Camal Mehmetxanoglu: “Ən böyük silahımız isə bizim min illər boyu formalaşmış və güclü təməllər üzərində oturuşan mədəniyyətimizdir” Hər il Türkiyənin İzmir şəhərində Novruz bayramı ilə bağlı Azərbaycan Kültür Mərkəzinin və digər diaspor qurumlarının təşəbbüsü ilə böyük festivallar təşkil edilir. Bu ildə əvvəl ki, ənənələrin davamı olaraq İzmirdə 3 gün böyük bir bayram proqramı təşkil ediləcəkdir. Belə tədbirlərin düzələnməsi və həyata keçirilməsi ümümtürk dünyası və azərbaycan türklərinin mədəniyyətinin tanıdılması istiqamətindən böyük əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan türklərinin qardaş Türkiyədə və xarici ölkələrdə təşkilatlanmasında bu cür mədəni tədbirlərin reallaşması gələcəkdə güclü mərkəzlərin formalaşmasına stimul verəcəkdir. Çünki, nəzərə alsaq ki, ilk azərbaycan diasporası kültür mərkəzləri üzərində formalaşib və sonradan siyasi diasporaya keçid edərək güclü bir qurumların yaranması ilə nəticələndi. Artıq dünyanın hər bir yerində yaşayan soydaşlarımız təşkilatlanır və ümümmilli bayram və matəmlərdə bir araya gəlir öz sevinclərini kədərlərini bolüşürlər. Belə tədbirlərin reallaşması böyük maliyyə xərcləri təşkil etsədə ancaq bunlara baxmayaraq vətənpərvər insanlarımız milli mənəvi dəyərlərimizin unudulmaması və təbliği istiqamətində milli işlərin həyata keçirilməsindən bir an olsun geri çəkilmirlər. Çünki,onların içində bir amal vardır. Bu - Vətən Sevgisidir. İlk Azərbaycan diasporasının yaranmasında və güclənməsində canını fəda etmiş şəxslərdən olan Festivalın təşkilatcisi, İzmirdə fəaliyyət göstərən Azərbaycanlıların Kültür Mərkəzinin rəhbəri Camal Mehmetxanoğlu ilə həm izmirdə yaşayan azərbaycan türkləri haqqında həmdə bu ay təşkil ediləcək festivalla bağlı içtimaiyyətimizi düşündürən sualların cavabını almaq üçün müraciət etdik. Xoş gördük sizi Camal bəy ilk öncə oxucularımıza özünüz haqqında məlumat vermənizi istərdik? Mən 1957 İldə Türkiyənin Qars şəhərində, Azərbaycanlı bir ailənin uşağı olaraq dünyaya göz açmışam 17 yaşıma qədər Qarsda yaşadıqdan sonra,Üniversitet təhsili üçün, İzmir və İstanbul 5 il yaşadıqdan sonra 1980 ci ildən bəri İzmirdə yaşıyıram. Hüqüq Fakültəsində təhsil almışam. Babalarımın vətəni sayılan Azərbaycandanda olan xanımla ailə həyatı qurmuşam. Nə vaxtdan diaspor fəaliyyəti ilə məşğulsunuz ? 1980 ci ildən bu yana İzmirdə, yaradılan Azərbaycan adına bütün mədəniyyət fəaliyyətlərinin, içinde yer almışam. Hər il Novruz bayramı tədbirlərinin keçirilməsində 1984 ci ildə Zeynab Xanlarova, 1988 ci ildə Rəşid Behbudovun İzmir konsertlərinin təşkilatlanmasında aktif iştirak etmişəm. 1981 ci ildə ildə tələbə yoldaşlarımla birlikdə yaratdığımız TOY Müzik qrupumuz ilə birlikdə 6 il çalışdıq. 6 il üst üstə, Azərbaycan mahnılarından meydana gələn konsertlər təşkil etdik. O illərdə İzmirdə təhsil alan Güneyli, çoxlu tələbə yoldaşlarım var idi. Bu yoldaşlarımla TOY qrupunu yaratmışdık. Mən, özümdə Qarmon ifa edirdim. 