Say (No.): 513/ 2009 İlaygün (Date): 13 Mart 2009 BMT, İnsan Haqları üzrə Ali Komissarlıq, Cenevrə Lütfən bu ilətişməni Yarğı-ötəsi, Şıdırğı və z-xoşuna Edamlar üzrə zəl Raporterə çatdırın, habelə aşağıdakı qruplara da dəxli var: · Öz-xoşuna Tutuqlular üzrə Çalışan Qrupa · Qazıların və Vəkillərin bağımsızlığı üzrə Özəl Raportər · Bəyan və Fikir Sərbəstliyinin İrəliləyişi və Qorunması üzrə Özəl Raporter · Çağdaş irqçilik, İrqi Ayrı-səçkilik və Yadellilərə Qarşı Qatlaşmazlıq üzrə Özəl Raportər · Milli Azlıqlar üzrə Müstəqil Mütəxəssis Üzü Dyke bəy, Xanım Harrison, Amnesty International, London Habelə İnsan Haqlarını Gözətən və İnsan Haqlarına Qulluqçu; Helsinki İnsan Haqları Sayın cənablar SON DURUM 1: YUNİS AĞAYAN BƏY EDAM HÖKMÜNÜN QAÇILMAZ TƏHLÜKƏSİNDƏ Daha erkənki İlətişməmizə əlavə olaraq (Say: 349/2006, Tarix: 16 iyul 2006; Say: 365/2006, Tarix: 19 avqust, 2006; və Say: 485/2008, Tarix: 28 yanvar, 2008də), indi Güney Azərbaycan milliyyətli və İran İslam Respublikasının vətəndaşı olan Yunis Ağayan bəy, ölüm hökmünün sırasındadır və İran yetgililəri tərəfindən qaçılmaz edam təhlükəsindədir. Yalnız sizin mandatlarınız bu öz-xoşuna edam cəzasına qarşı müdaxilə etmək öhdəsindən gələr. Bu Son Durumda dərc olunan detaylar edam hökmünün ədalətsizliyini göstərir. Sizin təcili hərəkətinizə ehtiyac duyulur çünki, başqa bir Güney Azərbaycanlı olan Mehdi Qasimzade bəy (lütfən hər iki fərdlər haqqında bizim birgə bilgilərimiz üçün müraciətinizi yönəldin Say: 349/2006, Tarix: 16 iyul 2006) İran yetgililəri tərəfindən 3 Mart 2009-da şıdırğı edama məruz qaldı və onun durumu eynən Ağayan bəyin durumu kimidir. İran yetgililəri tərəfindən Ağayan bəyə qarşı öz-xoşuna davranış barədə detaylar Cədvəl 1 sunulur və onun yığcamı aşağıda cəmlənir: 1. Qış 2003-də, Ağayan bəyin doğum yeri olan Üç Təpə kəndində bir neçə gənc onların örənimiş (viranaya çevrilmiş) kənd durumunu ifadə etmək üçün bir kitabça yayımladılar və bunun səbəbini ələvi dininə və Azərbaycan milliyyətinə qarşı gedən ayrı-seçkilik ilə izah edirdilər. Bu təşəbbüsün nəticəsində 5 gənc tutuqlandı. 2. Yaz 2004-də, tutuqlular girova buraxıldılar, ancaq sonra silahlı zabitlər kəndə basqın edib və arxa-planlarını yürütmək üçün bu fərdləri yenidən tutuqlamaq istəyirdilər. Əslində tutuqlamanın səbəbi İran yetgililəri nəzərində ələvilərin maldarlıq mərkəzinə küfr gözü ilə baxmaları idi. Silahlı qüvvələrin müdaxiləsi camaatın etirazına səbəb olmuş və məmurlar bunu çaqqışmaya gətirib çıxarmışdılar. Nəticədə 6 nəfər ələvi-Azərbaycanlı güllələnməkdən öldürülmüşdülər ki qabaqkı tutuqluların üçü də bu qurbanlar sırasında idi. Ütəlik, silahlı məmurların inadlı əməliyyatları nəticədə iki nəfər də özlərindən, necə deyərlər, dostcasına çaqqışmalarında həlak olur. 3. 2005-də¸ Qasımzadə bəy ki 2004-də dövlətin basqınında yaxalanmışdı (və təsəvvür olunur ki elə Ağayan bəydə eyni zamanda yaxalanmışdı) hər ikisi də suçsuz idilər lakin Soyuqbulaq məhkəməsində edam hökmünə məruz qalırlar. 4. 2006-da Tehrandakı istinaf məhkəməsi Qasımzadə bəyə və Ağayan bəyə qarşı öz-xoşuna edam hökmünü təyid etdi, lakin Ağayan bəyə söz verilmişdilə ki, öz inancından tövbə etsə edam hökmü düşürüləcəkdir. Buna baxmayaraq, 3 Mart 2009-da Qasımzadə bəyə ölüm cəzası qıyıldı və indi də təyid olunub ki Ağayan bəy ölüm sırasındadır. İran yetgililəri tərəfindən kəsilən iyrənc ölüm hökmü Yunis Ağayan bəyin Yaşama Haqqına qarşı insan haqlarının pozulması deməkdir. Bu haq BMT-nin Əvrənsəl İnsan Haqları Bildirgəsinin Maddə 3-də qaldırılmış (http://www.un.org/Overview/rights.html) və eləcə də Mülki və Siyası Haqlar üzrə Beynəlxalq Anlaşmada qayımcasına təyid olunub. Bu haq qeyd edir ki, “Hər kimsənin Yaşamaq Haqqı vardır. Bu haq qanun bərəkətinə qorunacaqdır. Heç kim Yaşamaq Haqqından öz-xoşuna yoxsun edilə bilməz. (http://www2.ohchr.org/English/law/ccpr.htm).” Bizim bilgilərimizə görə, BMT-nin mandatı var ki, bu haqqı qanun yetgisinə mindirilməsini və icrasını hər üzv ölkədən tələb etsin. Bu əsasda sizə müraciət edirik ki, Ağayan bəyin canını qurtarmaq üçün və onun insan haqlarının dirçəldilməsi üçün öz kampaniyanızı başlayasınız. Qayğınız