GünAZ TV: İran hakimiyyəti və onun yürütdüyü siyasi-ideoloji xətti  «islam» adı altında Azərbaycan Respublikasında (Cümhuriyyətində) dəstəkləyənlər Bəhreyndəki çoxluqda olan şiələrin, Suriyada azlıqda olan şiələrin iqtidarını, Bəşşar Əsəd rejimini canı –dillə müdafiə etməkdədirlər.

Tehran rejimi və həmin qüvvələr  İran İslam Respublikasında (Cümhuriyyət) say etibarı ilə əhalinin böyük hissəsini təşkil edən şiə Güney Azərbaycan türklərinin milli haqlarının təmin olunmasını tələb edənlərə qarşı etinasız yanaşırlar. İran rəhbərliyi Azərbaycan türklərinin haqlı istəkləri və qanuni hüququnu tapdayaraq, belə insanları həbs edir, işgəncəyə məruz qoyur, onlar sərbəst olduqları halda təqib edir. Tehranın Azərbaycan Respublikasındakı dəstəkçiləri isə özlərini elə aparır ki, sanki Güney Azərbaycanda haqqı tapdanan 35 milyondan çox türk onların soydaşı deyil. Belələri məzhəb, təriqət təəssübkeşliyini çeşidli məlum və məlum olmayan səbəblərdən üstün tuturlar.

BMT (Birləşmiş Millətlər Təşkilatı) İranda insan haqlarının tapdanmasından rahatsızlığını dəfələrlə bəyan edib.

Bu günlərdə isə Nobel Mükafatı laureatı Şirin İbadinin “Qızıl qəfəs: üç qardaş, üç seçim, bir tale” adlı kitabının təqdimat məraismi keçirilib.

«Amerikanın səsi» radiosunun məlumatına görə, təqdimatı keçirlən bu kitab İranda avtoritar (mütəbid) rejimdən qurtulmaq uğrunda mübarizədən bəhs edir.

Kitabda müəllif yaxın rəfiqəsinin ailəsinin timsalında İranda gedən prosesləri göstərməyə çalışıb. Ailədəki üç oğuldan biri monarxist(səltənəttələb)-şahçı, biri kommunist-tudəçi, o biri islamçı-hizbullahçıdır. Təqdimat mərasimində danışan Şirin İbadi deyib ki, o, bir ailənin timsalında əks etdirdiyi tarixi hadisələrin canlı şahidi olub və baş verən ədalətsizlikləri göstərməyə çalışıb.

 Hüquq müdafiəçisi İran xalqının təməl azadlıqlarının təmin edilməsini istədiyini bildirib. Onun sözlərinəəsasən,  insanların bir hissəsi əsaslı dəyişikliklər tələb edərək ölkə Ana Yasasının və hakimiyyətin dəyişməsini istəyir: “Başqaları isə hesab edir ki, konstitusiya (Anayasa) qalmalıdır və orada təsbit olunmuş maddələrə əməl edilməlidir. Məsələn, müxtəlif etnik qrupların öz ana dilində təhsil almaq hüququnun verilməsi kimi. Əslində bu maddə konstitusiyada var, lakin ona heç vaxt əməl olunmayıb».

Şirin İbadi İran hökumətinin xalqın azadlıq tələblərinə repressiyalarla cavab verdiyini deyib: «İnsanlar azadlıq və demokratiya tələb edir, hökumət isə repressiyaları (sərkubları) davam etdirir. Lakin tarix repressiyalar keçirən hökumətlərin süquta uğradığını göstərir».

Respublikamızdakı «islamçılar»ın görə bilmədiyi və ya görmək istəmədiyi insan haqlarını tapdanmasını dünya görür. Başqa sözlə dünya yalnız Tehran hakimiyyətinin çızdıbı çevrədən ibarət deyil.

Bəhreyndə müxalifəti, Suriyada rejimi müdafiə edənlərə və başqalarına İran İslam Respublikası rəhbərliyinin Güney Azərbaycanda türklərin haqlı və qanuni istəklərini tələb edənlərə, bu yöndə fəaliyyət göstərənlər qarşı təzyiqlərinə dair bir neçə örnək göstəririk.

Azərbaycanın ziyalı xanımı, milli haqların təminin istəyənlərdən biri Sima Didar aprelin 16-da həbs edilərək, barəsində 6 aylıq azadlıqdan məhrumetmə cəzası çıxarılıb.

