GünAz TV: İran hakimiyyəti özünü bəzən lap keçmiş SSRİ (Şurəvi) kimi aparır. Ancaq tarixi təcrübə sovetlərin (Şurəvi) davranışında ciddi qüsur və təzadların olduğunu təsdiqlədi. Bu, qapalı sistemli cəmiyyət yaratmaq cəhdindən tutmuş, Qərbin mədəni dəyərlərini yasaqlamağa qədər bütün sahələri əhatə edirdi.

 

Bunlardan biri də ABŞ-ın (Amerika Birləşmiş Ştatalarının ) yaxınlığında çeşidli hərbi bazalar yaratmaq, yaxud Latın Amerikası ölkələrində özünü göstərməsi idi. Baş verənlər bu taktikanın və ya o dövr üçün strategiyanın yanlışlığını dönə – dönə təsdiqlədi.

 

SSRİ-nin yanlış addımlarını təkrarlayan Tehran hakimiyyəti bu yöndə, Latın Amerikasında da fəaliyyətini artırmağa çalışır.

 

Sənaye və mədən nazirinin beynəlxalq məsələlər üzrə müavini Əhməd Xadəmülmilli bildirib ki, keçən il İslam Respublikasından (Cümhuriyyəti)  Latın Amerikası dövlətlərinə  sənaye mallarının ixarcı 132 milyon 547 min dollar təşkil edib.

 

«İRNA»-nın məlumatına əsasən, o, deyib ki, 2010-cu ildə Latın Amerikası dövlətlərinə cəmi 140 milyon 547 min dollarlıq  İran malı ixrac olunub. Onun sözlərinə görə, onun 94 faizi sənaye məhsulların payına düşür. Xəbərdə qeyd edilib ki, İslam Respublikasında istehsal olunan mallar əsasən, Argentina, Venesuela, Braziliya, Peru, Çili, Kolumbiya, Ekvador, Nikaraqua, Boliviya, Salvador, Paraqvay (Paraque) və Qvnianiya tədarük edilir. 

 

İran mallarını ən çox idaxal edən ölkələrin siyahısna Venesuela (67 milyon 442 min dollar) və Braziiliya ( 54 milyon 554 min dollar) başçılıq edir.

 

Tehran hakimiyyətinin istəklərinə baxmayaraq, Latın Amerikasındakı islam Respublikasının ən yaxın müttəfiqi Venesuela fevralada bu ölkəyə benzin ixarcını dayandırdı. Onda  Venesuelanın netf sənayesi naziri Rafael Ramires bildirdi ki, «İran öz problemini həll edib» və idxal benizinə ehtiyacı yoxdur.

 

Vensuelalı nazirin sözlərinə görə, İslam Respublikasında vətəndaşlara yanacaq üçün ayrılmış dotasiya azaldıqdan sonra benzinə tələbat da azalıb. R.Ramires iddia edib ki, İrandakı neftayırma zavodlarının (karxanələrinin) gücü son zamanlar artıb.

 

2009-cu ildə İran informasiya vasitələri yazırdı  ki, Venesuela ilə İran arasında bağlanan müqaviləyə əsasən, Karakas gündə Tehrana 20 min barrel (boşka) benzin tədarük etməlidir.

 

Bundan başqa ötən ilin payızında Venesuelanın «Conviasa» Milli Aviaşirkəti Venesuela-Suriya-İran hava xətti ilə uçuşdan terrorçuluq fəaliyyətində istifadə olunduğunu əsas götürərək, bu marşrutu ləğv etdi.

 

Onda avişirkəti ABŞ Dövlət Departamentinin «terrorçuların və qanunsuz silahların gizli reyslə (gizli yolla) ötürülməsinə» görə kəskin tənqidinə məruz qalmışdı.

 

«Biz təəssüf edirik, Tehran reysini gerçəkləşdirə bilməyəcəyik. Uçuşun yenidən bərpa edilcəyi haqda bir söz deyə bilmərəm. Əvvəllər hər həftənin ikinci günü Venesuelanın paytaxtı Karakasdan  uçuş həyata keçirilirdi. İndii bu reys təxirə salınıb»-deyə, şirkəti təmisilçisi söyləmişdi.

