GünAz TV: Dünya ictimaiyyəti diktutardan, avtoritar (müstəbid) rejimlərdən bezib, terrorçuluqdan rahatsızdır. Ancaq təəssüf ki onlar qarşı dinc etiraz aksiyaları davalmı olaraq, zoraklıqla qarşılanır.

Bunu suriyada baş verənlərdən aydın görmək olar. «əl-Qaidə» başçısı bin-Ladənin öldürülməsi sübut etdi ki,  istək olsa terorçulara qarşı mübarizə səmərə verər.

Misir, Tunis olayları isə diktatura rejimlərinə qarşı mübarizədə beynəlxalq ictimaiyyətin dəstəyinə ehtiyac olduğunu təsdiqlədi.

Bu məsələni çox uzatmadan, qeyd edək ki, İran İslam Respublikasındakı (Cümhuriyyətindəki) hakimyyətdə  hər iki hal var- həm terrorçuluq, həm də diktatorluq.

Atom-nüvə proqramında şəffaflığı təmin etməməsi və insan haqlarını pozması İran hakimiyyətinə qarşı sanksiyaların (təhrimlərin, yaptırımların) kəskinləşməsi və genişlənməsi ilə sonuclanmaqdadır.

Ötən gün  Avropa Birliyi Tehrana qarşı iqtisadi sanksiyaların miqyasını önəmli şəkildə genişləndirdi.Birirliyin sanksiya siyahısına İranın daha 100 şirkəti düşdü

Yasaqlar Almaniyanın Hamburq şəhərində yerləşən İranın «Europaeisch-Iranische Handelsbank»ına da şamil edildi.

Xatırladaq ki, Almaniya hökuməti bu banka artıq sanksiya tətbiq edib. Rəsmi Berlin  bu maliyyə qurumunu nüvə materialları (həstəi maddələri) üzrə qanunsuz sövldələşmədə şübhəli bilir. Bu bank vasitəsi ilə beynəlxalq sanksiylara məruz qalmış İran müəssislərinin maliyyə əməliyyatları gerçəkləşdirildiyinə dair çoxsaylı sübutlar var. 

«EIH» 2009-cu ildə silah istehsalı ilə əlaqədar yarım milyard dollarlıq sövdələşmə gerçəkləşdirib. ABŞ (Amerika Birləşmiş Ştatları) bu bankı sanksiya tətbiq edib, onu «qara siyahıya» salsa da, Almaniya hökuməti bankın fəaliyyətinin məhdudlaşdırılmasının ölkə qanunlarına zidd olduğunu əsas göstərirdi. Bu ilin aprelində məlum olub ki, adı çəkilən maliyyə qurumu Hindistanla İran arasında mübahisləi neft tədarükü anlaşmasında iştirak edib.

Məhz, bu bankın yardımı ilə Hindistanın uzun müddətdən bəri İslam Respublikasına (Cümhuriyyəti) ödənilməyən borcu ötürülüb. Bunun ardınca Almaniya hökumətinini başçısı Angela Merkel «bundesbank»ın yardımı ilə İrana neftə görə  pul köçürməsinin dayandırılması haqda göstəriş verib və bununla da Hindistanla İran arasında sövdələşmə kəsilib.

«Yasaqlara məruz qalacaq qurumların arasında İranın Avropa Bankının da adı hallanır. İranın nüvə proqramında bu maliyyə qurumunun iştirakına dair çox saylı dəlillər var»-agentlik (ajans), birliyin adının çəilməsini istəməyən başqa bir diplomatının söyldəkilərini örnək göstərib.

Onu da qeyd edək ki, öətn həftə ərzində İran hakimiyyətinə qarşı yasaqlarla bağlı xəbərlər artıb.ABŞ-ın  Maliyyə Nazirliyi  İranın “Sənət və Mədən” bankına sanksiya tətbiq edib. Məsələyə dair nazirliyin yaydığı bəyanatda bildirlib ki, bu maliyyə qurumu Tehrana qarşı qoyulan yasaqlardan yayınmaq məqsədi ilə çeşidli qanunsuz yolardan yararlanaraq,hakimiyyətlə əlaqəsi olan və sanksiyalar siyahısına düşmüş 2 bankla əməkdaşlıq edib.

Nazirliyin rəsmisi  Devid Kohen jurnalistlərə açıqlamasında deyib : «Yaxın günlərdə İranın nüvə proqramına yardı edən başqa maliyyə qurumlarına da sanksiya tətbiq ediləcək. İslam Respublikası qanunsuz maliyyə əməliyyatları keçirməklə məşğuldur».

Ötən gün isə həmin nazirlik İran İnqilab Keşikçiləri Qvardiyası (“sipah”) «Qüds» Ordusunun komandanı Qasım Süleymani və qvardiyanın zabiti (əfsəri) Möhsün Çizəriyə qarşı sanksiya tətbiq edib. Onlar Suriyada keçirilən dinc etiraz aksiya iştirakçılarına qarşı zor tətbiq etməkdə və onlara odlu silahdan atəş açmaqda suçlandırılırlar.

