"Rusiya daim regiona təhlükədir" Rasim Musabəyov: "Moskva yenə də ermənilərdən bölgədə vəziyyəti qarışdırmaq üçün imkanlarını əldə saxlamaq niyyətindədir" İndi əgər Minsk Qrupunun, Rusiyanın fəaliyyətindən imtina etmək lazımdırsa, edək. Bu, onsuz da nəticəsi olmayan ATƏT-in Minsk Qrupunun fəaliyyətini gətirib iflic vəziyyətə çıxarmaq deməkdir. Rusiyanın Ermənistanı növbəti dəfə silahlandırması rəsmi Bakı ilə Moskva arasında münasibətlərin gərginləşməsinə səbəb olub. Rusiya tərəfi Ermənistana silah verilməsi məsələsini ümumi məlumatlarla sığortalamağa çalışsa da, Azərbaycan tərəfinin Rusiyanın Bakıdakı səfiri Vasili İstratovun cavablarını qəbul etməyərək məsələyə daha dəqiq və geniş şəkildə aydınlıq gətirilməsini tələb etməsi Bakı ilə Moskva arasındakı münasibətlərin bundan sonrakı vəziyyətinin necə olacağı ilə bağlı suallar doğurub. Bu, Rusiya tərəfindən Azərbaycanın əleyhinə yönəlmiş birinci addım deyil. Ötən il Rusiya həm də ATƏT-in Minsk Qrupuna həmsədrlik edən ölkə olmasına rəğmən BMT Baş Assambleyasında DQ ilə bağlı müzakirə edilən qətnamə layihəsinin əleyhinə çıxaraq Ermənistanla eyni mövqedən çıxış etmişdi. Bu baxımdan ekspertlər Rusiyanın son addımlarının Moskva-Bakı münasibətlərindən təsirsiz ötüşməyəcəyini bildirirlər. Politoloq Rasim Musabəyov isə hesab edir ki, Rusiyanın Ermənistanı silahlandırması rəsmi Bakının bir sıra məsələlərlə bağlı Moskvanın maraqlarına uyğun olmayan qərarlar qəbul etməsinə gətirib çıxara bilər. - Burada təəccüblü heç nə yoxdur. Rusiya əvvəlki oyununu davam etdirir və erməniləri də bizim ayağımıza verəsi deyil. Rusiya bu addımı ilə erməniləri yenə də dəstəklədiyini, münaqişə ilə bağlı danışıqlarda ermənilərin öz mövqelərində möhkəm dayanmasına çalışdığını sübut etdi, yəni Azərbaycanın davranışı Rusiyanın xoşuna gəlmədiyi halda Moskva yenə də ermənilərdən bölgədə vəziyyəti qarışdırmaq üçün imkanlarını əldə saxlamaq niyyətindədir. Azərbaycan NABUKKO-ya razılıq verərsə, Rusiyanın xoşuna gəlməyən layihələrə qoşularsa, Rusiya daima Ermənistan vasitəsi ilə bölgədə hərbi gərginliyi artırmağa çalışacaq. Bu, regiona da təhlükədir, həmin layihələrə də. Ona görə də Rusiya daima belə təhlükələr yaratmaq mövqeyindən çıxış edəcək. - Ötən il Azərbaycanda uzunmüddətli fasilədən sonra hərbi parad keçirildi və Ermənistan tərəfi də narahatçılıq bildirmişdi. Bu paradın keçirilməsinin Rusiyanın Ermənistana əlavə silah verməsi ilə əlaqəsinin olduğunu düşünmək olarmı? - Paradın buna bir aidiyyəti yoxdur. Parad müəyyən mənada Azərbaycanın artan hərbi gücünün nümayişi idi. Bu parad olmadan da hamı anlayırdı ki, Azərbaycanın nəyi var, nəyi yoxdu. İkinci məsələ odur ki, bu silahlar Gürcüstandan çıxarılanda hamı anlayırdı ki, elə Ermənistan üçün nəzərdə tutulurdu. İndi bu rəsmi şəkildə nə məqsəd daşıyırdı, bu aydınlaşmalıdı. O silahların orda olması onsuz da ermənilərə yardım idi. Düşünürəm ki, indi bu silahların Ermənistana verilməsi əslində Azərbaycana mesajdı. Çünki Azərbaycan Rusiyanın istəklərinə rədd cavab verir. Əgər bununla Azərbaycana təzyiq etmək istəyirlərsə, mənə elə gəlir ki, Azərbaycan göstərməlidir ki, Rusiya Bakı ilə təzyiq vasitəsi ilə danışmağa meyillidirsə, bunun tam əksini görəcək. - Rusiya Gürcüstan hadisələrindən sonra Azərbaycanla münasibətlərinin kifayət qədər isti olduğunu nümayiş etdirməyə çalışırdı. Hətta DQ münaqişəsinin nizamlanması ilə bağlı Moskvada bəyannamə də