 

Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi və İsrailin xüsusi xidmət orqanlarının təsdiqlədikləri məlumatlara əsasən, bu resyi «Conviasa» və «Iran Air» gerçəkləşdirirmiş. Şirkətlər bu marşrutu (məsiri) adi kormmersiya reysi kimi qeydə alsalar da, indiyə kimi heç bir sərnişinin bu məqsədlə qabaqcadan aldığı bilet İran və Venesuela hakimiyyətləri tərəfindən ciddi şəkildə araşdırılmayıb. Bununla yanaşı təyyarəyə minənlərin xarici pasportları olmayıb, habelə sərnişinlərin və onların baqajlarının siyahısı tutulmayıb. Bununla adları çəkilən kəşifiyyat qurumları iddia edir ki, terrorçuların təhlükəsiz uçuşu üçün bütün şərait yaradılıb. 

 

Dövlət Departamenti Venesuelanı terrorçulrın və qadağan edilmiş yüklərin, o cümlədən partlayıcı maddələrin, silahların, ola bilsin, raddioaktiv materilların (maddələrin) daşınmasında suçlayır.

 

Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin İran İslam İnqilab Keşikçiləri Qvardiyasındakı (Sepahdakı) agenti (amili, casusu) bildirmişdi ki, bu uçuş xəttindən qlobal (kürəsəl) əhəmiyyətli İran terrorçuları istifadə edir.

 

ABŞ Müdaiə Nazirliyinin keçmiş təhlilçisi Piter Bruksun qənaətincə, qvardiyanın zabitləri bu uçuşla Venesuelalya gələrək, ölkənin xüsusi xidmət orqanlarını sıralarına siryaət edirmiş.

 

Beynəlxalq ictimaiyyət İran hakimiyyətinin Argentinadakı terror əməlini də hələ yaddan çıxrmayıb. Qeyd edək ki, 1992-ci ildə  İsrail səfirliyinin binasındakı partalyışdan sonra 29 nəfər, 1994-cü ildə Argentina paytaxtında yəhudilərin mədəniyyət mərkəzi yaxınlığında avtomobilin parladılması nəticəsində 85 nəfər həlak olmuş, çoxlu sayda insan yaralanmışdı.

 

Argentina hakimiyyəti ehtimal edir ki, həmin terror olayında İran tərəfindən himayə edilən Livan «hizbullah»ın da əli var. Bundan başqa bəhs etdiyimiz terror aksiyasının təşkilində İranın indiki müdafiə naziri Əhməd Vahidinin iştirak etdiyi istisna edilmir.

 

Qeyd edək ki, Əhməd Vahidi nazir olmazdan öncə İnqilab keşikçiləri Qvardiyası «əl-Qüds» briqadasının (ordu, tip) komandanı olub. Mahmud Əhmədinejadın prezidentliyinin birinci dövründə o, müdafiə nazirinin müavini vəzifəsində çalışıb. «əl-Qüds»ün «Qüds qüvvəsi» qolu əsasən xarici ölkələrdə fəaliyyət göstərir.

 

Onunla yanaşı İranın daha 4 dövlət məmuru bu işlə əlaqədar «İnterpol» tərəfindən axtarışdadır. Əhməd Vahidinin adı 1996-cı ildə ABŞ-ın (Amerika Birləşmiş Ştatları) Səudiyyə Ərəbistanındakı hərbi kazarmasının partladılmasında da çəkilir. «Başen Xobra»nın partladılması nəticəsində 19 amerikalı hərbçi həlak olmuşdu.

 

Avropa xüsusi xidmət orqanlarının məlumatına görə, nazir müavini işlədiyi dövrdə o, İranın atom-nüvə proqramını və pilotsuz uçuş (xələbansız uçuş) qurğusunun yaradıomasına nəzarəti həyata keçirib.