Yayılmış xəbərlərə görə, o, Təbrizin Saib məhəlləsindəki polis bölməsinə kimlik vəsiqəsini almaq üçün müraciət edib. Onun bu tələbini yerinə yetirməkdənsə, polis onu tutaraq, zindana aparıb. Onun vəsiqəsini bir müddət öncə Zəncana, jurnalist, hüquq müdafiəçisi, vicdan məhbusu Səid Mətinpurun həbsdə olan həyat yoldaşına 8 Mart qadınlar günü münasibəti ilə baş çəkməyə gedərkən Təbriz-Zəncan yolundakı yoxlama zamanı alıblar.

Hələ 2009-cu il mayın 22-də Şərqi Azərbaycandakı Bədən Tərbiyəsi İdarəsinin təşəbbüsüi ilə Təbrizin «El gölü» parkında keçirilən ailəvi yığıncaqda tutulmuşdu. Onda bir ay saxlanıldıqdan sonra mülk girov qoyaraq, sərbəst buraxılmışdı. Həmin tədbirdə «Türk dilində mədrəsə!» şüarı da verilmişdi.

Onda Güney Azərbaycanda milli-mədəni haqlarla bağlı mübarizə aparanlardan Əlirza Fərşinin xanımı, «Yaşmaq» jurnalının redaktoru Sima Didar «Amerikanın səsi» radiosuna həyat yoldaşına qarşı irəli sürülən ittihamlardan danışmışdı. O, əri ilə birlikdə «İslam inqilabına qarşı fəaliyyət»də ittiham edilərək, bir müddət azadlıqdan məhrum olunmuşdu.

Müxbirin «Sizə və həyat yoldaşınız Əlirza Fərşiyə qarşı irəli sürülən ittihamlar eynidir. Ancaq siz bununla bağlı  məhkəməyə nədən etiraz etmisiniz» -sualının cavablandıran, S.Didar demişdi : «Məni də yoldaşıma qarşı irəli sürülən ittihamlarla suçlayırlar. Çıxarılan hökm də eynidir. Bizi iki deyil, bir nəfər nəzərdə tuturlar. Mənə dair hökmdə yazılıb ki, guya mən plakat tutumuşam. Ancaq bunu etməmişəm. Sadəcə olaraq «Türk dilində mədrəsə!» şüranını demişəm».

Sima Didar mövcud rejimə müxalif Xalq Mücahidləri Təşkilatı ilə əlbirliyində olması ittihamı da irəli sürülmüşdü. Məsələyə dair açıqlama verən, S.Didar bunları demişdi : «Bununla bağlı məktubda da yazmışam. Bir xanımla tanışlığıma görə, mənə qarşı bu ittiham irəli sürülmüşdü. Çünki o xanım özü mücahid olsa idi, o halda 20 milyon tümən (min tümən bir dollardır – S.S.) vəsiqə qarşılığında zaminə buraxılmazdı. Məni isə 50 milyon tümənlik vəsiqə qarşılığında zaminə buraxıblar. Bu necə olur – Xalq Mücahidlərinin bir qadın üzvü onunla tanış olan  tanışlıqda ittiham edilən bir qadından daha az pula zaminə buraxırlar. Onu 6 ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmişdilər. Onunla tanış olduğuma görə, barəmdə bir azadlıqdan məhrumetmə qərarı çıxarılıb. Odur ki, hesab edirəm ki, həbsimin əsas səbəbi həyat yoldaşım Əlirza Fərşiyə təzyiq etməkdir. Onlar bu yolla Əlirza bəyi  ona qarşı irəli sürülən ittihamları qəbul etdirmək, bununla da onun fəaliyyətini məhdudulaşdırmaq istəyirlər».

O, həyat yoldaşı ilə özünün məhkəmə prosesindənbunları demişdi : «Məhkəməmiz qapalı keçib. Məhkəmədə ikimiz və vəkilimiz iştirak edib. Prosesi tələsik başa çatdırdılar. Vəkilmizin bizi müdafiə etməsinə, ittihamlara cavab verməyimizə fürsəti olmadı. Hakimin çıxardığı hökmdən şoka düşdük. Vəkilimizdə bu qərarı gözləmirdi. Məhəkmə prosesində iştirak etsə də, sorğu-sual zamanı hüquqlarmızı onun müdafiə etməsinə imkan verilmədi…».

Elə həmin günlərdə, İrandakı prezident seçkisi zamanı «Azadlıq» radiosuna müsahibəsində Sima Didar demişdi : «Əgər seçkidən əvvəl ana dilində təhsil vermək vədləri doğru olsa idi, o zaman bizi – iki gənci ana dilində həsil istədiyimiz üçün həbs etməzdilər».

