GünAz TV: Orta Şərqdə istiqrarsızlıq davam etməkdədir. Bu durum Tehran hakimiyətini müəyyən mənada qane etsə də hadislərin onu da yaxalayacağını İran rəhbərliyi hiss etməkdədir.

Ona görə də bu ölkədəki rejimin dünya üçün yaratdığı əsas problemlərdən biri, atom-nüvə proqramı ilə bağlı məsələni İslam Respublikasının (Cümhuriyyəti) rəhbərliyi Qərblə müzakirə etməyə hazır olduğunu bildirib.

«İSNA»nın məlumatına görə, İran hakimiyyətinin BMT-dəki (Birləşmiş Millətlər Təşkilatı) daimi nümayəndəsi Məhəmməd Xəzai deyib ki, ilkin şərt olmadan onlar nüvə proqramınadair məsələni müzakirə etməyə hazırdırlar.

O, bildirib ki, nüvə silahının yaılmasının yasaqlanması və tərksilah vacib məsələlərdəndir. «İran hesab edir ki, atom silahının qadağan edilməsinə ən yaxşı təminat Kütləvi qırğın silahalarının yayılmaması haqda Müqaviləyə istisnasız olaraq, bütün dövlətlərin əməl etməsidir»-deyə, iranlı diplomat söyləib.

Qeyd edək ki, 14 aylıq fasilədən sonra beynəlxalq ictimaiyyətin vasitəçisi, «altılıq» (Almaniya, Amerika Birləşmiş Ştatları, Britaniya, Fransa, Çin, Rusiya) ilə İran arasında məlum məsələyə dair danışıqlar 2010-cu ilin dekabırnda Genevrədə keçirildi. Bu danışıqlarda nəticə ələd olunmadı. Sonradan Tehran görüşün Türkiyədə keçirilməsini istədiyini bildirdi. İstanbulda keçirilmiş müzakirə də sönucsuz başa çatdı.

Onda İranın BMT-dəki təmsilçisi Məhəmməd Xəzai İstanbul görüşündə ölkəsinə «hörmət və düzgün» yanaşılmasını istədiklərini vurğulamışdı. Amma İstanbul görüşündən sonra nüvə proqramı ilə bağlı İranın ABŞ-la ikitərəfli danışıqlar aparmaq təklifindən imtina etdiyi barədə xəbərlər yayıldı.

Vaşinqton-Tehran formatında danışıqlar keçirilməsini ilk olaraq, Avropa Birliyinin xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsi Ketrin Marqaret Eşton irəli sürüb. O, həm də «altılıq» ölkələrinin sədridir.

AB (Avropa Birliyi) təmsilçisi İranın nüvə proqramı ilə bağlı danışıqların dayanmasından təəssüfləndiyin gizlətməyərək, demişdi ki, Tehranın «təklifləri qəbuledilməzdir». «Altılıq» nüvə proqramı ilə bağlı İranın mövqeyindən məyus olub. Qərbin vəzifəsi Tehranı atom proqramını davam etdirməyə qoymamaqdır»-deyə,o, bəyan etmişdi.

Xatırladaq ki, İranın nümayəndə heyəti ilkin şərt kimi BMT Təhlükəsizlik Şurasının qəbul etdiyi sanksiyaların ləğvini, eləcə də İslam Respublikasının müstəqil şəkildə uranı zənginləşdirmək hüququnun tanınmasını israr etmişdi.

Tehran təmisilçisi «bütün dövlətlər» müqaviləyə «əməl etməldir»deyə, bəyan etdikdə ilk növbədə İsrailin nəzərdə tutulduğu istisna edilmir. Bu həm də  İranın da atom bombasına oxşar silahının olduğunu ehtimal etməyə əsas verir. Çünki beyənlxalq vasitəçilər Tehrandan atom-nüvə proqramının şəfaflığını istəyir. Hakimiyyət isə çeşidli bənahələrlə bunu uzadır. Bu baxımdan M.Xəzainin dediklərindən sətiraltı belə bir nəticə də çıxarmaq olar: «İsrail atom silahını ləğv etsin biz də öz proqramımızı şəffaf edək».

İsrailin atom silahı varsa da, onun nəzarət altında olduğu istina olunmur. Ancaq İran hakimiyyətinin fəaliyyəti tam məxvi olduğundanonun nəzarətsiz atom-proqramından ehtiyatlanmağa və şübhələnməyə  əsas var.

Tehran hakimiyyəti yalnız Buşəhrdə və Nətənzdə nüvə obyektinin (təsisatının)  olduğunu bildirirdi. Ancaq bir neçə il öncə ölkənin Qum şəhərində də gizli nüvə obyektinin mövcudluğu aşkarlandı.

Ötən gün isə İran hakimiyyətinə müxalif  sayılan Xalq Mücahidlər Təşkilatının sözçüləri Sona Səmsami və Əlirza Cəfərzadə keçirdikləri mətbuat konfransında Tehranın yaxınlığındakı «Taba» zavodunda (karxanə) uranın zənginləşdirilməsində istifadə edilən on minlərlə sentrifuqanın istehsal olunduğunu bildiriblər. “Media forum” saytının məlumatına görə, təşkilat sözçüləri İran hökumətinin son 5 ildə “Taba” zavodunda bu işlə gizli şəkildə məşğul olduğunu açıqlayıb.

