GünAz TV: Dünya o dərəcədə kiçillib ki, istənilən bir dövlətdə baş verən etiraz aksiyası bazarda da  qiymətlərə təsir göstərir.

Dünya bazarında qızıl və neft bahalaşıb. Taxılın və başşqa məhsulların da bahalaşacağı istina edilmir. Bu vəziyyətin yaranması baislərindən biri də Tehran hakimiyyətidir. Atom-nüvə proqramını həyata keçirmək israr edib, etiraz aksiyalarını güc tətbiqi ilə dağıtmaqla İrandakı rejim bahalığa, qiymətlərin artmasına təsir göstərir. 

2009-cu ilin prezident seçkisindən sonrakı müxalifətin liderləri – Mirhüseyn Musəvi və Mehdi Kərrubinin saxlanıldığı yer, yaxud tutulub-tutulmaması ilə bağlı vahid ortaq mövqe ortaya qoya bilməyən Tehran hakimiyyəti ötən gün ölkənin bir sıra şəhərlərində etiraz aksiyası ilə üzləşib.

«Röyter»in məlumatına əsasən, aksiyaçılar liderləri M.Musəvi və M.Kərrubinin azadlığa buraxılmasını tələb ediblər. Onlar «Diktatora ölüm!» şüarın söyləyiblər.

Nümayişi polis və yarımhərbi dəstə, İnqilab Kşikçiləri Qvardiyasının əsas bazası,  bəsiclər dağıdıb. Onlar etirazçılara qarşı  gözyaşardığı qazdan və başşqa buk imi vasitələrdən istifadə ediblər.

Tehranın əsas küçə və meydanları təhlükəsizlik xidməti mülki geyimli, silahlanmış əməkdaşlarının nəzarətinə götürülüb.

Şəhərin əsas küçə və meydanlarında, o sıradan İmam Hüseyn, Firdovsi, İnqilab və Azadlıq meydanlarında, eləcə də Vəliəsr dördyolunda İran İnqilab Keşikçiləri Qvardiyası (“Sepah”) və bəsicin silahlı, maskalı qüvvələri yerləşdirilib.

Yerli müşahidəçilərin sözlərinə görə, ölkənin bir sıra şəhərlərində internetin işləməsində problem yaranır. O, ya yavaş sürətlə, ya da «donuxa-donuxa» işləyir.

Bir neçə günlük tərəddüdən sonra Tehran rəsmiləri M.Musəvi və M.Kərrubinin saxlanıldığı yer barədə məlumat verib. Onların həbsini təkzib edən, hakimiyyət təmsilçiləri onların saxlanıldığı yer haqda təzadlı məlumat verirdi. Xarici işlər naziri Salehi bu iki nəfərin həbs olunmadığını «adi qaydada öz evlərində yaşadıqlarını» söyləyərək, Cenevrdə insan haqlarına dair tədbirdən jurnalistlərə müsahiəsində düyana ictimaiyyətinə gözlərini qırpmadan yalan danışdı.

İranın baş prokuroru  (dadestane koll), məhkəmə sisteminin sözçüsü Qulamhüseyn Möhsüni-Ejei bildirib ki, M.Musəvi və M.Kərrubinin həbsxanada saxlanıldığı «gerçəkliyi əks etdirmir». Onun sözlərinə görə, onların fəaliyyətinə məhdudiyyət qoyulub, görüşlər və telefon danışıqları yasaqlanıb. Başqa sözlə hər iki müxalifətçi ev dustağı olaraq, qalmaqdadır.

BMT (Birləşmiş Millətlər Təşkilatının) İnsan haqları üzrə Şurasının Cenevrdə keçirilən 16-cı sessiyasındı çıxışı zamanı Ə.Salehi Yaxın Şərqdəki böhradan danışaraq, deyib : «Bölgə xalqları korrupsiya və xaricilərin ağalığından yorulub. Onlar azad, müstəqil və despotizmdən qurtulmaq istəyir».

