti dəyişir”.

İşğal altındakı ərazilərin adlarının dəyişdirilməsinin etimadın artırılmasına xidmət edib-etmədiyinə dair sualı cavablandıran S. Qriqoryan təəssüflə vurğulayıb ki, Ermənistanda tez-tez başqa interpretasiya eşidir, çünki tarixi baxış diametral olaraq tam əks istiqamətdədir: “Mən təklif edirəm ki, tarixi siyasətdən ayıraq, konkret addımlar ataq. Bizim ölkələrimiz Cenevrə konvensiyalarına qoşulub, hazırda əsirlərin dəyişdirilməsi ilə bağlı addımlar atılır. Bu işlər münasibətləri dəyişdirəcək. Amma biz hər zaman tarixə müraciət etsək, əminəm ki, heç nəyə nail ola bilməyəcəyik”.

Qriqoryan yeni nəslin normal şəraitdə yaşamağa haqqı olduğunu deyib: “Gizlətmək istəmirəm, mən ona görə buradayam ki, azərbaycanlı siyasətçi və analitiklərlə yalnız Brüsseldə, yaxud Moskvada görüşmək lazım olmadığını, məhz Bakıda görüşmək və fikir mübadiləsi aparmağın vacibliyini anlayıram”.

“Siz müasir Azərbaycanı gözünüzlə gördünüz, necə hesab edirsiniz, Qarabağ erməniləri üçün Azərbaycanda, Ermənistanda, yoxsa müstəqil olaraq yaşamaq daha sərfəlidir?” sualına cavab verən S.Qriqoryan hesab edir ki, bəzən öz müqəddəratını təyinetmə prinsipi primitiv olaraq yalnız müstəqillik kimi qələmə verilir.

Münaqişənin həllində azlıqların iştirakı məsələsinə toxunan politoloq deyib: “Mən Qarabağ ermənilərinin fikrinin nəzərə alınmasını istəyirəmsə, münaqişəyə qədər orada yaşamış azərbaycanlıların fikri necə nəzərə alınmaya bilər? Əgər biz normal cəmiyyət yaratmaq istəyiriksə, azlığın içində olan azlığın fikri necə nəzərə alınmaya bilər? Ona görə də mənim fikrim belədir ki, onların mövqeyi nəzərə alınmalıdır və bunun üçün danışıqlarda mexanizm yaradılmalıdır”.

Göründüyü kimi, erməni cəmiyyətində, ictimai xadimlərin düşüncələrində artıq bir dəyişmə hiss olunur. Ermənilər artıq anlamağa başlayıblar ki, hansısa ərazini zorla başqa dövlətdən qoparmaq mümkün deyil. Əgər hər hansı ölkədə milli azlıq varsa, təbii ki, onlara lazımi hüquqlar tanınmalıdır və onlar da başqa xalqlarla birgə eyni dövlət tərkibində bərabər yaşamalıdrlar.

Ölkə əhalisi və ziyalılar hakimiyyətin siyasətinin səhv olduğunu və nəticədə Ermənistanın zəif duruma düşdüyünü vurğulayırlar. Ermənistan müxalifəti də son vaxtlar ölkə hakimiyyətini siyasi mübarizəni uduzmaqda ittiham edir. “Serj Sarkisyan küncə sıxışdırılıb və indi o, pis variantların içindən daha yüngülünü seçmək məcburiyyətindədir”. «Regnum» agentliyinin verdiyi məlumata görə, bunu Ermənistanın müxalifətçi Erməni Milli Konqresinin (EMK) kordinatoru Levon Zurabyan bildirib.

İrəvana beynəlxalq təzyiqlərin artdığını deyən müxalifətçi hesab edir ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin hazırki həll planı Ermənistan üçün 1997-ci ildəki təkliflərlə müqayisədə daha ağırdır: «O zaman Dağlıq Qarabağın statusunun Ermənistan, Azərbaycan və Qarabağ təərfindən müəyyənləşdiriləcəyi bildirilirdi.

Üstəlik, 1997-ci ilin planında Laçının ermənilərin nəzarətində qalması nəzərdə tutulur, Kəlbəcərin də dəhlizə daxil edilməsi istiqamətində iş aparılırdı. Bu gün isə rayonların Azərbaycana qaytarılmalı olduğu, Ermənistanla Dağlıq Qarabağ arasında isə ensiz Laçın dəhlizinin saxlanmasından danışılır. Dəhlizə isə beynəlxalq qüvvələrin nəzarəti planlaşdırılır».

Beləliklə aydın olur ki, Ermənistan getdikdə daha ağır duruma düşür. Ustər siyasi, istər iqtisadi, istər də hərbi sahədə tərəflər arasında müqayisəolunmaz fərq yaranıb və bunu Yerevanda da dərk etməyə başlayıblar. Belə psixoloji üstünlük isə, münaqişənin həllində Azərbaycanın mövqeyini hədsiz güclənidirir. Sia