«Türk dilində mədrəsə!» şüarı səsləndirdiyi üçün həbs olunan Təbriz Universitetinin professoru Əlirza Fərşi özünün həbsini belə xatırlatmışdı : «Seçki ərəfəsində hər kəs öz istəyini ifadə edirdi. Bizim də istəyimiz İran Ana yasasının 15-ci maddəsinin icrası və türk dilində məktəblərrin açılması idi. Dövlət tərəfindən qurulmuş mərasimdə bu istəyimizi dilə gətirdik. Bu zaman dövlət məmurları üstümüzü aldı. Mən həyat yoldaşımını əlindən tutmuşdum. Xilas olmağa çalışırdıq. Sonra gözümüzə gözyaşardıcı qaz çilədilər. İki saat heç nə görmədim. Maşın tutub evə gəldim. Həyat yoldaşımı tutub, aparmışdılar. 28 gündən sonra vəkili mənə zəng vurub dedi ki, onunla görüşə icazə verrirlər. O vaxtacan heç telefonla danışmağımıza da icazə vermirdilər. Məni zindandakı ETEELAAT-a məxsus 37-ci bölməyə apardılar və orada hökmü göstərib, dedilər ki, həbs olunuram».

Sima Didar daha sonra bildirmişdi ki, onun və başqa gənclərin həbsi seçki ərəfəsində namizədlərin bəhsə girib, azərbaycanlılara daha çox milli haqq vəd verməsi ilə bir araya sığmır : «Seçki ərəfəsində bütün namizədlər bununla bağlı vədlər verirdi. Ana yasanın uyğun maddələrini yerinə yetirəcəklərini söyləyirdilər. Ancaq sekçidən sonra hamısı unudulur. Xalq da artıq anlayır ki, bütün vədlər sandıq başına getmək üçündür. Əhmədinijat deyirdi : «Düşmənlik edəcəyimiz yeganə dil varsa da ingiliscədir, türkcə deyil, çünki türkcə xalqımızın dilidir». Mən bu sözləri onun Təbrizdəki mintinqində özüm eşitmişəm. Ancaq indi görürük ki, bu istəyimiz üçün bizə zindan veriblər».

Bundan başqa Güney Azərbaycanın Urmiya Universitetinin 20 tələbəsi xüsui qurumların bu ali təhsil ocağındakı komitəyə çağrılıbılar.

Onlar ötən həftə Təbrizin «Traktor» futboh klubu ilə Tehranın «İstiqlal»ı arasındakı oyun zamanı təbrizlilərin qələbəsini qeyd etmək üçün bir yerə toplaşaraq, Urmiya gölünün qurumasına etiraz şüarları səsləndirdikləri üçün həmin komitəyə «dəvət ediliblər». Orada tələbə-gənclər hədələnib.

Tehran hakimiyyətinin həbsxanalarındakı azərbaycanlı siyasi məhbuslara da çeidli şəkildə basqılar edilir. Ötən həftənin sonunda «Babək Xürrəmdin» ləqəbli vebbloqçu Hüseny Rövnəqi-Mələki saxlanıldığı zindandan müalicə almaq üçün xəstəxanaya  köçürülüb.Ailə üzvləri xəstəxanada onun görüşmək istəsə də bütün cəhdləri boşa çıxıb.

Vurğulamaq lazımdır ki, böyrəyindəki ağırılardan əziyyət çəkən bu azərbaycanlı gəncə uzun müddət həbsxanadan kənarda müalicə edilməyə icazə verilməyib. Yayılan xəbərlərdə bildirilib ki, təhlükəsizlik qüvvələr xəstəxanada da H.Rövnəqini nəzarət altında saxlayır, yaxınlarına onunla görüşməyə icazə vermir.

«Urmu işçiləri» saytının məlumatına örə, 2009-cu ilin dekabrında İnqilab Keşikçiləri Qvardiyası təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən Mələkan şəhərində tutularaq, Tehrandakı «Evin» zindanının aparılıb. O, həmin dustaqxanada bir il təkadamlıq kamerada saxlanılıb. Saxlanıldığı müddət telviziyada «törətdiyi cinayətlə bağlı etiraf» çıxışı etməkdən boyun qaçırdığı üçün mənəvi və fiziki işgəncəyə məruz qalıb.

İnqilab Məhkəməsinin Tehrandakı bölməsi onu «İran İslam Respublikasının təhlükəsizliyinə qarşı çıxmaqda, dövlət quruluşuna qarşı təbliğat aparmaqda» «təqsirli bilərək» 15 il müddətinə azadlıqdan məhrum edib.

Sədrəddin Soltan