ABŞ və İran arasında vasitəçilik danışıqları cümə günü, Oman paytaxtı Musqatda başa çatıb. Danışıqlarda ABŞ Mərkəzi Komandanlığının (CENTCOM) rəhbəri, vitse-admiral Bred Kuperin iştirakı İran mənbələri tərəfindən “danışıqlar prosesi üçün təhdid” kimi qiymətləndirilib.

Müzakirələrin əsas mövzusu uranın zənginləşdirilməsi səviyyəsi olub. Tehran öz “qırmızı xəttini” bir daha vurğulayıb: uranın İran ərazisində zənginləşdirilməsi hüququ.

İran və ABŞ nümayəndə heyətləri arasında birbaşa görüş keçirilməyib. Danışıqlar “gedib-gəlmə diplomatiyası” formatında aparılıb. Tərəflər ayrı-ayrılıqda Oman xarici işlər naziri ilə görüşüblər: əvvəlcə İran nümayəndələri, sonra ABŞ tərəfi və daha sonra eyni ardıcıllıqla ikinci raund baş tutub.

Danışıqlar yalnız nüvə məsələsi ilə məhdudlaşıb. İranın ballistik raket proqramı, regional proksi qüvvələri və ya ötən ay ölkə daxilində baş verən etirazların yatırılması mövzuları müzakirə edilməyib.

Tərəflər yaxın günlərdə yeni görüş tarixinin müəyyənləşdiriləcəyini bildiriblər. Lakin danışıqların nəticələri əvvəlcə Tehran və Vaşinqtonda ətraflı şəkildə qiymətləndirilməlidir.

Musqat danışıqlarından sonra İranın xarici işlər naziri Abbas Araqçi Dohaya yollanaraq Qətərin xarici işlər naziri Məhəmməd Əl-Tani ilə görüşməlidir. Araqçi daha sonra Tehrana qayıdaraq müzakirə olunan məsələləri dəyərləndirəcək və növbəti danışıqlar raunduna hazırlıq aparacaq.

Tehran uranın İran torpağında zənginləşdirilməsi mövqeyindən geri çəkilmədiyini vurğulayıb. İranın ballistik raket proqramı danışıqların gündəliyinə daxil edilməyib.

^{ABŞ-ın hansı addımları danışıqlar prosesini çətinləşdirə bilər?}
ABŞ Maliyyə Nazirliyi cümə günü İranın “kölgə donanması” adlandırılan şəbəkəsi ilə əlaqəli 15 qurum və 14 gəmiyə qarşı yeni sanksiyalar elan edib. Həmin qurumlar qeyri-qanuni neft ticarətində ittiham olunur. Sanksiyalar İran mediasının danışıqları “müsbət” kimi qiymətləndirməsindən və Tehranın əsas tələbinin iqtisadi sanksiyaların ləğvi olduğunu vurğulamasından cəmi bir neçə saat sonra açıqlanıb.

Ağ Ev bildirib ki, ABŞ prezidenti Donald Tramp 17 Bəhmən (İran təqvimi ilə) tarixində icra sərəncamı imzalayıb. Sərəncama əsasən, İranla ticarət əlaqələri olan ölkələrə qarşı ikincili tariflər tətbiq olunacaq. Bu ölkələr ABŞ-la apardıqları bütün ticarət və maliyyə əməliyyatlarında 25 faiz həcmində rüsumla üzləşəcəklər.

^{İranın hansı addımları danışıqları mürəkkəbləşdirə bilər?}
“New York Times” qəzetinin peyk görüntülərinə əsaslanan araşdırmasına görə, İran ötən ilin iyun ayında İsrailin zərbələri nəticəsində zədələnmiş bir neçə ballistik raket obyektini sürətlə bərpa edib. Hesabatda bildirilib ki, müharibə zamanı zərər görmüş bəzi nüvə obyektlərində də məhdud təmir işləri aparılıb.

İranın nüvə və raket proqramlarını yaxından izləyən ekspertlər bildiriblər ki, peyk görüntüləri yalnız yerüstü bərpa işlərini göstərdiyi üçün təmirin tam miqyası dəqiq məlum deyil. Daxili fəaliyyətləri qiymətləndirmək mümkün olmayıb. Məlumata görə, bəzi təmir işləri zərbələrdən qısa müddət sonra həyata keçirilib ki, bu da Tehranın qısa müddətdə raket istehsalına üstünlük verdiyini göstərir.

Eyni zamanda, İsrail və Qərb mənbələri İranın nüvə yanacağının zənginləşdirilməsi imkanlarını və ya nüvə döyüş başlığı istehsalını bərpa etmək istiqamətində ciddi irəliləyiş əlamətlərinin məhdud olduğunu bildirirlər.

GünAzTV