ABŞ Prezidenti Donald Tramp bu həftəsonu İslamabadda keçirilən sülh danışıqlarından nəticə çıxmadıqdan sonra sosial şəbəkədə paylaşım edərək bildirib ki, ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri Hörmüz boğazına daxil olmağa və ya onu tərk etməyə çalışan bütün gəmilərə qarşı “BLOKADA prosesinə başlayacaq”.

ABŞ ordusunun Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) daha sonra açıqlayıb ki, blokada yalnız İrana gedən və ya İrandan çıxan gəmilərə şamil ediləcək. Buraya Ərəb körfəzi və Oman dənizində yerləşən bütün İran limanları daxildir. CENTCOM-un məlumatına görə, blokada bazar ertəsi Vaşinqton vaxtı ilə saat 10:00-da qüvvəyə minəcək.

Tramp həmçinin bildirib ki, ABŞ qüvvələri İrana rüsum ödəyən gəmiləri — hətta onlar beynəlxalq sularda olsa belə — saxlayacaq. “Qanunsuz rüsum ödəyən heç kim açıq dənizdə təhlükəsiz keçid əldə etməyəcək,” – deyə o "Truth Social" platformasında yazıb.

Trampın sözlərinə görə, əsas məqsəd İranı Hörmüz boğazını faktiki olaraq bağlamaqdan imtina etməyə məcbur etməkdir. Bu boğaz dünya neftinin təxminən 20 faizinin keçdiyi strateji dar boğazdır və hazırda yalnız Tehrandan “təhlükəsiz keçid” alan ölkələr üçün açıqdır.

Ekspertlər bildirirlər ki, əgər bu strategiya uğurlu olsa, Tramp İranın ABŞ-la danışıqlarda əsas təsir vasitəsini aradan qaldıra, boğazı yenidən qlobal ticarət üçün açıq vəziyyətə gətirə və nəticədə neft qiymətlərinin aşağı düşməsinə səbəb ola bilər. Lakin blokada faktiki olaraq müharibə aktı sayılır və bölgəyə çoxsaylı hərbi gəmilərin uzunmüddətli yerləşdirilməsini tələb edir.

“Tramp tez nəticə əldə etmək istəyir. Reallıq isə budur ki, bu missiyanı təkbaşına həyata keçirmək çətindir və orta və uzun müddətdə davamlı olması ehtimalı azdır,” – deyə Bayden administrasiyası dövründə Pentaqonun yüksək vəzifəli rəsmisi olmuş, hazırda Vaşinqtondakı Yaxın Şərq Siyasəti İnstitutunda çalışan Dana Stroul bildirib.

İRANIN MÜMKÜN CAVABI

ABŞ ordusu blokadanın necə həyata keçiriləcəyi ilə bağlı hələ əsas detalları açıqlamayıb. Buraya neçə hərbi gəminin istifadə olunacağı, hərbi təyyarələrin cəlb olunub-olunmayacağı və Körfəz müttəfiqlərinin iştirak edib-etməyəcəyi kimi məsələlər daxildir. CENTCOM bu suallara cavab verməkdən imtina edib.

Ekspertlər qeyd edirlər ki, kifayət qədər hərbi gəmi ilə ABŞ donanması blokada quraraq bir çox kommersiya tankerini İran neftini daşımaqdan çəkindirə bilər.

Lakin sual yaranır: ABŞ blokadanı yarmaq istəyən gəmiləri ələ keçirməyə, hətta zədələməyə və ya batırmağa hazırdırmı? Əgər bu gəmilər Çin kimi böyük güclərə və ya Hindistan və Cənubi Koreya kimi ABŞ müttəfiqlərinə neft daşıyırsa, nə baş verəcək?

Digər tərəfdən, İranın necə reaksiya verəcəyi də əsas sualdır. ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin keçmiş komandanı, istefada olan admiral Qari Ruqhed xəbərdarlıq edib ki, İran Körfəzdə gəmilərə atəş aça və ya ABŞ qüvvələrini qəbul edən Körfəz ölkələrinin infrastrukturuna hücum edə bilər.

“Mən səmimi olaraq düşünürəm ki, biz bunu etməyə başlasaq, İran mütləq hansısa formada reaksiya verəcək,” – deyə Ruqhed bildirib.

İranın gəmiçilik üçün yaratdığı təhdidlər ABŞ və İsrailin fevralın 28-də müharibəyə başlamasından bəri qlobal neft qiymətlərinin təxminən 50% artmasına səbəb olub.

Tramp bazar günü bildirib ki, ABŞ-da neft və benzin qiymətləri noyabr ayında keçiriləcək aralıq seçkilərə qədər yüksək qala bilər. Bu seçkilərdə ictimai narazılıq artarsa, Respublikaçılar Konqresdə nəzarəti itirə bilər. Müharibə artıq ictimaiyyət arasında populyar deyil.

C