1991 ci ildə yoldaşlarımla birgə İzmirdə ilk Azərbaycan diaspora təşkilatını yaratdıq. İlk təşkilatımızın adı, Çağdaş Azərbaycan Kültür ve Sanat Derneği idi. O tarixdən bu yana İzmirdə 4 və ya 5 dərnək daha quruldu və bağlandı. Bizim indiki dərnəyimizi 2008 ci ilin yanvar ayında yaranıb. Bildiyimizə görə bu ay, sədri olduğunuz Azərbaycan Kültür Mərkəzi İzmir’də böyük festival düzənləyəcəkdir. Camal bəy festivalın proqamı ilə bağlı məlumat verərdiniz və həmdə tədbirdə diaspor və mədəniyyət xadimlərindən kimlərin iştirak edəcəyi gözlənilir? Bu ildə bu festivalin sayca 2 cisini keçirəcəyik. Festivallarimizlə maraqlanmaq istəyənlər http://menazerbaycanliyam.blogspot.com http://azerbaycannovruzfestivali.blogspot.com adlı saytlarımıza baxa bilərlər. Bu ilki festivalimizi Güney Azerbaycana həsr edirik. Bu nədənlə də festivalimizin son gecəsini Tebriz Gecəsi olaraq adlandırdıq Festivalimizda, Təbriz Gecəsinden başqa 2 tədbirimiz daha var. 2 tədbiri də eyni adla, keçən ildə, keçirmişdik. Biz keçən il, 1. Azərbaycan Novruz Festivali adı ilə 7 gün sürən bir festival keçirdik. Bu ildə bu tedbirimizi Mugam Gecəsi olarak adlandırmışdıq. Keçən ilki festivalimizin Muğam Gecəsinə, Azərbaycanın İstanbuldakı Baş Konsolu cənab Səyyad Aranda qatılmışdı Bu ilki tədbirimizə Azərbaycanın muğam ustalarından Mütəllim Dəmirov və yoldaşları qatılacaqlar. Muğam Gecəsini 16 Martda keçirəcəyik. İkinci tədbirimiz isə, Azərbaycan Şeir Gecəsi olacak, Bu ilki şeir gecesini Şəhriyar adına keçirmək, onu daha yaxından tanımaq ve tanıtmağı istəyirdik. Ancak 13 Fevralda Türk dünyasının böyük şairi Bəxtiyar Vahapzadənin dünyasını dəyişməsi ilə bağlı olaraq Bəxtiyar Vahabzadənin anma gecəsi olaraq təşkil edəcəyik. Bu tədbirimiz 19 Mart gecəsi keçiriləcəkdir. Bu tədbirimizə Türkiyədə yaşayan Azərbaycan Türkü şairlər, Ataol Bayramoğlu, Töğrul Kəskin ve Mahmud Ayazda dəvət etdik. Ayrıca İzmirdə yaşayan Türk şairlərinində qatılmasını gözləyirik. Bu gecəni, təşkilatımızın gəncləri hazırlıyırlar. 3. Tədbirimiz isə Təbriz Gecəsidi. Bu gecədə, Güney Azərbaycanı ve Təbrizi tanıdan sinevizyon göstərən yapacayık. Bilirsiniz ki, İzmir ilə Bakı şəhərləri 1980 ci li illərdə qardaş şəhər elan edilmişdi. Təbriz ilə Bakıda doğma qardaşdı. “Qardaşım qardaşı menimde qardaşımdı” fikrindən ve indiyə qədər İzmirdə 2.000’dən çox Güney Azərbaycanlı, Təbrizli gəncin üniversitet təhsili aldığını nəzərdə tutarak, bu il bizim derneyimiz, Təbriz ilə İzmir qardaş şəhər olsunlar diyə bir təbliğat aparacayıq. Təbriz Gecəsi və ümumiyyətlə festivalimiz aracılığıyla Təbriz - İzmir Qardaşlığı fikrimizi içtimaiyyətə çatdırmağa çalışacayık. Tədbirimizə, hələ iki ayrı teşkilat halinda fəaliyyət göstərən DAK sədrləri, Millet Vəkili Sabir Rüstəmxanlı ve Prof. Qulam Rza Təbrizliyi dəvət edtik. Ayrıca İzmir’də təhsil alan və halan Türkiyənin müxtəlif şəhərlərində həkim, mühəndis, memar, diş həkimi olaraq çalışan Güneyli dostlarımızı da dəvət edirik. Ümud edirəm ki, festivalimiz