GünAz TV: Bir fransız məsələ var deyir: «Krallar ona görə uca görürünür ki, bizlər onlara dizlərimizi bükərək edirik».

Tehran hakimiyyəti ölkənin əvvəlki, istədiyi kimi idarə edə bilmir. Buna səbəb yalnız cəmiyyətin inkişaf, hakimiyyətin isə iddaisının əsri olması deyil. Belə rejimlərdə ölkənin üzləşdiyi çoxsaylı problemləri həll etmək çətin olduğundan iqtidariçi qarşıdurmalarda güclənir. Başqa sözlə, «yer bərk olanda öküz-öküzdən görər deyiblər».

Hələ 2009-cu ilin payızında İran prezidenti Mahmud Əhmədinejad yeni kabineti parlamentin təsdiqinə təqdim edən, onun nazirliyə yeni namizədlərinin az qala yarsı məclis üzvlərinin etirazı ilə qarşılanmışdı.

İran İslam Respublikası (Cümhuriyyəti) İslam Məclisi formal olaraq, hakimiyyətin bir qolu sayılır. Bu qurumun qəbul etdiyi qanun və qərarlar ali rəhbərin, indiki halda ayətullah Xamneyinin nəzarəti altında olan Nəzarət Şurası təsdiqindən sonra icraya verilir. Habelə ölkə prezidenti İranın Ana Yasasına əsasən, ali rəhbərdən sonra ölkənin ikinci adamı sayılır.

Odur ki, son illər İran rejimində hakimiyyətin bu qolları arasında əvvəllər üzə çıxmayan ixtilaf indi açıq-aşkar görünməkdədir.

İranın informasiya və təhlükəsizlik naziri (ETTELAAT) Heydər Müslehinin istefası ilə  bağlı məsələ hakimiyyətiçi ziddiyyəti bir daha təsdiqlədi.

Xatırladaq ki, bir neçə gün öncə, onun ərizəsini prezident Əhmədinnejad təsdiqləsə də ali rəhbəri ayətullah Xamneyinin göstərişi ilə onu vəzifəsini yenidən icra etməyə başlayıb.

Müslehinin istefa xəbərini ilk dəfə hakimiyyətin rəsmi informasiya vasiəsi, «İRNA» agentliyi yayıb. Həmin agentliyin yaydığı başqa bir xəbərdə isə bildirilmişdi ki, İran prezidenti Mahmud Əhmədinejad Moslehinin istefasını qəbul edərək, onu təhlükəsizlik işləri üzrə müşaviri postuna gətirib.

2009-cu ildə ETTELAAT rəhbəri postuna gətirilən Heydər Müslehi əvvəllər ayətullah Xamneyinin İran İnqilab Keşikçiləri Qvardiyasında (Sepah) quru və hava qüvvələrindəki, eləcə də həmin qurumun nəzdində fəaliyyət göstərən “bəsic” (qvardiyanın əsas kadr bazası, yarımhərbi dəstə) təşkilatındakı nümayəndəsi vəzifəsində çalışıb.

Dünən İran dini ekspertlər (dinşünaslar) şurasının (bu qurum İranın ali rəhbərinin müəyyənləşdirir-S.S.) üzvü ayətullah Əbülqasım Xəzəli ölkə prezidenti M.Əhmədinejadı ali rəhbəri ayətullah Xamneyiyə tabe olmamaqda suçlayıb.

O, ETTELAAT rəhbəri Heydər Müslehinin tutduğu vəzifədən getməsinə ayətullah Xamneyinin qarşı çıxmasına toxunaraq, deyib: «Əhmədinejad və digər rəsmilər ali rəhbərin əmrindən çıxmamalı, hakimiyyətə nüfuz etmiş bəzi şəxs və siyasi cərəyanların qarşısı alınmalıdır.Bütün məsullar dini rəhbər ayətullah Seyidəli Xamneyiyə tabe olmalıdır. Cənab Əhmədinejad hökumətə nüfuz edən bəzi şəxslərin ona təsir etməsinə, belə halların ortaya çıxmasına icazə verməməlidir. Rəhbərin əmri ilə cənab Müslehi öz postunda qalmalıdır. Heç kəsin onun əmrindən çıxmaq haqqı yoxdur. Biz qətiyyətlə dini liderin bu barədə göstərişini dəstəkləyirik».

Aprelin 20-də İran parlamentinin 216 deputatı İran prezidenti Mahmud Əhmədinejada ünvanlanan bəyanat yayaraq, ondan ETTELAAT rəhbəri Heydər Moslehiyə dəstək verməsini, məsələ ilə bağlı şəffaf mövqe bildirməsini tələb ediblər.

