GünAzTv: Astana sammitində Qarabağa dair heç bir nəticənin əldə olunmaması sülh prosesində imkanların tükəndiyini göstərir.

ATƏT-in Astanada 11 illik fasilədən sonra baş tutan sammiti Qarabağa dair gözlənilən ümidləri doğrultmadı. Bu sammit çərçivəsində nəinki Ermənistan və Azərbaycan arasında münaqişənin nizamlanmasına dair mövcud olan baza prinsiplərini razılaşdırmaq mümkün olmadı, üstəlik heç prezidentlərin görüşü də alınmadı. Neçə vaxtdır danışıqlarda vasitəçiliyi üzərinə götürən Rusiya və digər həmsədr ölkələr yaranmış vəziyyətdə ancaq ona nail ola bildilər ki, münaqişə tərəfləri ilə birgə ümumi məzmunlu, münaqişənin sülh yoluyla həllinə dair səylərin davam edəcəyindən bəhs edən birgə bəyanatı elan etdilər. Belə məlum olur ki, Rusiya prezidentinin vasitəçiliyi ilə həştərxanda oktyabr ayında təşkil edilmiş danışıqlardan sonra xarici işlər nazirləri, Minsk Qrupunun həmsədrləri vasitəsilə aparılan təmaslar Ermənistanı konstruktiv mövqeyə gətirə bilmək üçün yetərsiz qalıb. Belə vəziyyətdə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev Astanada Ermənistan dövlət başçısı Serj Sərkisyanla görüşməyə heç bir lüzum görməyib.