ABŞ (Amerika Birləşmiş Ştatları) Dövlət Departamentinin sözçüsü isə jurnalistlərlə görüşündə Xalq Mücahidləri Təşkilatının yaydığı məlumat barədə hələlik hər hansı fikir irəli sürə bilməyəcəyini bildirib: “Bu kimi informasiyalar həmişə bizim narahatlığımıza səbəb olur”.

Beynəlxalq ictimaiyyət Tehran hakimiyyətindən insan haqlarını pozmamağı, atom-nüvə proqramında şəffaflığa əməl etməsini tələb edir. İran rəbərliyi isə bu tələblərə əməl etməkdənsə, çeşidli bəhanələr irəli sürməklə məqsəddən yayınmağa çalışır. 

Onun belə davranışı ərəb ölkələrində baş verənlərin İrana təsirsiz ötüşmyəcəyini ehtimal etməyə əsas verir.

ABŞ Dövlət Departamenti katibinin demokratiya, insan haqları və əmək məsələləri üzrə köməkçisi Maykl Pozner bu günlərdə «Radio Svoboda»-ya müsahibəsində deyib : «Ölkədə islahatların keçirilməsi, müxalifət fəallarına qarşı represiyaların dayanması əlaməti hiss olunmur. ABŞ İranda insan haqlarının vəziyyətini davamlı surətdə izləyir və bu sahədə pozuntuları davamlı olaraq, bəyan edir».

Onun sözlərinə görə, İran hazırda ən ağır dövrlərini yaşamaqdadır, ölkə gəncləri arasında narazılıq artmaqdadır. O, bölgədə baş verənləin İslam Respublikasına da təsir edəcyini söyləyib.

M.Poznerin söylədikləri ABŞ Dövlət Departamentinin insan haqları ilə bağlı 2010-cu il üçün illik hesabatında da vurğulanıb.

ABŞ-ın müdafiə naziri Robert G eyts isə İran hakimiyyətini Bəhreyndə pozuculuq fəaliyyəti göstərməkdə suçlayıb : «Bəhreyndəki vəziyyətdən İranın istifadə etməyə cəhd göstərməsi ilə bağlı bizdə sübutlar var. Əlimizdə olan məlumatalar onu da deməyə əsas verir ki, onlar başqa yerlərdə də sabitliyi pozmaq üçün fəaliyyət göstərir».

Ölkənin Kirmanşah şəhərində səfərdə olan İran prezidenti Mahmud Əhmədinejad ABŞ və Qərbə qarşı sərt bəyanatlar səsləndirib.

Onun sözlərinə görə, ABŞ və digər Qərb dövlətlərinin bölgədəki ölkələrə müdaxiləsi “sionist” rejimini qurtarmaq məqsədi daşıyır. «Onlar bu gün İran-ərəb, sünni-şiə müharibəsi salmaq istəyirlər. Məqsədləri isə odur ki, bölgə xalqları və ölkələri arasındakı ixtilafları qızışdırıb onları bir-birinin canına salmaqla sionist rejimini qurtara bilsinlər.

Lakin bilin ki, sionist rejimi artıq sona çatır…».

Maraqlıdır Tehran hakimiyyətinin «sionist» adlandırıdığı, İsraili dövlətinin «sonuna Kim «çıxmaq» istəyir. İran rəsmilərinin Bəhreyndəki vəziyyətlə bağlı çıxışlarında «çoxluqda olan şiələrin» hüququnu müdafiə etmələri, özü-özlüyündə bu prosesə Tehranın «sünni-şiə» donu geyindirməyə çalışmasından xəbər verir.  Bundan başqa başqa bir dövləti «İsraili dünyanın xəritəsindən silmək» şüarı da İran rəsmilərinə, M.Əhmədinejada məxsusdur. Tehranın bu mövqeyi isə özü-özlüyündə onun bölgədə təcavüzkar siyasət yürütdüyünü söyləməyə əsas verir.

Yəhudi dövlətinin baş naziri Binyamin Netaniyahunun təşəbbüsü ilə İsrailin «İrana zərbə endirmək» hazırlığının artırılması istiqamətində işlər fəallaşdırılıb.

İsraildə çıxan «Maariv» qəzetinin məlumatına əsasən, bu məsələdə, o, müdafiə naziri Ehud Barakın mütləq dəstəyindən yararlanır. Mənbə onu da qeyd edib  ki, ölkənin təhlükəsizlik sisteminin (ordu və xüsusi xidmət) bir çox təmsilçisi «Şərq avantürası»na (Şərq macərasına) qarşı çıxır.

Beliklə, Tehran hakimiyyəti çeşidli gəlişi gözəl bəyanatlarla bölgədə tutduğu pozuculuq fəaliyyətini ört-basdır etməyə çalışsa da, yürütdüyü yanlış və bölgə dövlətlərinə qarşı düşmən siyasətini gizlədə bilmir. Əksinə, Orta Şərqdə vəziyyət gərginləşdikcə bu daha tez üzə çıxır. Sədrəddin Soltan