GünAz TV mətbuat mərkəzinin növbəti müsahibi, keçmiş millət vəkili və Xarici İşlər Komissiyasının üzvü, Türkiyə Alternativ Siyasi və Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin başqanı, politoloq Dr. Mahmud Koçakdır.

- Hazırda Ermənistanın işğalçılıq siyasətində əl çəkməməsi bölgədə hansı proseslər gətirib çıxarda bilər və  vəziyyətin belə davam eləməsi bu ölkə üçün nələr vəd edir?

- Bəli, Ermənistan işğalçılıq siyasətində imtina etməsə Qafqazda sülhün, barışın yaranması çətin olacaq. Bu gün dünya yeni bir dönəmə qədəm qoyur, xüsusilə, soyuq savaşın sona çatmasından sonra dünyada insan hüquqları, sülh, demokratik dəyərlər ön plana çıxır və Ermənistan siyasətçiləri bunun fərqində olmalıdır. Keçmiş siyasətlə hansısa nəticəyə nail olmaq çətindir və açıq şəkildə demək lazımdır ki, Ermənistan cəmiyyəti yeni siyasi proseslərə keçməkdə çətinlik çəkir. Daha doğrusu cəmiyyətdə radikal millətçilik əhval-  ruhiyyəsi normal siyasi-ictiamai proseslərin inkişafına əngəl olur. Amma, Ermənistanın indiki rəhbərliyi dəyişikliklərin önündə dura bilməyəcək. Ermənistanı mütləq dəyişiklik dalğası vuracaq. Qısacası olaraq demək lazımdır ki, Ermənistan Qafqazlarda öz varlığını yenidən formalaşdırmaq məcburiyyətindədir. Yoxsa, bölgə ölkələrinə açılmadan özünü təcrid edərək, avtoritar (müstəbid) olaraq xalqını əzməsi, Ermənistan üçün baha başa gələcək.

Ermənistan rəhbərliyi bölgə xalqları ilə normal ünsiyyət qurmalı və yaxından tanımalıdır. Ermənistan buna məcburdur. Tarix boyu nə Türkiyə, nə də Azərbaycan düşmənçilik siyasəti yanında dayanmayıb və bundan sonra da dayanmayacaq. Yaşadığımız dünya hamımıza bəs edir.

- Ortada bir fakt var ki, Ermənistan öz təcavüzkar siyasətində əl çəkmir. Üstəlik, Xankəndində hava limanı açmağa hazırlaşır...

- Tamamilə haqlısınız. Ermənistan gec-tez bu siyasətindən əl çəkəcək. Çünki belə bir siyasət Ermənistanın xeyrinə deyil və bölgədə baş verən proseslər bu ölkənin ziyanına işləyir. Hava limanın inşası beynelxalq (uluslarası) hüquqa ziddir. Heç bir dövlət separtçı (bölücü) rejimi, “müstəqil” dövlət olaraq tanımayıb və qarşıda bu ehtimalın gerçəkləşməsi mümkünsüzdür. Neçə ola bilər ki, indi ermənilər vəziyyətin belə çətin olduğu vaxtda bunu getsinlər. Mən, bunu ağılsızlıq adlandırardım. Beynelxalq güclər bunun qarşısının alınmasında gərəkli addımı atmalıdırlar. Yoxsa, bölgədə vəziyyət gərginləşəcək və Ermənistan üçün fəlakətlə nəticələnəcək durumun şahidi olacaqlar. İndi ən doğru seçim Ermənistanındır.

- Müharibənin başlamaması üçün bölgədə marağı olan dövlətlərin hərəkətə keçmələri mümkündürmü?

- Böyük dövlətlər onsuzda proseslərin içərisindədirlər. Hətta bölgədə maraqlarının təhlükəsizliyini qorunub saxlanılmasına və vəziyyətin müharibəyə gəlib çıxmaması üçün hadisələrə təsir etmək məcburiyyətinədirlər. Mən, problemin həllini yaxınlaşdığı düşüncəsindəyəm. Afrikada və orta şərqdə başlayan dəyişim rüzgarı bir şəkildə Ermənistanı öz təsir altına alacaq. Ola bilər ki, bir az gec olsun, amma mütləq Ermənistana öz əhatəsi dairəsinə salacaq. Xalqın tələbi qarşısında belə rejimlər uzunmüddətli dayana bilməzlər. Önəmli olan xalqların xoşbəxtliyi və inkişafına nail olmaqdır. Bölgədə ən çox əziyyət çəkən və hər addım başı öz həyatında ağır çətinlikləri hiss edən- erməni xalqıdır. Ölkənin siyasətinin rejimdən asılı olması və diasporun ölkənin daxili siyasi proseslər təsir etməsi, nəticə etibarilə bunun acı nəticəsini Ermənistanda yaşayan sadə xalq ödəyir və ölkə getdikcə sosial fəlakətə doğru istiqamət alıb. Biz bölgə xalqları və qonşu ölkələri olaraq, baş verən prosesləri diqqətlə izləyirik. Böyük dövlətlər öz maraqlarını bir kənara buraxıb, problemin həllinin yanında yer alsalar, bu həm bölgə üçün, həm də dünyada sülhün yaranmasına kömək etmiş olarlar. Qarabağ münaqişəsi həll olunmasa və bölgədə vəziyyət stabil ola bilməz.

- Türkiyə-Azərbaycan hərbi-siyasi əlaqələrinin inkişafı bölgəyə nə verə bilər?

- Azərbaycan və Türkiyə “bir dövlət,iki dövlətdir”. Ətlə, dırnaq kimidır. Bizləri heç bir şey ayıra bilməz. Dəyişik siyasi oyunlar, gedişlər ola bilər, amma biz qardaş millətlərik. Bizim qardaşlağımız erməniləri və başqa millətləri narahat etməməlidir. Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığı bölgənin strateji (hesablanan siyasət), siyasi və iqtisadi təminatıdır. Bölgənin inkişafının təməlinin formalaşdırır. Bu inkişaf bölgə xalqlarının maraqlarının inkişafına xidmət edir. İqtisadi terminlər desək: ”Məənfətləndirir”. Biz Azərbaycanın Müdafiə Nazirinin səfərinı, digər nazirlərin səfərlərini eyni gözlə baxırıq və bunu iki dövlətin inkişafına stimul (təşviq) verən səfərlər kimi dəyərləndirirəm.

- Bir siyasətçi olaraq, münaqişənin həllini necə görürsünüz? Xüsusilə, Türkiyənin bölgədə baş verən proseslərə təsir imkanlarını necə dəyərləndirirsiniz?

- Yuxarıda söylədiyim kimi, Türkiyə böyük və hadisələrə geniş təsir imkanlarına malik dövlətdir. Hətta deyərdim ki, Qafqazda yaranan problemlərin həllinə kömək edə biləcək qədər siyasi gücə malik dövlətdir. Əsas odur ki, bölgə xalqları Türkiyə güvənsinlər. Burada Azərbaycan xalqının pontensialı(gücü,imkanı) mühüm rol oynayır. Azərbaycanın bölgənin güclü dövlətidir. Türkiyə Azərbaycanın əleyhinə heç bir iş görməz və belə işlərin yanında da yer almaz. Bu, addım Türkiyənin özünü inkar etməsi anlamına gələr. Amma, qardaş Azərbaycan xalqı Türkiyəyə eyni gözlə baxmalı və güvənməlidir. Türkiyə insanı Azərbaycanın yanındadır və hər zaman ürəkdən sevərək onu dəstəkləyəcək. Əsas önəmli olan xalqların qardaşlığıdır.

Söhbətləşdi: Elnur Eltürk