Bəyanatda deyilir: «İndiki şəraitdə ETTELAAT rəhbərini dəyişmək ölkənin mənafeyinə uyğun hərəkət deyil. Biz hesab edirik ki, Heydər Müslehi əvvəlki kimi yenə ETTELAAT-ın rəhbəridir. ETTELAAT rəhbərinə dəstək verməklə düşmənlərin bu məsələdən sui-istifadə etməsinə son qoymağınızı istəyirik».

İranın ali rəhbəri Müslehiyə məktub göndərərək, ona dəstək verdiyini bildirib: «ETTELAAT-ın daxili və xarici istiqamətdə qarşısına qoyduğu hədəflərin gerçəkləşməsi üçün daha da ciddi fəaliyyət göstərməyinizi istəyirəm.Hakimiyyət və başqa kəşifiyyat qurumları ilə əməkdaşlıq edərək, ETTELAAT kimi mühüm dövlət orqanının qanuni səlahiyyətlərinin gerçəkləşdirilməsini zəiflədən, ona xələl gətirən ən kiçik yanlışlığa belə yol verməməyi sizdən umuram».

Bir sıra yerli mütəxəssislərin fikincə, prezidentlə nazir arasında ixtilaf mövcuddur. Ona görə də həmin təhlilçilər Müslehi könüllü deyil, Əhmədinejadın təzyiqi ilə istefaya göndərilib. Hətta, ayətullah Xamneyinin yuxarıda bəhs etdiyimiz məktubundan sonra İran prezidentinə yaxın informasiya vasitələri Müslehinin ETTELAAT-a rəhbərlik etmədəyi, bu vəzifəni də Əhmədinejadın icra etdiyi haqda məlumat yayıb. Düzdür, həmin xəbər sonradan saytlardan yığışdırılıb. 

Yeri gəlmişkən, hələ ötən ilin sentyabrın sonunda  İslam Respublikası məclisinin 170 üzvü M.Əhmədinejada etiraz müraciəti qəbul edərək, hökumət başçısının Nyu-Yorka son səfəri zamanı yerli jurnalistlərlə görüşdə icra hakimiyyətinin ölkədə ən yüksək dövlət orqanı olduğu deməsinin gerçəkliyi əks etdirmədiyini bildirmişdilər. Əhmədinejadın sözlərinə görə, parlamentin «ən ali dövlət qurumu sayılması dövrü» artıq geridə qalıb : «Hazırda önəm baxımından dövlətin birinci qurumu  icraedici hakimiyyətdir».

Onda deputatlar  Əhmədinejadı ölkə Ana Yasasını təhrif etməkdə, aytullah Xomeyniyə, eləcə də İranın hazırkı ali rəhbəri ayətullah Xamneyiyə qarşı çıxışda suçlamışdılar.

«Xalqın ölkə prezidentindən və başqa rəsmilərdən gözlədiyi odur ki, onlar ayrı-ayrı orqanların işinə qarışmaqdansa, ölkənin əsas problemləri olan işsiz gənclərin işlə təmin edilməsi, inflyasiya və bahalığın qarşısının alınması, əmtəə qaçaqmalçılığının aradan qaldırılması, daxili istehsala dəstək verilməsi, ictimai və iqtisadi fəsadların önlənməsi ilə məşğul olsunlar”-deyə, deputatlar bildirmişdilər. .

Son zamanlar beynəlxalq ictimaiyyət ayətullah Xamneyidən çox prezident M. Əhmədinijatın rolunu qabartmaqla belə təsəvvür yaratdılar ki, guya İslam Respublikasının birinci adamı prezident M.Əhmədinejaddır. Ancaq İranın Əsas Qanunun 113-cü maddəsinə əsasən « Rəhbərlik məqamından sonra Cümhuriyyət başçısı, ökənin ən ali rəsmisidir…».

Görünür, keçmiş Rəfsəncanini dini ekspertlər şurasının sədrliyindən uzaqlaşdırdıqdan sonra indi də növbə ayətullah Xamneyiyə çatıb. Ehtimal etmək olar ki, Əhmədinejadı dəstəkələyən hakimiyyətiçi və xarici qüvvələr Xamneyini nüfuzdan salmaqla ölkənin ali rəhbərliyi postuna öz adamlarını gətirmək niyyətindədirlər… 

Sədrəddin Soltan