Rusiya narahatdır Kreml MDB-nin dağılma təhlükəsinə qarşı qabaqlayıcı addımlar atmağa cəhd göstərir MDB ətrafında yaranmış vəziyyət qeyri-müəyyən olaraq qalmaqdadır. Belə ki, bu beynəlxalq qurumun gələcək taleyi hələ də müəmmalı xarakter daşımaqdadır. Halbuki MDB-nin mövcudluğu Rusiya üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ən azından ona görə ki, bu qurumun yaradılması məhz Kremlin siyasi layihəsi sayılır. Və Kreml MDB-yə postsovet məkanı dövlətlərinin Rusiyanın liderliyi ətrafında mərkəzləşdirilməsi baxımından, hələlik ən sərfəli variant kimi yanaşdığını qətiyyən gizlətmir. Bu səbəbdən də, MDB-nin gələcək taleyi ilə bağlı pessimist əhval-ruhiyyəli proqnozların Rusiya tərəfindən xüsusi qıcıqla qarşılanması o qədər də təəccüblü deyil. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, MDB-nin gələcək taleyi ilə bağlı məsələ vaxtaşırı gündəmə gətirilir. Belə ki, müəyyən dövrlərdə bu qurumun yaxın gələcəkdə düşə biləcəyi vəziyyətlə bağlı müxtəlif mülahizələr irəli sürülüb. Həm də, həmin mülahizələr birqayda olaraq, həmişə mənfi məzmun daşıyıb. Xüsusilə də, son illərdə MDB-nin iflasa uğramasının qaçılmazlığı ilə bağlı iddialar daha sıx-sıx gündəmə gətirilir. Hətta bu müddət ərzində MDB-nin dağılma prosesi ərəfəsində olduğunu qabardan ehtimallara da dəfələrlə rast gəlinib. Təbii ki, analoji məzmunlu ehtimallar Kremldə xüsusi narahatlıqla qarşılanır. Hətta belə ehtimallara Rusiyanın siyasi dairələri tərəfindən sərt reaksiyalar da verilir. Həmin ehtimalların müəlliflərisə, postsovet məkanında pozuculuq mühiti yaratmaq cəhdində suçlanır. Halbuki MDB-nin gələcək taleyinə yönəlik ehtimalların postsovet məkanında hər hansı qarşıdurmaya yol aça biləcəyinə inanmaq sadəcə, sadəlövhlük olardı. Ən azından ona görə ki, qarşıdurma mühitinin yaranması və ya mövcud olması, MDB-nin gələcək taleyi ilə bağlı mülahizələrdən daha çox postsovet məkanı dövlətləri arasındakı qeyri-sağlam münasibətlər sistemindən qaynaqlanır. Və belə münasibətlərin mövcud olmasının özünün də kifayət qədər ciddi səbəbləri olmamış deyil. Məsələ ondadır ki, postsovet məkanı dövlətlərinin milli maraqları bir-birindən kəskin şəkildə fərqlənir. Hətta bir çox hallarda bu fərqlənmə postsovet dövlətlərinin maraqları arasında kəskin toqquşma da yaradır. Xüsusilə də, postsovet dövlətlərinin Qərblə Rusiya arasında seçim etmək məsələsində ciddi ziddiyyətlər yaşadıqları açıq-aşkar nəzərə çarpır. Çünki postsovet dövlətlərinin bəziləri (Ukrayna və Gürcüstan) öz gələcək talelərini ABŞ və Qərblə sıx inteqrasiya prosesində gördüklərini qətiyyən gizlətmirlər. Eyni zamanda bəzi dövlətlər (Ermənistan və Orta Asiya ölkələri) yaxın gələcək üçün Rusiya ilə müttəfiqliyə xüsusi önəm verirlər. Bütün bunlara baxmayaraq, MDB bir ziddiyyət məkanı olaraq qalmaqdadır. Hətta Rusiya belə, son vaxtlar bu önəmli reallığı etiraf etməyə başlayıb. Hər halda, Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrovun son açıqlamaları analoji məzmunda etiraf kimi dəyərləndirilə bilər. Ən azından ona görə ki, S.Lavrov "Rusiya MDB-nin parçalanması cəhdlərinə və birlik ölkələri arasında hərbi-siyasi qarşıdurma xəttinin aparılmasına müqavimət göstərəcək" açıqlamasını dilə gətirməkdən özünü saxlaya bilməyib. Onu sözlərinə görə, MDB-nin parçalanması cəhdləri və postsovet məkanındakı münaqişələr qurumdaxili əməkdaşlıq imkanlarına