Nyu-York meri Zəhran Məmdani insan haqları fəalı olduğunu iddia etməyi sevir. O, bu yaxınlarda Facebook-da paylaşdığı bir paylaşımda "bütün insanlar üçün azadlıq, təhlükəsizlik və öz müqəddəratını təyin etmək" hüququnu bir daha təsdiqləyib. Ancaq o, kifayət qədər açıq danışmır, çünki İran rejimi öz xalqına qarşı repressiyalara davam edir və təkcə ötən ilin yanvar ayında iki gün ərzində 40.000 insanı qətlə yetirib.

Məmdani İranın etirazçılara qarşı repressiyalarına qarşı çıxdığını iddia etsə də, fevral ayında İran müharibəsini "qanunsuz təcavüz müharibəsinin fəlakətli eskalasiyası" adlandırıb və amerikalıların rejim dəyişikliyi deyil, sülhün və iqtisadi bərqərar olmasını  istədiyini iddia edib. Başqa sözlə, Məmdani qadınları, etnik azlıqları, LGBTQ icmasının üzvlərini və digər məzlum qrupları kütləvi şəkildə edam edən bir rejimi hakimiyyətdə saxlamaq istəyir. Bundan əlavə, o, İranla bağlı bir sıra insan haqları məsələlərində susub. Məsələn, o, indiyə qədər Human Rights Watch-un İran rejimini həm beynəlxalq hüququ pozan kaset bombalarından istifadəsinə, həm də İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun komandanlığı altında "Bəsic"də xidmət etmək üçün 12 yaşından kiçik uşaqların cəlb edilməsinə görə heç bir tənqidi söz deməyib.

Human Rights Watch 19 martda Qərb Sahilinin Beyt Ava şəhərində dörd fələstinli qadının öldürüldüyünü bildirib. Təşkilat onların İran istehsalı olan kaset bombası vasitəsilə öldürüldüyünü qeyd edib. Dörd fələstinli qadın müsəlman bayramı üçün bərbərxanaya gedərkən vəhşicəsinə öldürülən mülki şəxslər idi. Öldürülən fələstinli qadınlardan biri altı aylıq hamilə idi. Fələstinlilərə qayğı göstərdiyini iddia edən Məmdani, İranın kaset bombası hücumunda dörd fələstinli qadının vəhşicəsinə öldürülməsi və təxminən on iki nəfərin şikəst edilməsi barədə bir kəlmə də danışmayıb.

Human Rights Watch-da böhranlar, münaqişələr və silahlar üzrə tədqiqatçı Patrik Tompson bildirib ki, "İranın sıx məskunlaşmış ərazilərdə kaset bombalarından istifadə etməsi mülki şəxslər üçün gözlənilən və uzunmüddətli risk yaradır". “Klast bombaları geniş bir əraziyə səpələnib və bu müharibə qanunlarının pozulmasıdır.”

Nyu-York şəhərinin hazırkı meri İranın Fələstin Muxtariyyətinin nəzarətində olan Qərb Sahilinə kaset bombaları göndərməsinə baxmayaraq susub. İranlılar Azərbaycana, Bəhreynə, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinə və Yaxın Şərqdəki digər müsəlman ölkələrinə raket və dronlar atarkən o, səssiz qalıb. Həqiqətən də, iranlılar hətta bir neçə dəfə NATO üzvü olan Türkiyəni və Avropa Birliyi üzvü olan Kipri ​​hədəfə alıblar. Buna baxmayaraq, Məmdani susqunluğunu qoruyub.