Sanksiyadan bir gün öncə ABŞ-ın dövlət katibi Suriya rəhbərliyini müxaliftəi əzməkdə İrandan örnək götürdüyünü bildirib: «Onlar müxalifəti əzmək üçün öz müttəfiqlərinin, İranın tətbiq etdiyi ən iyrənc və qəddar üsulundan yararlanırlar. Habelə öz vədəndaşlarının haqq və istəklərinə hörmətsizlik göstərirlər».

Məlumat üçün onu da bildirək ki, qvardiyanın «Qüds» ordusu əsasən ölkə sərhədlərindən xaricdə hərbi, terror əməliyyatları həyata keçirir, siyasi – ideoloji təxribat işləri ilə məşğul olur. Bu hərbi birləşmə İran-İraq savaşı illərində İraqın daxilində savaş aparmaq məqsədi ilə yaradılıb.

Tehran hakimiyyəti bu yasaqların aradan qaldırılması ilə bağlı şərtlərə əməl edib, beynəlxalq ictimaiyyətlə danışaqlara meyl göstərməkdənsə, vəziyyət daha gərginləşdirir.

«Qazeta.ru»-nun məlumatına əsasən, «insan haqlarını pozduğuna görə» İran hakimiyyəti ABŞ-ın 26 dövlət məmuruna qarşı sanksiya qəbul etməyi planlaşdırır. Bu haqda iranlı deputat Kazım Cəlali «Röyter»ə müsaibəsində məlumat verib.

Ötən gün isə Paksitanın  Şimali Vəziristan əyalətində taliban lideri Mola Məhəmməd Ömərin öldürüldüya haqda xəbərlər yayıldı. 

İran hakimiyyətinə qarşı sanksiyaların güclənməsi, terrorçu qrupların liderlərin öldürülməsi, bölgədə baş verənlər, ölkə daxilində narazılığın artması İslam Respublikasında din xadimlərin də mövcud rejimin gələcəyini düşünməyə deyəsən, vadar etməyə başlayır.

Ötən gün İslam Respublikası dini-ideoloji mərkəzi, Qumun din dairəsinin 133 ruhanisi birgə bəyanat yayaraq, İran müxalifətinin 4 aya yaxındır həbsdə saxlanan liderləri Mirhüseyn Musəvi ilə Mehdi Kərrubinin azadlığa buraxılmasını tələb ediblər.

Qeyd edək ki, onların xanımları da həbsdədir.

133 ruhaninin yaydığı bəyanatda bildirilib : «Musəvi ilə Kərrubinin və onların xanımlarının həbsdə saxlanması islama və sistemin sabitliyinə, təhlükəsizliyinə uyğun deyil.Aydın məsələdir ki, dinc müxaliflərə qarşı zorakı üsullardan istifadə edilməsi, hökumət mediasında onlara qarşı böhtan və ittiham xarakterli (ittiham təbiətli) yazıların dərc olunması bədxahların arzuladığı nəticəsiz ifratçılığın şiddətləndirilməsindən başqa bir şey deyil.

Biz bu bəyanatı imzalayaraq islami və insani dəyərlərin qorunub saxlanması, ölkənin yüksəlməsi naminə bu məmləkətin xeyirxahlığını arzulayan bəzi din alimlərinə qoşularaq mərhum imamın (Xomeyni –S.S.) köhnə silahdaşlarından və İran İslam Respublikasının keçmiş rəsmilərindən olan cənablar Mirhüseyn Musəvi və Mehdi Kərrubinin, eləcə də onların möhtərəm xanımlarının azadlığa buraxılmasını tələb edirik”.

Görününr, din xadimləri Musəvi və Kərrubinin simasında onlara əlverişli olan siyasi xadimləri görürlər. Bu səbəbdən də ilk növbədə məhz onların sərbəst burxılmasını tələb edirlər. Çünki prezidentliyə keçmiş namizədlər, sabiq baş nazir Mirhüseyn Musəvi və parlamentin keçmiş sədri Mehdi Kərrubi həqiqi «İslam Respublikasının» yaranmasını iddia edirlər. Belə bir siyasi xətt isə rejimçindəki mülayim xətt tutan din xadilmlərinin ürəyincədir. Bundan başqa onların bəyanatı da daha çox həyəcan təbilinin xatırladır. Başqa sözlə,din xadimləri M . Musəvi və M. Kərrubinin, eləcə də onların xanımlarının azadlığa buraxılması tələbi ilə rejimi islahata başlamağa çağırır.

Həmin ruhanilərin bu bəyanatı əslində hakimiyyətin gerçəkliklə barışmayan qoluna ciddi xəbərdarlıqdır. Bu isə yaxın gələcəkdə Tehran rejimi daxilində daha ciddi parçalanmanın baş vercəyi ehtimalını söyləməyə əsas verir. Sədrəddin Soltan