 

Yeri gəlmişkən «İnterpol» tərəfindən İranın keçmiş prezidenti Haşimi –Rəfsəncani, qvardiyanın keçmiş komandanı Möhsün Rzai və indiki prezident Mahmud Əhmədinejad da axtarışdadır.

 

Almaniyada çıxan «Die Welt» qəzetinin yazdığına görə, İran hakimiyyəti Venesuelada raket bazası tikmək haqda layihə irəli sürüb. Bu ilin fevralında İnqilab Keşikiçiləri Qvardiyasının («sipah») mühəndisləri orta mənzilli raketlərin buraxılacağı bazanın yeri ilə tanış olublar.

 

Qəzetin yazdığına əsasən, qvardiyanın Hava Hücumundan Müdafiə Qüvvələrinin başçısı Əmir əl-Hacızadə də nümayəndə heyətinin tərkibində Venesuelada olub.

 

Layihəyə görə, raket bazası ölkə səmasının hava hücumundan qorumaq üçün nəzərdə tutulub. İranlı hərbçilər 20 metr dərinliyində bunker, kazarma, müşahidə qülləsinin tikintisində iştirak edəcək.

 

Baza Venesuelanın Paraquan yarımadasında salınacaq. O, Kolumbiyanın –ABŞ-ın cənubi Amerikadakı müttəfiqinin sərhəddindəsan 120 km-likdə yerləşir.

 

Qəzetin yazdığan əsasən, Venesuela prezidenti Uqo Çaves ötən il oktryabrın 19-da Tehrana səfəri zamanı  İran hakimiyyəti ilə «antiimperialist qətnaməsi» və iqtisadi sahədə əməkdaşlıq müqaviləsi imzaladı.Həmin görüşdə imzalanmış gizli pakta əsasən, İranın hərbi bazası Venesuela ərazisində yerləşməlidir.

 

Bundan başşqa sənədə görə,  rəsmi Karakas həmin hərbi obyektdə (məkanda) qvardiyanın əsgər və zabitlərinin (əfsərlərin) yerləşdirilməsinə,  habelə onların venesuelalı zabitlərə «hərbi təlim keçməsinə» razılıq verib.

 

Anlaşmada  İranın «Shahab-3» (1300-1500 km uzuaqlıqdakı hədəfi vura bilən), «Scud-B» (285-330 km), «Scud-C» ( 700 km) ballistik raketlərin hən bazada yerləşdirilməsi də nəzərdə tutulub.

 

Bu xəbər ABŞ-Kolumbiya bölgə müttəfiqlərinin ciddi rahatsızlığan səbəb olub.

 

Xatırladaq ki, İranla Veneuela arasında 250 «iqtisadi anlaşma» imzalanıb. Venesuela ilə İslam Respublikası arasında qarşılıqlı ticarət əlaqəsi ildə 5 milyard dolardan artıqdır.

 

Mayın əvvəlində İran xarici işlər nazirinin müavini Bəhruz Kamalvənd Karakasda həmkarı Nikolas Madoro ilə görüşüb. Tərəflər əlaqələrinin inkişafı və perspektivini (çeşməndazını) müzakirə ediblər.

 

Onu da vurğulamaq yerinə düşər; Venesuelada işlənməsi asan başa gələn uran yataqları mövcuddur. Bu ölkə ABŞ sərhədlərini 2400 km-liyində yerləşir.

 

Tehran rəsmiləri məsələyə münasibət bildirməsə də, Uqo Çaves hakimiyyəti  qəzetin yazdıqlarını təkzib edib. Onun müavini Elis Xaua bunu ABŞ-ın Venesuelaya hərbi müdaxiləsi üçün «bəhanə» kimi dəyərləndirib.

 

Karakas Tehranla bu sayaq əməkdaşlığını təkzib edərsə, onda belə çıxır ki, Uqo Çaves İran İslam Respublikasından ABŞ-a qarşı «silah» kimi yararlanır. Başqa sözlə onu tehranla qorxudur. Bu  halda İran daha pis vəziyyətdə qalır –ondan dünyanı hədəlmək üçün yararlanırlar. 

Sədrəddin Soltan