əngəl törədir. Maraqlıdır ki, əksər ekspertlər Rusiyanın diplomatiya idarəsinə rəhbərlik edən S.Lavrovun bu sözlərini MDB-nin yaxın gələcək üçün taleyindən ciddi narahatlığın əlaməti kimi dəyərləndirirlər. Onların fikrincə, Kreml MDB ətrafında yaranmış vəziyyətin artıq böhranlı səviyyəyə çatdığını gizlətməkdə çətinlik çəkir. Halbuki MDB daxilində dərinləşməkdə olan böhranın əsas səbəbkarı rolunda da elə Rusiyanın özü çıxış edir. Hər halda, Kremlin bəzi MDB dövlətlərinə qarşı sərt addımlar atması postsovet məkanında mərkəzdənqaçma meyllərini gücləndirir. Xüsusilə də, Rusiyanın Gürcüstana qarşı hərbi müdaxiləsi MDB-nin gələcək taleyinə vurulmuş ən sarsıdıcı zərbə rolunu oynayır. Çünki bu hərbi müdaxilədən sonra Gürcüstan MDB-dən çıxmaq barədə qərarını rəsmən elan etdi. Eyni sözləri Rusiya ilə hər il "qaz müharibəsi" yaşayan Ukrayna haqqında da söyləmək mümkündür. Hər halda, uyğun situasiyanın yetişəcəyi təqdirdə, rəsmi Kiyevin də Ukraynanın MDB-dən çıxması barədə qəti qərar verə biləcəyi qətiyyən şübhə doğurmur. Göründüyü kimi, əslində, MDB-nin parçalanmasına yönəlik addımları elə, Rusiyanın özü atır. Bir müddət öncə Rusiyanın Gürcüstanın separatçı bölgələri olan Abxaziya və Cənubi Osetiyanı müstəqil dövlət kimi tanıması da MDB-nin parçalanmasını stimullaşdıran addımlardan sayılır. Rusiya prezidenti Dmitri Medvedyevin artıq bu iki separatçı bölgənin səfirlərinin etibarnamələrini qəbul etməsi MDB-yə üzv olan iki qonşu dövlətin münasibətlərinin qarşıdurma səviyyəsində olmasından xəbər verir. Və bu iki dövlətin eyni qurumda normal fəaliyyət göstərməsi artıq o qədər də inandırıcı təsir göstərmir. Digər tərəfdən, S.Lavrovun MDB dövlətləri arasında hərbi-siyasi qarşıdurma xəttinin aparılmasına Rusiyanın müqavimət göstərəcəyinə yönəlik sözlərinin səmimilikdən uzaq olmasını başqa bir fakt da təsdiqləyir. Belə ki, bir neçə gün öncə Rusiyanın Ermənistana 800 milyon dollar dəyərində hərbi texnika və silah-sursat hədiyyə etməsi məlum olub. Kremlin bu davranışı əslində, hər ikisi MDB-nin üzvü olan iki dövlət - Azərbaycan və Ermənistan arasında hərbi-siyasi qarşıdurmanın daha da dərinləşməsinə xidmət edir. Bu isə, o deməkdir ki, Rusiyanın MDB daxilində özünün yaratdığı xoşagəlməz vəziyyətə görə başqalarını suçlaması tamamilə yersizdir. Məsələ ondadır ki, S.Lavrov MDB dövlətlərinin kiminsə, geosiyasi layihələrinin girovuna çevrilməsinin və onların "ya mənimləsən, ya da mənə qarşısan" seçimi qarşısında qoyulmasının yolverilməz olduğunu da vurğulayıb. Əslində, S.Lavrovun bu eyhamla ABŞ və Qərbi nəzərdə tutduğunu anlamaq o qədər də çətin deyil. Halbuki yuxarıda da qeyd olunmuş faktlar və məqamlar fərqli situasiyada xəbər verir. Hər halda, indiyə qədər MDB dövlətlərinə münasibətdə strateji seçim etmək tələbləriylə yüklənmiş eyhamlara məhz Kremlin açıqlamalarında və davranışlarında rast gəlinib. Ona görə də, indiki halda, Rusiyanın sadəcə, növbəti dəfə MDB dövlətlərinə üstüörtülü xəbərdarlıq etmək niyyəti güddüyünü düşünmək olar. Çünki Rusiyanın "müqavimət göstərmək" ifadəsinin arxasında nələrin gizləndiyini müəyyənləşdirmək üçün o qədər də dərin araşdırmaya ehtiyac yoxdur. Bu isə, o deməkdir ki, MDB-nin gələcək taleyi ilə bağlı kifayət qədər ciddi problemlər yaranmağa başlayıb və Kreml vaxt itirmədən qabaqlayıcı addımlar atmaq məcburiyyətində qalıb. Elçin XALİDBƏYLİ