Astana sammiti çərçivəsində Azərbaycan və Ermənistan prezidentləri arasında gözlənilən görüşün baş tutmamasına Azərbaycan Prezident Administrasiyasının Xarici əlaqələr şöbəsinin müdiri Novruz Məmmədov aydınlıq gətirib. ANS TV-nin məlumatına görə, Prezident Administrasiyasının rəsmisi bildirib ki, Azərbaycan prezidenti görüş xatirinə görüşməmək prinsipinə riayət edir. “Azərbaycan prezidenti görüşlə bağlı həmişə belə bir prinsipə riayət etdiyini söyləyir. "O zaman görüşmək lazımdır ki, onun bir nəticəsi, əhəmiyyəti olsun. Görüşə nə ilə isə getmək lazımdır". Söhbət bundan gedir. Orada görüşün keçirilməsinə ehtiyac olmadı. Sadəcə olaraq, görüş zamanı hər hansı bir məsələ ətrafında danışmaq, irəliyə bir addım atmaq, qərara gəlmək lazımdır. Əgər bu gözlənilmirsə, o görüşün olmasına ehtiyac varmı? Görüş xatirinə görüş keçirmək Azərbaycan prezidentinin prinsipinə yaddır", - deyə N.Məmmədov bildirib. N.Məmmədov həmçinin sammit çərçivəsində ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədr ölkələrin nümayəndə heyətlərinin rəhbərlərinin Azərbaycan və Ermənistan prezidentləri ilə birgə bəyanatına da münasibət bildirib: “Astana sammitində həmsədr ölkələrin nümayəndə heyətlərinin rəhbərlərinin Azərbaycan və Ermənistan prezidentləri ilə birlikdə bəyanatı oldu. Bu bəyanat haqqında demişəm, bir daha təkrar edirəm. Bu bəyanatda əksini tapan məsələlər bir daha Ermənistanın münaqişənin həlli ilə bağlı qeyri-konstruktiv rol oynamasını məhdudlaşdıracaq”.Məlum olub ki, bu dəfə də ATƏT sammitində 1996-cı ildə Lissabonda keçirilən sammit zamanı yaşananlar təkrarlanıb. Rusiya və Ermənistanın etirazları üzündən sammitin yekun bəyannaməsinə Qarabağ münaqişəsinin və digər münaqişələrin dövlətlərin ərazi bütövlüyü çərçivəsində həll edilməli olduğuna dair müddəa daxil etmək mümkün olmayıb. Ancaq ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədrinin adından bu prinsipə istinad edilən ayrıca bəyanat qəbul edilib. Xarici işlər nazirinin müavini Araz Əzimov bu məsələyə aydınlıq gətirərkən deyib ki, Astana sammitinin yekun sənədində münaqişələrin nizamlanmasının əsas prinsipləri əks olunmayıb, lakin sammit çərçivəsində ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədri, Qazaxıstanın xarici işlər naziri Kanat Saudabayev tərəfindən xüsusi bəyanat verilib ki, burada da, Helsinki yekun Aktının prinsipləri qeyd olunur. Sammitin ikinci günü Azərbaycanı təmsil edən Araz Əzimov bu bəyanatın rəsmi Bakının xeyrinə olduğunu deyib: “Bəzi dövlətlərin tutduğu mövqe sammitin sənədlərində münaqişələrin həllinin kökündə duran əsas prinsiplərin təsbit olunmasına imkan vermədi. Çünki ATƏT konsensus əsasında fəaliyyət göstərən təşkilatdır və biz əsas məqsədimizə nail olmaq üçün bütün addımlarımızı atmışıq. Amma münaqişələrə dair ümumi, lakin prinsipial səviyyə daşıyan müvafiq bəyanatlara nail olmuşuq. Bundan başqa, Azərbaycanın xahişi ilə Qazaxıstanın xarici işlər naziri ATƏT-in sədri qismində sammitin yekununda əlavə bəyanat verib ki, bu bəyanat da sammitin rəsmi sənədi kimi qəbul olunur. Bəyanat həlli uzadılmış münaqişələrin nizamlanması prinsipləri ilə bağlıdır. Burada münaqişələrin həlli üçün əsas götürülən prinsiplər sadalanıb və təsdiqlənib ki, bu prinsiplər 1975-ci ildə necə vacib və hüquqi qüvvəyə malik idisə, 2010-cu ildə də eyni qüvvəyə malikdir”. Araz Əzimov bildirib ki, bütün bu prinsiplər bir-biri ilə bağlıdır və eyni şəkildə yerinə yetirilməlidir. Onun sözlərinə görə, bu bəyanat bizim maraqlarımıza uyğun gəlir, çünki öncə münaqişənin həlli üçün təklif etdiyimiz əsas prinsiplər ondan ibarətdir ki, Azərbaycan ölkənin ərazi bütövlüyü çərçivəsində ermənilərə muxtariyyət verəcək modelin işlənməsinə razılıq verib və Helsinki yekun Aktında qeyd olunduğu kimi müqəddəratı təyin etmək hüququ ərazi bütövlüyü prinsipini pozmadan, onunla harmoniya şəklində həyata keçirilməlidir (ANS).Beləliklə, Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması üçün vasitəçilik edən ATƏT-in bu münaqişənin həlli baxımından nə dərəcədə qeyri-effektiv qurum olduğu Astanada bir daha üzə çıxıb. Belə vəziyyətdə sülh danışıqlarının gələcəyi kifayət qədər qaranlıq görünür və məlum deyil ki, nəticəsiz başa çatan növbəti ildən sonra nə baş verəcək? Ermənistan münaqişəni mümkün qədər uzadıb işğalı möhkəmləndirmək taktikasından geri çəkilmir, danışıqlarda vasitəçilik edənlər isə ona təzyiqlər etmir. Rusiya prezidenti Dmitri Medvedyev vasitəçilik səylərinə xeyli vaxt ayırsa da məlum olur ki, Kremldə heç də hamı Ermənistanı sülhə sövq etməkdə maraqlı deyil. Ermənistan prezidenti Serj Sərkisyan Madrid prinsiplərinin yenilənmiş variantına bu günədək cavab verməyib. Dağlıq Qarabağın yekun statusunun müəyyən edilməsi üçün səsvermənin qeyri-müəyyən müddət sonra keçirilməsi prinsipinə əvvəlcə razılaşsa da bu ilin yanvarında gözlənilmədən ondan imtina edib və səsvermə üçün konkret vaxt limiti istəyib. Məhz bu danışıqları pozan əsas elementlərdən biridir. İndi ən optimist təhlilçilər belə münaqişənin həllinə dair danışıqlar prosesində yaxın gələcəkdə hansısa dönüşün yaranacağına şübhə edirlər. Deməli, növbə silaha çata bilər, başqa seçim isə sadəcə olaraq yoxdur...

Yeni musavat