İranlı diplomatın bu çıxışı da müxalifət liderlərinin saxlanıldığı yerlə bağlı verdiyi bəyanata oxşayır. Tehran hakimiyyətinin xarici «ağa saydağı» ABŞ (Amerika Birləşmiş Ştataları) və İsraildir. Onlarla da İran rejiminin münasibəti 32 ilə yaxındır yoxdur. Onda belə bir təbii sual ortaya çıxır : « İslam Respublikasının (Cümhuriyyəti) rəhbərliyinə ölkədə demokratik mühit yaratmağa kim mane olur?» İran hakimiyyəti dünyada müstəqiq siyasət yürütdüyünü bəyan edir. O halda demokratik dəyərlərin İranda da oturuşmasına «xaricilər necə əngəl ğörədir»? 32 il öncə İran əhalisi Qərbin dostu Məhəmmədrza şah Pəhləvini dittator adlandırırdı. Bu gün Qərbi özünə düşmən bilən İran İslam Respublikasının rəhbərlərini də ölkə əhalisi eyni şəkildə adlandırır. Deməli, problem xarici «ağalarda» deyil, demokratiyadan, islamdan yalnız sözdə istifadə edənlərdədir.

İranın seçkili qurumlarından biri də məclisdir. Parlamentin sədri Əli Laricaninin göstərişi ilə yaradılan və fevralın 14-də baş verən etiraz aksiyalarını araşdıran xüsusi komitə ötən gün hesabatını açıqlayıb.

Hesabatda fevralın 14 –ü etirazlarının İsrail, Amerika, Böyük Britaniya dövlətlərinin, əks-inqilabçı cərəyanların birbaşa göstərişi və yardımı ilə keçirildiyi, “iğtişaş və qalmaqal” müşaiyət olunduğu vurğulanıb: “Ölkədəki sabitliyi və əmin-amanlığı pozmaq məqsədilə fevral 14-də vətəndaşları yürüşə, eləcə də ondan əvvəlki və sonrakı etirazlara çağıran Mirhüseyn Musəvi və Mehdi Kərrubi millət xainləridirlər. Onlara qarşı əks-inqilabçılarla davranıldığı kimi qanun çərçivəsində çox kəskin tədbirlər görmək lazımdır. Bu şəxslər mühakimə olunmalıdırlar”.

Hesabatda həmçinin xarici mediaların, müxalif daxili və xarici internet səhifələrinin, bəzi ölkələrin İrandakı səfirliklərinin, peyk vasitəsilə İrana verilişlər yayan ayrı-ayrı televiziyaların müxalifləri sabitliyi pozmağa təşviq etməsi və onları yönəltdiyi vurğulanıb, belə qurumlara, insanlara qarşı ciddi tədbir görməyin vacibliyi qeyd edilib.

Xatırladaq ki, Misir və Tunis xalqlarını dəstəkləmək üçün müxalifətin keçirdiyi həmin mitinqlərdən bir gün sonra   ölkənin ali qanunverici orqanında, parlamentdə belə həmin müxalifətin liderlərinin edam edilməsi ilə bağlı məsələ müzakirə olunmuşdu. 227 deputatın (millət vəkilinin) imzaladığı müraicətdə «iğtişaş yaramaqda və onu qızışdırmaq»da suçlanan  Mirhüseyn Musəvi və Mehdi Kərrubinin «məhkəməyə cəlb edilmələri» tələb olunmuşdu.

Parlamentin sədri Əli Laricani isə həmin günkü çıxışında ABŞ-ı  suçlayaraq, «azadlıqsevərliyinə» görə Vaşinqtonun Tehrana «təzyiq etdiyini» bildirmişdi: «Cənab Musəvi və Kərrubi ABŞ-ın tələsinə düşüb, ona görə də asımalıdırlar».

Deputat Fatimə Rəhbər isə Musəvi və Kərrubinin ünvanına sübutsuz ittihamlar səsləndirib : «Heç şübhəsiz onlar sionistlərdən mənəvi və maddi yardım alıblar. İslam inqilabı bölgədə, o cümlədən Tunis və Misirdə öz bəhrəsini verməyə başladığı bir dövrdə bu adamlar ölkəni hərc-mərcliyə sürükləməklə bu nailiyyəti azalatmağa çalışırlar».

Bu baxımdan İranın xarici işlər naziri Əliəkbər Salehinin Cenevrədən dünyanın gözünə kül üfürməsi cəhdi boşa çıxdı. Bəziləri onu əvvəlkilərdən daha güclü iplomat sayır. Ancaq «çox bilən quş dimdyindən tələyə düşər». Elə ona görə də Musəvi və Kərrubinin saxlanılması məsələsinə tam aydınlıq gətriə bilməyən nazirə beynəlxalq ictimaiyyətin etimadı onun təmsil etdiyi reijmə olandan çox ola bilməz. Bu yalanı və saxtarlığı ilə Salehinin nazir kimi siftəsini uğursuz saymaq olar.  Sədrəddin Soltan