və Təbriz Gecəmiz sayəsində İzmir-Təbriz qardaşlığı fikrimizi, İzmirli və Təbrizli dostlarımızın qəlbinə və düşüncələrinə salacayıq Festivalin keçirilməsində sizə yardımçı olan təşkilatlar və ya şəxslər varmı və çünki, bu işlərin həyata keçməsi böyük maliyyə-mənəvi dəstək tələb edir. Əsas olaraq bu festivalin təşkilində öz gücümüzə güvənirik, Yəni Azərbaycan Kültür Mərkəzinin idarə heyətində yer alan yoldaşlara və İzmirdə yaşayan Qarslı, Iğdırlı, Təbrizli, Bakılı dostlarımızin birgə gücü sayəsində festivalın həyata keçirə biləcəyik. Festivalimizə dəstək olan şirkətlərimizi və şəxsləri internet saytımızda elan edirik. Maliyyə məsələsində diyəbilərəm ki, bir əlin barmağları qədər adam kömək olur. Sag olsunlar Bakıda bu işlərə dəyər verib maddı kömək etmək istəyən dostlarımız var. Onlar hər zaman yanımızda olublar. Amma cox təəssuflər olsun rəsmi şəxslərdən və ya qurumlardan yardım almamişıq bu haqda düşünmürükdə. Mənəvi dəstək diyəndə də bu ilki festivalimizin ən böyük mənəvi dəstəklərindən birisi sənsən sonra isə Azərbaycan Akademik Opera və Balet teatrının solisti muğam sənətçisi dostumuz Mütəllim Dəmirovun dəstəyini də ayrıca qeyd etmək lazımdır. Tədbirin ən diqqət çəkən məqamlarından biridə Dünya Azərbaycanlılarının ən yaralı yeri olan Güney Azərbaycanın tarixi və gözəl şəhəri olan Təbrizin İzmirlə qardaşlaşmasını irəli sürmənizdir. Bu cox böyük bir ideyadir. Biz bildiyimiz qədər siz Bütöv Azərbaycan ideologiyasının tərəfdarısınız. Bu böyük və gözəl bir ideyadir. Bu ideya çatmaq üçün, hər türlü kültürel, sosial, siyasi mücadiləyi aparmaq lazımdır. İçtimai əlaqələrı güçləndirmək lazım. Elə bir zamanda yaşıyırıq ki, belə bir ideya həyata keçirmək üçün, silahla mücadilə aparmaq cox cətindir. Başqa silahlardan istifadə etmək lazımdır. Ən böyük silahımız isə bizim min illər boyu formalaşmış və güclü təməllər üzərində oturuşan mədəniyyətimizdir Bu gün İzmirdə nə qədər Azərbaycan türkləri yaşayır və onlar hansı sahələrdə çalışmaları var. Bir mərkəz rəhbəri olaraq bu haqda bilgələriniz olmamış olmaz. İzmirdə ən az 20.000 Azərbaycan Türkü yaşayır. Bu rəqqəmin 40000-50000 arasında olduğunu söyləyənlər də var ancak, yüz faiz 20.000’dən çox Azerbaycanlı yaşayır. Ancaq diyə bilərəm ki, bir qismi Azərbaycanlı olduğunu unudub yada unudur. Mən Azərbaycanlıyam, yada Mən Azərbaycan Türkiyəm, yada Mən Azəriyəm diyənlərin sayı, bəlkə bu sayının yarısı qədər deyil. Türkiyə vətəndaşı Azərbaycan Türklərinin yanında 150-200 Cənubi Azərbaycanlı ailəmiz, 100-150 də, Şimali Azərbaycanlı ailələr var. Sonda Camal bəy sizə və dostlarınıza gözəl işlər gördüklərinizə görə öz təşəkkürümü bildirirəm. Belə tədbirlərin tez - tez keçirilməsini arzulayıram. Azərbaycana arzunuz? Azərbaycana arzum budur ki, bizim ən önəmli varlığımız olan, mədəniyyətimizi itirməyək, onu qoruyaq, ucaldaq gələcək nəsillərə pozulmadan verək. Söhbətləşdi: Elnur Eltürk Bakı Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin sədri