GünAz TV: Keçmiş SSRİ-nin (Şurəvinin) mövcudluğunu son illərində dünyanın ona bənzər dövlətlərində yenidənqurma, aşkarlıq, demokratiya adı altında çeşidli siyasi-ijdeoloji kampaniyalar keçirilirdi.

Ancaq bu tədbirlər həmin siyasi-ideoloji sistemləri dayanqlığının artmasına və ömrünün uzudalmasına yardım etmədi. Nəticədə kommunist, totalitar rejimlər  Avropa, Asiya, Amerika, bir sözlə dünyanın bütün bölgələrində  biri-birinin ardınca devrildi.

Təəssüf ki, həmin rejimlər dünyanın siyasi səhnəsindən gedəndə çoxlu qan da tökdü. Onun təsiri günümüzə qədər davam etməkdədir.

Afrikanın Şimalında başlayan hərəkatlar da dünyanın siyasi səhnəsində kök salmış diktatura rejimlərinin çökməsi ilə müşahidə olunmaqdadır.

Bundan nəticə çıxarmayanlar isə çeşidil adlar altında tədbirlər həyata keçirməklə ictimaiyyətin gözünə «kül üfürməklə» məşğuldurlar. Afrikanın Şimalındakı etiraz aksiyası (yürüş) zamanı səslənən şüarlar arasında korrupsiyaya (fəsade mali) qarşı mübarizə də var idi. Bir sıra dövlətin başçıları hələ də elə zənn edir ki, bu dövləti cinayətə qarşı mübarizə elan edərək, başçılıq etdiklər hakimiyyəti saxlaya biləcəklər.

Əslində korrupsiya bir cinayət əməli olduğundan hakimiyyətin uyğun qurumları buna qarşı mübarizəni aparmağa borclu idi. Bu baxımdan həmin dövlətlərdəki iqtidarların korrupsiyaya qarşı mübarizə deyil, islahatlar keçirməsi məqsədəuyğun sayıla bilər.

Bu ad altında tədbirlər onu göstərir ki, həmin hakimiyyətlər bu günədək ölkədə  korrupsiyanın olduğun ya görmür, ya da özlərini görməzliyə vururmuşlar. Çünki korrupsiyanın ölkədə «çiçəklənməsinə» şəraiti həmin reijmlər yaradıb. Ona görə də belə dövlətlərin əhalisi həmin hakimiyyətlərin bu ad altında apardığı kampaniyaya inamsızlıq var. Bu isə insanların həmin hakimiyyətlərin dəyişilməsi tələbi ilə etiraz aksiyası keçirib, «istefa» tələbini irəli sürməsi ilə müşahidə olunur. Hadislərin sonrakı inkişafı isə bəlli qarşıdurma, həbs, təzyiqlər  və s. müşaiyət edilir…. 

Özlərini «korrupsiyaya qarşı mübarizə» aparan kimi göstərən reijmlərdən biri də İran İslam Respublikasındakı (Cümhuriyyəti) hakimiyyətdir.

Bu məsələdə Tehran hakimiyyəti təşəbbüskar kimi çıxış edərək, İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı (İƏT-EKO) çərçivəsində üzv dövlətlərin Korrupsiyaya qarşı mübriazə qurumlarının toplantısını keçirmək niyyətindədir.

İranın Qazaxıstandakı səfirliyinin mətbuat xidmətinin katibi Hüseyn Amidi bildirib ki, bu il mayın 20-də Tehranda bəhs etdiyimiz iclasın keçiriləcəyi planlaşdırılıb.

H.Amidinin sözlərinə görə, İranın bu ölkədəki  səfiri Qurban Seyfi ötən Qazaxıstanın iqtisadi cinayətkarlığa və korrupsiyaya qarşı mübarizə agentliyinin başçısı Kayrat Kojamjarovla görüşüb. 

«Görüşdə səfir həmin tədbirə qatlıması üçün Baş Təftiş İdarəsinin  (General Inspection Office of Iran) başçısı Mustafa Purməhəmmədinin rəsmi dəvətini agentliyin başçısına təqdim edib»-deyə, Amidi söyləyib.

