GünAzTv: İrana qarşı BMT səviyyəsində yeni sanksiyalar tətbiq edilməsinə nail olan ABŞ (Amerika Birləşmiş Ştatları) bu sahəd istədiyi nəticələri əldə etmək üçün yeni addımlar atmaqdadır.

Həmin addımlardan biri İranla qonşu ölkələrin, məsələn, Türkiyə və Azərbaycanın da cənub qonşumuza qarşı sanksiyalar məsələsində fəal iştirak etməsidir.    Proseslərin təhlili göstərir ki, İran iqtisadiyyatını çökdürməkdə maraqlı olan ABŞ indi İranın maliyyə sektorunu sıradan çıxarmağa xüsusi önəm verir. Bunun nəticəsidir ki, dünya miqyasında İranın bank hesablarının dondurulması, bu ölkənin maliyyə əməliyyatları aparmasının qarşısını alınması istiqamətində konkret addımlar atılır. Bir sıra son hadisələr Vaşinqtonun Azərbaycan və Türkiyədə də İranın maliyyə dayaqlarını sıradan çıxarmaqda israrlı olduğunu deməyə əsas verir.    Məsələn, məlumdur ki, bir neçə gün əvvəl ABŞ Türkiyəyə bir heyət göndərərək, "İran ilə işbirliyində olan şirkətləri cəzalandırarıq" xəbərdarlığını edib. 1 iyul 2010-cu il tarixində İrana qarşı ABŞ-ın qəbul etdiyi sanksiyaların icrası ilə bağlı Türkiyəyə gələn və Türkiyə Banklar Birliyi, eləcə də bir sıra böyük şirkətlərin nümayəndələri ilə görüşən heyət aşağıdakı mesajı verib: "İran ilə ticarət davam etsə, bütün əlaqələrimiz sona çatar"    SİA-nın məlumatına görə, ən sərt xəbərdarlıq isə banklara verilib. Banklar Birliyində reallaşan görüşdə İranla əlaqəsi olan və İranda yerləşən 11-12 bank ilə hər nə şəkildə olursa-olsun əlaqə quran Türkiyə banklarının ABŞ bankları ilə heç bir şəkildə əməkdaşlıq edə bilməyəcəyi bildirilib. "İran ilə 1 dollarlıq əməliyyatın edilməsi belə qadağandır. ABŞ-dakı bankların İran ilə əməkdaşlıq edən banklarla əməliyyatlar aparması qadağandır. Buna baxmayaraq, sizlər də İran bankları ilə əməkdaşlıq etsəniz, qadağalarımız sizə də aiddir" xəbərdarlığı Türkiyə Banklar Birliyi tərəfindən üzvlərinə paylanıb.    ABŞ nümayəndə heyəti İrandakı 10-11 bankın nüvə silahlanmasına və terrorizmə dəstək verdiyini, həmin banklar arasında Türkiyə banklarının filiallarının da olduğunu bildirib. Nümayəndə heyəti Türkiyə Banklar Birliyində olduqdan sonra Türk-İran İş Şurası idarəçiləri ilə görüşüb. Burada da bank sistemi yenidən gündəmə gəlib. Hər cür enerji layihəsini sığortalayan sığorta şirkətinin ABŞ-ın hədəfində olacağı diqqətə çatdırılıb.    ABŞ sanksiyaları ilə hədəfə alınan İran bankları isə bunlardır: "Bank Sepah", "Bank Melli" "Arian Bank", "Bank Mellat", "Kargoshae Bank", "Persia International", "Post Bank", "Bank Saderat".    ABŞ heyətinin səfərindən sonra Türk-İran İş Şurası daxilində müzakirələr aparılıb. Bankların pul transferlərinə və enerji sektoruna istiqamətlənən qoyuluşlarla bağlı qiymətləndirmələr aparılıb.    Azərbaycana gəlincə, artıq məlumdur ki, Bakıda fəaliyyət göstərən İran bankı ABŞ-ın bu ölkəyə qarşı tətbiq etdiyi maliyyə sanksiyalarının təsiri altına düşüb. Xatırladaq ki, bu barədə məlumat Birləşmiş Ştatların Maliyyə Nazirliyinin Xarici Maliyyə Əməliyyatlarına Nəzarət Ofisi (Office of Foreign Assets Control ("OFAC") tərəfindən yayılan açıqlamada yer alıb. Məlumatda ABŞ-ın sanksiyalarının təsiri altına düşən İran banklarının və maliyyə qurumlarının adları, yerləşdikləri ünvanlar və digər informasiyalar da yer alır. Sanksiyaların təsiri altında olan İran banklarından biri də "Bank Melli İran"dır. ABŞ hökuməti təkcə bu bankın özünə qarşı deyil, onun xarici ölkələrdə, o cümlədən Bakıda fəaliyyət göstərən filiallarına qarşı da sanksiyaların tətbiq edildiyini açıqlayıb.    İndi gözlənir ki, ABŞ qarşıdakı dövr ərzində İranın Türkiyə və Azərbaycan kimi qonşu ölkələrdə maliyyə əməliyyatları aparmasının qarşısını almaq üçün fəaliyyət dairəsini daha da genişləndirəcək. Bu isə Azərbaycanda bank fəaliyyətini genişləndirmək istəyən İranın maraqlarına ciddi zərbə ola bilər.    Xatırladaq ki, bu yaxınlarda İran Mərkəzi Bankı bildirib ki, onlar potensial risqin mövcud olduğu bütün ölkələrdəki maliyyə vəsaitlərini daha təhlükəsiz yerlərə köçürəcəklər. Qeyd edək ki, BMT-nin ardınca Avropa Birliyi İrana qarşı yeni sanksiyalar paketini qəbul edib. Rəsmi Tehran isə ona qarşı sanksiyalar tətbiq edəcək ölkələrin banklarındakı pulları çıxaracaq. İran Mərkəzi Bankının sədr müavini Həmid Burhaninin dediyinə görə, onlar potensial risqin mövcud olduğu bütün ölkələrdəki maliyyə vəsaitlərini daha təhlükəsiz yerlərə köçürəcəklər. Gözlənir ki, İran AB banklarındakı pulları Asiya banklarına köçürəcək. Belə məkanlardan biri kimi Azərbaycanın seçiləcəyi gözlənir. Bundan əlavə, İran Azərbaycanda öz vəsaitini reallaşdırmaq üçün kommersiya banklarının nizamnamə kapitalında iştirak payı almaqda maraqlı olduğunu bəyan edib. Hələ bir neçə ay əvvəl İranın Mərkəzi Bank sədrinin birinci müavini Seyyid Həmid Purməhəmmədi də təsdiq edib ki, İran bank rəhbərləri bu işdə maraqlıdır və öz fikirlərini bildiriblər: "İran dövlətinin qanunları da buna icazə verir və biz, İran Mərkəzi Bankı olaraq, İran banklarına Azərbaycandakı kommersiya bankları ilə işləməyə lisenziya verəcəyik".    Lakin qeyd olunduğu kimi, indi ABŞ İranın xaricdə maliyyə dayaqlarını gücləndirməsinə qarşı ciddi hərəkətə keçib. Bu səbəbdən gözlənir ki, Vaşinqton İranın Azərbaycanın bank sektorunda fəaliyyətinin qarşısını almaq üçün fəaliyyətini daha da genişləndirsin. Bakı-xəbər