imzalandı. İndi bu bəyannamə nə olacaq? - Bu, əslində bir kağız parçasıdır. Moskva bəyannaməsi imzalananda da kağız parçası idi, indi də kağız parçası kimi qalır. Moskva bəyannaməsi o halda əhəmiyyət qazanardı ki, o bəyannamədən sonra Rusiyanın fəal səyləri bu problemin həllnə doğrudan da kömək edə bilən hansısa mərhələyə gəlsin. Bu olmadı. Mən indi fərziyyə irəli sürə bilərəm ki, Moskva bəyannaməsi rusların tamamilə əks-planlarını sığortalamağa yönəlmiş bir əməliyyat idi. Moskva bəyannaməsi onun üçün lazım idi ki, ermənilərə silah verilməsi, sonra ola bilsin ki, erməniləri qızışdırıb kommunikasiyalara təhlükə yaratmağa ölçülmüş və tamamilə yaramaz bir təşəbbüs idi. Sabah vəziyyət gətirib ora çıxartsa, bunu belə də qiymətləndirmək olar. - Rusiya ötən il martda BMT Baş Assambleyasında Azərbaycanın qaldırdığı qətnamə layihəsinin əleyhinə çıxdı. Eyni zamanda Ermənistana silah verdi. Bir ildə iki böyük qalmaqal olan hadisə baş verirsə, bu, Rusiyanın həmsədrlikdən uzaqlaşdırılması üçün əsas yaratmırmı? - Söhbət ondan gedirsə ki, Minsk Qrupunun fəaliyyətindən imtina edək, bunu heç deməyə ehtiyac yoxdur. Minsk Qrupu bizim başqa istiqamətdə fəaliyyətimizə maneçilik yaradır? - Təbii ki, yaratmır. - Vəssalam da. Gücün nəyə çatır, get elə də. İndi əgər Minsk Qrupunun, Rusiyanın fəaliyyətindən imtina etmək lazımdırsa, edək. Bu, onsuz da nəticəsi olmayan ATƏT-in Minsk Qrupunun fəaliyyətini gətirib iflic vəziyyətə çıxarmaq deməkdir. Qazandığımız nə olacaq? Biz bundan imtina etməklə ayrı bir vasitəçiliyə yol açırıqsa, bunu etmək olar. Amma mən görmürəm ki, bunun üçün növbədə duran olsun. Gərək yeni vasitəçilərin fəaliyyətinin səmərəli olması üçün imkanları olsun ki, biz bunları rədd eləməklə nəyəsə yol açaq. Bu isə yoxdur. Ona görə də biz əlimiz nəyə çatırsa, onu etməyə çalışmalıyıq. Təbii, Rusiyanın bu yaramaz vasitəçiliyinə diqqət cəlb etməliyik. Ancaq Minsk Qrupundan imtina etmək, əgər onu əvəz edəcək başqa bir vasitəçilik olmayacaqsa, düşünmürəm ki, bu faydalı olar. - İndiyə qədər Azərbaycan Rusiya və Qərb arasında balans siyasəti aparırdı. Hətta Gürcüstan hadisələri zamanı da bu balansı qorumağa çalışdı. Bundan sonra bu balansı saxlamaq mümkün olacaqmı? Yoxsa Azərbaycan artıq birmənalı şəkildə seçimini edəcək? - Yeni bir balans olmalıdır. Ancaq bu balansda Azərbaycan Rusiyanın bu fəaliyyətini nəzərə alaraq mütləq şəkildə korreksiya etməlidir. Yəni rus sabah bizə irad tutanda ki, bu bizim münasibətlərimizə xələl gətirə bilər, Azərbaycan bu məsələni ortaya qoya bilər ki, münasibətlərə xələl gətirən addımı sən məndən əvvəl atmısan. Mən sənin addımını nəzərə alaraq bu qərarlarımı verirəm. Bu qərarlar Rusiyanın "Qazprom" şirkətinə rədd cavabı verilməsindən keçir. O cümlədən Azərbaycanın NABUKKO-ya razılıq verməsindən keçir. O qərarlar bölgəyə ABŞ-ın və Türkiyənin hərbi infrastrukturunun gətirilməsindən keçir. - Bundan sonra Rusiya-Azərbaycan münasibətlərində nə dəyişəcək? - Süni şəkildə bizim Gürcüstan kimi Rusiya ilə baş-başa getməyimizə ehtiyac yoxdur. Rusiyanın bir çox istəklərinə çox soyuq yanaşmaq lazımdı. Buna Rusiya özü əsas yaradıb. Rusiya özü bilməlidir ki, rədd cavabları, soyuq münasibət, Rusiyanın bir çox istəklərinin reallaşmaması konkret olaraq Rusiyanın bu yaramaz hərəkətinin nəticəsidir. Azı yaxın bir-iki il üç Rusiya bu hərəkətinin təsirini Azərbaycanla münasibətlərdə hiss etməlidir. Vüsalə Rafiqqızı