İranın Cənubi Qafqaz ölkəsi olan Azərbaycanın Naxçıvan bölgəsində dron hücumu nəticəsində dörd mülki şəxs yaralanıb. Bəhreynin Manama şəhərinin cənubundakı Sitra yaşayış məhəlləsinə İranın dron hücumu nəticəsində 32 mülki şəxs yaralanıb. Yaralananlar arasında bir neçə uşaq da var, onlardan dördünün vəziyyətinin ağır olduğu və təcili əməliyyata ehtiyac duyulduğu bildirilib. Aprelin sonlarına qədər İranın Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinə raket və dron hücumları nəticəsində 10-12 mülki şəxs də daxil olmaqla ən azı 13 nəfər həlak olub.

Bəs İran rejiminin digər müsəlmanları öldürüb yaraladığı bir halda Məmdani nəiyə qəzəblənmir?

Məmdani uşaqlara qayğı göstərdiyini iddia edir. Bu yaxınlarda keçirilən fotosessiyada o, keçmiş prezident Barak Obama ilə birlikdə məktəblilərə kitab oxuyarkən görünür. Ancaq, o, İran uşaqlarının rifahı ilə o qədər də maraqlanmır. Human Rights Watch təşkilatının uşaq hüquqları üzrə direktoru Bill Van Osveld bildirib ki, "12 yaşlı uşaqları hədəf alan hərbi xidmət planı üçün heç bir əsas yoxdur".

Əsas məsələ budur ki, İran rəsmiləri daha çox işçi qüvvəsi müqabilində uşaqların həyatını təhlükəyə atmağa hazırdırlar. Məmdani, uşaqlara qayğı göstərirsinizsə, bəs buna niyə qəzəblənmirsiniz?

Məmdani ABŞ-ın ən böyük şəhərinin meri kimi İran müharibəsinə baxmayaraq, İnqilab Keşikçilərinin gizli agentləri olsalar belə, iranlıların Nyu-Yorkdakı özlərini təhlükəsiz hiss etmələri üçün əlindən gələni edib. Ancaq, o, Güney azərbaycanlı insan haqları fəalı və 2023-cü il Nobel Sülh Mükafatı laureatı Nərgiz Məhəmmədinin vəziyyəti ilə o qədər də maraqlanmır. O, hazırda İranda həbsdədir və ümumilikdə 44 ildən çox həbs cəzası ilə üzləşib. O, ölüm hökmü, tək kamera və məcburi hicab qanunlarına qarşı fəaliyyətinə görə 13 dəfə həbs olunub və dəfələrlə həbsdə olarkən belə məhkum edilib.

Səhhətində problem olan 54 yaşlı Məhəmmədi həbsxanada dörd dəfə huşunu itirib, lakin hələ də həkimə müraciət edə bilməyib. İnsan haqlarına qayğı göstərdiyini iddia edən Məmdani, İranda mollaların totalitar hakimiyyəti altında hər gün əziyyət çəkən başqa bir müsəlmanın hüquqlarına necə əhəmiyyət verməyə bilər?

Məmdani təkcə İran hökuməti tərəfindən insan haqlarının pozulmasına susmayıb. 2020-ci ildə Ermənistan silahlı qüvvələri Azərbaycanın Gəncə şəhərinə beş raket atıb, 32 mülki şəxs həlak olub və ən azı 175 nəfər yaralanıb. Ölənlər arasında qadınlar və ən azı altı uşaq da var idi. Gəncə şəhərindəki bütün yaşayış küçəsi yerlə bir edilib və bir çox ev dağıdılıb.

Təəssüf ki, insan haqlarının bu kobud şəkildə pozulması barədə merin heç bir bəyanatı olmayıb.

Məlum olur ki, Məmdani heç də insan haqları fəalı deyil. Əgər belədirsə, deməli, hansı insanlara qayğı göstərəcəyi barədə çox seçicidir.

Əhməd Obalı; Güney Azərbaycandan olan siyasi dissident və jurnalist, Çikaqoda yerləşən Günaz TV-nin təsisçisi və direktoru

26 may 2026-cı il 

https://www.jns.org/opinion/ahmed-y-obali/is-the-new-york-mayors-claim-of-being-a-human-rights-activist-a-sham