üçün qabaqcadan minnətdarıq. Hörmət ilə: Əli Taşkənt Dünya Azərbaycanlılarının Haqlarını Müdafiə Komitəsinin sədri Say (No.): 513/ 2009 İlaygün (Date): 13 March 2009 The Office of High Commissioner for Human Rights, Geneva Please circulate this to the Special Rapporteur on Extrajudicial, Summary, or Arbitrary Executions; it is also of relevance to: · Working Group on arbitrary detention · Special Rapporteur on the independence of judges · Special Rapporteur on contemporary forms of racism, racial discrimination, xenophobia and intolerance · The Independent Expert on Minority Issues CC Mr Dyke and Mrs. Harrison, Amnesty International, London Also: Human Rights Watch; Human Rights Server; and Helsinki Human Rights Dear sir/madam, UPDATE 1 MR YUNIS AGHAYAN IN IMMINENT DANGER OF EXECUTION Further to our earlier Communication (Ref: 349/2006 on 16 July 2006; Ref:365/2006 on 19 August 2006 and also Ref: 485/2008 on 28 January 2008), now Mr. Yunis Aghayan, a national of Southern Azerbaijan and therefore a citizen of the Islamic Republic of Iran, is on death row and in imminent danger of execution by the Iranian authorities. It is within your mandates to intervene when capital punishment is imposed after an unfair trial and this is the case for the reasons presented in this Update. Your action is needed urgently as another Southern Azerbaijani national, Mr. Mehdi Qasimzade (please refer to349/2006 on 16 July 2006 for our collective information on both victims), was executed on 3 March 2009 by the Iranian authorities, who was exactly in a similar situation. The details for the arbitrary treatment of Mr Aghayan by the Iranian authorities are presented in Table 1 and summarized below: In winter 2003, a number of youth in the village of Uch-Tepe , the birthplace of Mr. Aghayan, published a pamphlet explaining the desolate conditions of the village in terms of their religion (the Elevi sect of Islam) and their Azerbaijani nationality. This led to the detention of five youth from the village. In spring 2004, the detainees were released on bail but later armed officers raided the village to re-arrest them, as the authorities held that their animal farming centre was also a centre of blasphemy. This led to a confrontation, during which the armed officers shot dead 6 Azerbaijani-Elevi villagers including three of those released on bail but also the armed officers killed two of their own in their friendly cross-fire. In 2005, Mr Qasimzade was then rounded up in this process and this may include Mr. Aghayan, who were innocent but they were condemned to death penalty by the Soyuqbulaq (Mahabad) court. In 2006, the appeal court in Tehran confirmed this arbitrary sentence but Mr. Aghayan was promised with a commutation of his death sentence if he repented from his Elevi faith. Mr. Qasimzade suffered the death penalty 3 March 2009 but Mr. Aghayan is now confirmed to be in death row. The deplorable death sentence by the Iranian authorities is a violation of the right to life of Mr. Yunis Aghayan. This right is enshrined in article 3 of the United Nations Universal Declaration of Human Rights (http://www.un.org/Overview/rights.html) and in article 6 of the International Covenant on Civil and Political Rights stating that “Every human being has the inherent right to life. This right shall be protected by law. No one shall be arbitrarily deprived of his life. (http://www2.ohchr.org/English/law/ccpr.htm)” We believe this right is a legally enforceable right in every United Nations member state and therefore we appeal to you to campaign on behalf of Mr. Aghayan to save his life and safeguard his human rights. Thank you in advance for your care. Yours faithfully, Mr. Eli Tashkent Chairperson of the Committee for the Defence of the Rights of World Azerbaijanis Table 1 Detailed Account of the Case of Mr. Yunis Aghayan Note: The term Elevi is transcribed according to Azerbaijani but its transcription from Turkish is Alevi and that from Farsi is Alavi. Name: Mr. Yunis Aghayan Village: Uch-Tepe City: Qoshachay (translated to Farsi as Miyandoab) Province: West Azerbaijan, as one of one seven Southern Azerbaijani provinces ruled by Iran Religion: This is unfortunately an issue as the victim is affiliated to the Elevi sect of Islam but the Iranian authorities do not tolerate any religion in Iran other than Shia and Armenians and they also do not tolerate any nationalities other than Farsi-speakers and Armenians. This means that, Mr. Aghayan has been a victim of his religion and nationality. But more details are given below. Population: There is no exact information but the numbers of Elevi-s in Azerbaijan may be about 200,000. Spread: They are spread all over Azerbaijan and have no distinguished feature other than their moustache. The Roots of the Case: As Elevi-s are disadvantaged in Iran for both being non-Shia and for being Azerbaijanis, the Iranian authorities have repressed them for a variety of reasons. A number of youth in the village of Uch-Tepe published a pamphlet in 2003 expressing their concern on the ongoing critical situation and distributed the pamphlet among the villagers and also in Qoshachay. It is understood that in the winter 2003, the authorities arrested and detained five individuals from the village of Uch-Tepe as responsible for the pamphlet. Their names are Seyfeli Shiri (50 years old), Sultaneli Mehemmedi (50 years old) and Huseyin Mehemmedi (18-19 years old), Sehendeli Mehemmedi and another individual and were detained in Urmu at the detention unit of the Ministry of Information. These were released on bail after a few months. After the release of the above individuals, armed officers raid the village, seemingly according to a prepared plan, and aim to arrest more individuals, as the authorities held that their animal farming centre was also a centre of blasphemy. This led to a confrontation when the villagers aimed to diffuse the situation and prevent innocent people being arbitrarily arrested. The provocation of the armed officers got out of hand and they shot dead 6 innocent villagers but two officers also lost their lives. Experts have confirmed that the loss of the armed officers was solely by the friendly fire of their fellow officers and the villagers did not play any role in it. The villagers have confirmed that the above named three individuals (Seyfeli Shiri, Sultaneli Mehemmedi and Huseyin Mehemmedi) were among the victims shot dead and another name is known to be Firidun Mehemmedi. The armed officers incited with their act of terror, rounded up more individuals and these included Mehdi Qasimzade (the victim who was executed on 3 March 2009) and Yunis Aghayan. The Iranian authorities are reportedly tricked the families to hand over their sons for interrogations and these included Sehendeli Mehemmedi, Bakhshali Mehemmedi and Ibadulla Qasimzade. An Iranian court condemnsed these five individuals and passed a death penalty against all five of them in 2005 in the Soyuqbulaq (Mahabad) court. After the appeal of these victims, the cases of appeal were dealt with in Tehran in a higher court in 2006, which confirmed the death penalty against Mehdi Qasimzade and Yunis Aghayan and commuted the sentence on Sehendeli Mehemmedi, Bakhshali Mehemmedi and Ibadulla Qasimzade to 13 years of imprisonment and banishment into exile. These three individuals are now in a prison in Yazd , some 2000Km from Azerbaijan and they are on a hunger strike protesting against their inhumane treatments. Unfortunately Mr. Mehdi Qasimzade was executed on 3 March 2009 in Urmu prison and this happened rather unexpectedly and therefore there was little opportunity to campaign for him. His body has not yet been handed to his family. After his execution, Iranian and Kurdish media tried to misinform the public and falsely claimed a Kurdish identity to Mr. Mehdi Qasimzade. This is utterly deplorable and tantamount to rubbing the grave. We hope that you regard such dishonesty as an incitement of tension in the region. Mr. Yunis Aghayan is now on death row in Urmu prison. Voice of America broadcasted the situation and Amnesty International has also campaigned for both of these victims.