GünAz TV Mətbuat Mərkəzinin növbəti müsahibi, tanınmış qəzəlxan-şair Arif Buzovnalıdır.

- Arif bəy, bu günlərdə haqq dünyasına qovuşan və hamımızın yaxın dostu olan, fəlsəfə üzrə tədqiqatçı Yavər Hüseynbəyli şəxsiyyəti haqqında danışmaq istərdik. Ümumiyyətlə, Yavər Hüseynbəyli şəxsiyyəti kim idi?

- Əvvəla çox əfsus ki, bu əvəsiz insan barəsəində keçmiş zamanda danışmalı oluruq.  Bu ağırdır. Yavər Hüseynbəyli mənim aləmimdə bir mədəniyyət meyarı idi. İstər mədəniyyət tariximizin bilicisi kimi, istərsə onun daşıyıcı kimi. Böyük ziyalı bir nəsildən gəlməyi ilə yanaşı, eyni zamanda dərin savada və genişdünya görüşə ağıla malik insan idi. Şəxsiyyəti bəşəri dəyərlər formalaşdırır, kifayyət qədər millətçi və vətənpərvər olmasına baxmayaraq, geniş miqyaslı təfəkkürü onu ümumbəşəri dəyərlərin təbliğatçısına, mənəviyyat carçısına çevirmişdi.

Son bir ildə Yavər bəy sanki fiziki dünyadan kənarda mövcud idi. Günü gecəsi Nəsimi, Füzulu yaradıcılığını oxumaq və onarı dərindən öyrənməklə keçirdi. Mənimlə qızğın ədəbi mübahisələri olurdu. Bəzən saatlarla bir mövzunu incələyirdik, doymurdu, usanmırdı, nəsə axtarırdı. Texniki elmlər yüksək səviyyədə bilirdi. Bəlkə elə bu səbəbdən ədəbiyyata fərqli baxmağa cəhd edirdi. Yanaşmaları daha zərif, daha ölçülü idi. Elə bil illərlə içində sıxıb saxladığı, üzə çıxmasına mane olduğu bir istedadı vulkan (atəşfişan) kimi püskürməyə başlamışdı. Demək olar hər gün bir qəzəli uzun uzadı şərh və təhlil edir, fikir soruşur, sonra isə həmin şeiri hissiyyatında qəbul etdiyi kimi musiqi üzərinə köçürürdü. Heyrətamiz səsi, özünəməxsus yorumu və təbii ki, ruh oxşayan musiqi. Hər səsyazmadan sonra mənə dinlədirdi və gözünü qırpmadan üzümə baxaraq sanki gizlətmək istədiklərimi də oxumaq istəyirdi. Seçdiyi şeirlər də adətən qəmgin olardı. Fəal kimi tanıdığımız, heç vaxt hissə qapılmadan soyuqqanlı və ümidli proqnozlar (öncələmələr) verən Yavər bəy şeirlərdə dünyadan doymuş, bezmiş çirkinliklərə, ədalətsizliklərə qarşı hayqıran bir Nəsimiyə çevrilirdi. Məncə, Yavər bəy müasir dövrün Nəsimisi idi.

-  Onun muğama belə bağlı olması ilə nə ilə əlaqədar idi? Bu haqda nə deyə bilərsiniz?

- İçinə qapalı bir insan idi, amma zahirən belə idi. Əslində, o demək istədiklərini şeirlərlə, muğamlarla deyirdi. Muğam onun üçün özünü realizə(təqdim) idi. Üsyankar ruhunu muğam sakitləşdirirdi. Bir xanəndə muğamın qəzəlini bir səhv desəydi, ya qəzəli yarımçıq desəydi özünəməxsus təbəssümü ilə etirazını bildirərdi, köks oturub baş yellədərdi. Muğamda min il əvvəl dünyada getmişlərə sanki əlaqə yaradırdı, musiqi onunçün zamanlararası əlaqə idi. Sazı çox sevirdi, təbii ki, saz havalarını da. Musiqi guman ki, Yavər bəyin dərdböləni idi. Fikri var idi ki, bir Muğam və Poeziya (şeir) klubu” yaratsın. Bütün layihələri beynində formalaşdırmışdı, ən böyük arzusu bunu gerçələşdirmək idi.

Təəssüf ki, bu mümkün olmadı, təkcə onunçün deyil, hələ də qəzəlləri və dolayı yolla muğamları şikəst edən xanəndələri üçün, başqa cür desək Azərbaycan musiqi mədəniyyəti üçün vacib idi.

- Vəfatından bir neçə gün öncə Güney Azərbaycan Televiziyasında “Milli şüurun inkişafında incəsənətin rolu” mövzusunda maraqlı çıxış etmişdi. 2 saata yaxın çəkən verilişdə olduqca maraqlı yanaşmalar ortaya qoymuşdu. Sizcə, belə hərtərəfli dünyagörüşə malik olan insan nə üçün özünü ictimaiyyətləşdirmədi?

- O verilişə mən də baxdım, qürur duydum. Ortaya qoyduğu və həlli yollarını söylədiyi məsələlər bu gün və gələcək üçün çox vacibdir. Verilişdən sonra zəngləşdik, təbrik etdim onu. Biz bir-birimizə “dostum” deyə müraciət edərdik. Mən də ona “əla idi, dostum” dedim. İki gün sonra dəhsətli xəbər...

Məncə, insan kamillik yoluna qədəm basmadan ictimai daxil ola bilməz. Yavər bəy böyük bir ömür yolu keçərək, təcrübə yığaraq, qazadıqlarını cəmiyyətə ötürmə metodlarını öyrənərək ictimailəşmək istəyirdi. Əslində o buna çoxdan hazır idi, amma həm məsuliyyətli, həm də təvazökarlığı bu sürəci geçikdirmişdi. Bir də Yavər bəy kimi böyük mədəniyyət və incə əxlaqı olanlar heç vaxt özünü gözə soxmaz, təqdim etməz, güclə ictimailəşməz. Çox təəssüflər ki, Yavər bəy böyük  imkanlarını ortaya qoyduğu vaxt əcələ rast gəldi. Bu onu tanıyanlar üçün doğmasını itirmik qədər böyük itki oldu. Təsəllimiz bir budur ki, biz əsl insanı tanımışıq, onunla dostluq etmişik, onun təcrübəsindən faydalanmışıq. Ruhun şad olsun,Dostum.

P.S: Bundan sonra Yavər bəyi özü tərəfindən “youtube” yüklədiyi yüzlərlə səsləndirdiyi qəzəl və şeirlərinə qulaq asdıqca onu xatırlayacağıq!!!

Söhbətləşdi: Elnur Eltürk

N.S