GünAz TV: Rusiyanın Ermənistana əvəzsiz silahlı yardımlar göstərməsi, onu müxtəlif hərbi vasitələrlə təhciz etməsi sirr deyil.

Proseslərin (sürəcin) gedişi göstərir ki, Moskva bu istiqamətdə fəaliyyətini daha da genişləndirir. Bundan başqa, Rusiya Ermənistandakı hərbi bazasını daha da gücləndirir. Qeyd edək ki, Rusiyanın Ermənistanda hərbi bazası (nizami payqahı) komplektləşdirmənin (nəfərləri yeniləşdirmək) briqada (tip) sisteminə köçürülüb və orada 4 mindən artıq hərbi qulluqçu xidmət edir. Rusiya Müdafiə Nazirliyinin MDB (Müstəqil Dövlətlər Birliyi) dövlətlərilə hərbi əməkdaşlıq idarəsinin rəisi, polkovnik (sərhəng) Andrey Qusev müdafiə və təhlükəsizlik üzrə Federasiya Şurasının iclasında bildirib ki, Ermənistanda yerləşdirilən 102-ci Rusiya hərbi bazasının yenidən təşkil edilməsi onun hissələrinin döyüş hazırlığına təsir etməyib:

"Ermənistanda Rusiya hərbi bazası briqada sisteminə keçib. İndi onun tərkibi 4 min 245 nəfər təşkil edir, onlardan 370 nəfərin hərbi qulluqçu, 500 nəfəri mülki mütəxəssisdi".

   A.Qusev qeyd edib ki, bazanın optimallaşdırılması (behine sazi) hissələrin döyüş hazırlığına təsir etməyib. "Bazanın şəxsi heyəti təyinat üzrə, həmçinin qoşunların birləşmiş Rusiya-Ermənistan qruplaşması tərkibində tapşırıqları həll etməyə hazırdır". Rusiyalı deputatların (millət vəkillərin) artıq silah və hərbi texnikanın hara yerləşdiriləcəyilə bağlı sualına Müdafiə Nazirliyinin nümayəndəsi cavab verib ki, onlar pulsuz əsasda Ermənistanın Silahlı qüvvələrinə ötürüləcək. Federasiya Şurasının Müdafiə və təhlükəsizlik üzrə komitəsinin rəhbəri Viktor Ozerov qeyd edib ki, protokolun təsdiqi Rusiya və Ermənistan arasında hərbi-siyasi əməkdaşlığın gələcəkdə möhkəmlənməsində imkan yaradacaq və o, Rusiya maraqlarına cavab verir: "Bizim komitəmiz Federasiya Şurasına "Dövlət duması tərəfindən qəbul edilmiş 16 mart 1995-ci il tarixli respublika (cümhuriyyət) ərazisində Rusiya hərbi bazası haqqında müqaviləyə dəyişikliklərin daxil edilməsi haqqında Rusiya Federasiyası və Ermənistan arasında protokolun təsdiqi haqqında" federal qanunu bəyənməyi tövsiyə edib".

   Xatırladaq ki, Rusiya hərbi bazası Moskva və İrəvan arasında 1995-ci il tarixli ikitərəfli müqaviləyə əsasən Ermənistanın Gümrü şəhərində yerləşdirilib. Ermənistanda yerləşdirilən Rusiya hərbi bazası haqqında protokol növbəti 5 illik dövrə avtomatik (otumatik) uzadılma ilə onun respublikada 25 ildən 49 ilə qədər qalmasını nəzərdə tutur. Baza sülhməramlı məqsədlərin icrası və iki ölkə qoşunlarının birləşdirilmiş qruplaşması tərkibində Ermənistanın Silahlı qüvvələrilə birgə kənardan mümkün təcavüzdən qorunmaq üçün qüvvə qismində hərəkət üçün nəzərdə tutulub. Qeyd edək ki, bu günlərdə Rusiya Dövlət Duması Gümrüdəki hərbi baza ilə bağlı 1995-ci ildə imzalanmış ikitərəfli müqaviləyə dəyişiklik edilməsilə bağlı protokolu müzakirə edib. Müzakirələrdən sonra bazanan burada qalma müddəti uzadılıb. Xatırladaq ki, sözügedən protokol 2010-cu ilin avqustunda İrəvanda imzalanıb. Müqavilə 25 il üçün bağlanmışdı. Protokol isə bu müddətin 49 ilədək (1995-ci ildən başlamaqla) uzadılması ilə bağlıdır.

   Sözügedən baza Rusiya Şimali Qafqaz hərbi dairəsinin Zaqafqaziyadakı qoşunları qrupuna tabedir. Bazada S-300 zenit raket kompleksi və MiQ-29 qırıcıları var. Müqavilənin müddətindəki dəyişikliklərdən sonra tərəflərdən hər hansı biri müddətin bitməsinə altı ay qalanadək qarşı tərəfi imtina barədə məlumatlandırmasa, sənədin müddəti avtomatik olaraq beş il uzadılacaq.

   Rusiyanın hərbi bazası Gümrüdə olduğu müddətdə, Moskvanın maraqlarını qorumaqla bərabər, Ermənistan ordusu ilə birgə bu ölkənin təhlükəsizliyini də təmin edib. Sənədə görə, Rusiya tərəfi Ermənistanı müasir silah və hərbi (xüsusi) texnika ilə təchiz etmək öhdəliyi götürüb.

   Qeyd edək ki, Ermənistan Gümrü bazasına görə Rusiyadan nəinki icarə haqqı almır, hətta digər bütün əlavə xərcləri də öz dövlət büdcəsindən ödəyir. 1995-ci ildə Rusiya bazasının Ermənistanda dislokasiya məsələsi gündəmə gələndə xərclərin miqdarı tərəflər arasında bərabər paylanmışdı, yəni 50-nin 50-yə idi. Lakin 2000-ci ildə maraqlı və anlaşılmaz vəziyyət alındı. Razılaşmalara müəyyən dəyişikliklər edildi və Ermənistan bütün xərcləri öz üzərinə götürdü.

   Politoloq (siyasi şərhçi) Stepan Qriqoryanın sözlərinə görə, burada əsas rolu o vaxtkı Ermənistan rəhbərliyinin hakimiyyəti möhkəmləndirmək cəhdi oynayırdı: "Ermənistanda Rusiya təsirinin güclənməsi əsasən bu faktordan asılı idi. Bu ağlasığmaz şərtləri başqa məntiqlə əsaslandırmaq qeyri-mümkündür. Onu da xatırlayaq ki, o vaxt Rusiyanın Azərbaycan və Gürcüstanla münasibətləri çox mürəkkəb idi.

   Bu bazanın rolu Rusiya üçün də çox əhəmiyyətli idi və həmin dövrdə Rusiya Ermənistanın bütün şərtlərinə razılıq verə bilərdi. Çox maraqlıdır ki, bu zaman yalnız Ermənistan güzəştə getdi. Lakin burada təhlükəli bir məqam var.

   Müxtəlif siyasətçilər nə qədər əks fikir söyləsə də, mən inanıram ki, Rusiya öz hərbi bazasını təmin etmək üçün xərcləri öz üzərinə götürmək istəmirsə, deməli, sabah lazım gələndə onlar bizi müdafiə etməyəcək". Tahir TAĞIYEV / Baki-xəbər