Nəzər almaq lazımdır ki, neft və təbii qazla zəngin müsəlman ölkələrinin ən başlıca  problemlərindən biri bu sahədən gələn gəlirin şəffaflığının təmin edilməməsidir. Belə bir hal həm bu sahədə əldə edilmiş gəlirin israfçılığına, həm də korrupsiyanın «çiçəklənməsinə» şərait yaradır.

«global62»-nin məlumatına əsasən, «Transparency International»-ın antikorrupsiya reytinqi cədvəlində İran İslam Respublikası 2009-cu ilin nəticələrinə görə, 168-ci yerdədir. İran rəsmiləri isə bu faktla razılaşmayaraq, bildirib ki,  «xarici qurumların İranda korrupsiyanın səviyyəsi haqda verdiyi» məlumat «gerçəkliyi əks etdirmir» və iddialarına əsasən,  BMT-nin (Birləşmiş Millətlər Təşkilatının) korrupsiyaya qarşı mübarizə konvesiyasına qoşulan 160 dövlətindən biri də İrandır.

Ümumiyyətlə, özünü islahatçı sayan keçmihş prezident Məhəmməd Xatəminin, ondan əvvəlki hökumət başçısı Haşimi-Rəfsəncaninin prezidentliyi dövründə də korrrupsiya İran İslam Respublikası hakimiyyətinin başlıca bəlalarından olub. Zaman ötüdükcə bu sosial bəla daha da «çiçəklənib» .

Ötən ilin sonunda  İran məhkəmə sisteminin başçısı ayətula Sadiq Amuli-Laricani Tehran Universitetində çıxışı zamanı bəyan etmişdi ki, məhkəmə hakimiyyəti sosial ədaləti ən «yüksək həddə təmin etmək» üçün korrupsiyaya qarşı «sərt mübarizə aparmaq haqda qərar qəbul etmək niyyətindədir».

2010-cu il dekabrın 20-də İranın baş prokuroru, ölkənin Məhkəmə Sisteminin sözçüsü Qulamhüseyn Möhsüni Ejei bildirmişdi ki, İran prezidentinin birinci müavini Məhəmmədrza Rəhimi «vəzifəsindən su-istifadə etməkdə, dövlət əmlakını mənimsəməkdə, dövlətə maddi ziyan vurmaqda günahlandırılır».

Möhsüni Ejei demişdi ki, Rəhimi barəsində irəli sürülən ittihamlara cavab verməlidir: “İran Məhkəmə Sistemi hər hansı ayrı-seçkiliyə yol vermədən, başqalarına qarşı olan ittihamları ciddi araşdırdığı kimi rəsmilərə qarşı irəli sürülən ittihamlara da obyektiv (tərəfsiz) baxmaq niyyətindədir”.

İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv dövlətlərdən Azərbaycan və Qazaxıstanda «Mədən sənayesində şəffalığın təmin edilməsi» kimi qurumlar fəaliyyət göstərir. Belə Qyeri-Hökumət təşkilatları həm də neftdən gələn gəlirlərin xərclənməsinə ictimai nəzarəti təşkil edirlər. Bu sayaq qurum İranda yoxdur. Ölkə parlamentində də neftdən gələn gəlirlərin xərclənməsi haqda hesabat verilmir. Tehranın bu təşkilatda «korrupsiyaya qarşı mübarizə» adı altında toplantı keçirməyə çalışması həm də İran rəhbərliyinin özünü təbliğata xidmət edir.

Beynəlxalq sanksiyaların məngənəsində çırpınan İslam Respublikasındakı iqtidar belə yığıncaqlarla özünü dünya və ölkə ictimaiyyətinin gözündə təşəbbüskar kimi də göstərməyə çalışır. Halbuki İƏT-ə üzv dövlətlərin çoxunda «korrupsiyaya qarşı mübarizədən» çox bütün sahələrdə ciddi islahatlara ehtiyac var. İslahatı isə Tehran hakimiyyəti kimi rejimlər edərsə belə, bu çətin ki arzu olunan nəticə verə. Çünki bünvörəsi aşınan binanın üzünün boyamasının o tiklini möhkəmlənməsinə heç bir aidiyyat yoxdur…

Sədrəddin Soltan