GünAz TV mətbuat mərkəzi Azərbaycanın İrandakı keçmiş səfiri Nəsib Nəsiblinin “Gün.Az”a verdiyi müsahibəni olduğu kimi təqdim edir.  

- Qərb ölkələri və İran arasında baş verməsi ehtimal edilən müharibə Cənubi Qafqaz bölgəsinə necə təsir göstərə bilər?

 - Hal-hazırda İran ətrafında baş verən hadisələr bu bölgənin, o cümlədən Azərbaycanın gələcəyini müəyyən edəcək proseslərdir. Həm də aydın məsələdir ki, İran ətrafında baş verən hadisələr bundan sonra daha da sürətlənməyə doğru gedəcək.

 Hesab edirəm ki, İran ətrafında vəziyyətin bu həddə qədər yüksəlməsinin variantlarından (seçənək) biri Tehran tərəfindən öz nüvə proqramının hərbi məqsədlər üçün istifadəsinin dayandırılması ola bilər.

 Vəziyyətin inkişafının digər variantı isə nüvə proqramından imtina etməsi ilə bağlı İrana Qərb tərəfindən təzyiqlərin artırılmasıdır. Başqa sözlə desək, hadisələrin birinci, yaxud ikinci variant üzrə inkişaf etməsi bölgədə müxtəlif vəziyyətlər yarada bilər.

 Lakin istənilən halda bu iki variantlardan birinin reallaşması ilə İranın bölgə ölkələrinə təsirinin artacağı gözlənilir. İran ətrafında son vaxtlar cərəyan edən hadisələr göstərir ki, vəziyyətin inkişafı ikinci istiqamət üzrə gedəcək.

 Bunu Qərb ölkələri rəhbərlərinin bəyanatları da sübuta yetirir. Bununla belə, onların bəyanatları artıq İranı qorxutmaq üçün edilmir, əksinə konkret və real xarakter (mahiyyət) daşıyır. Qərb ölkələri İranın nüvə silahına malik olmasına razı olmayacaqlar. 

- İranın öz nüvə proqramını gerçəkləşdirməsi məsələsini beynəlxalq arenada (ərsə) müdafiə edən ölkə Rusiyadır. Rusiya İranı müdafiə etməklə, hansı məqsədi güdə bilər?

 -Nüvəyə malik olan İran Rusiyanın özü üçün də təhlükə törədəcək. Bunu Rusiya özü də yaxşı dərk edir. Bununla yanaşı, Rusiya bu məsələdə öz  milli maraqlarını nəzərə alaraq çıxış edir və bundan faydalanmağa çalışır.

 Daha doğrusu, Rusiya dünyada sabitliyin təminatçısı imicini qazanmağa cəhd göstərərək, özünün Qərblə İran arasında oynadığı vasitəçilik missiyasından faydalanmağa çalışır.

- Ermənistanda son vaxtlar belə bir qorxu əmələ gəlib ki, Azərbaycan İrandakı müharibədən istifadə edərək, öz ərazi bütövlüyünü hərbi yolla təmin etməyə cəhd göstərəcək. Bölgədə hadisələrin məhz bu cür inkişafı nə dərəcədə real ola bilər?

 - Bu iki məsələni bir-biri ilə əlaqələndirmək doğru olmaz. Daha doğrusu, Qərbin getdikcə artan hərbi, siyasi və diplomatik təzyiqindən Azərbaycanın öz məqsədləri üçün istifadə edə biləcəyini qeyri-mümkün hesab edirəm.

 Başqa sözlə desək, Azərbaycan Qərblə İran arasında vasitəçi deyil ki, bu və ya digər tərəfin Qarabağ münaqişəsinin həll edilməsi ilə bağlı razılığını alsın. Bundan əlavə, Azərbaycanın Qərblə İran arasında baş verməsi ehtimal edilən müharibədə rolu cüzi ola bilər.

- Azərbaycanla İran arasında münasibətlərin gərginliyin artması daha çox hansı şərtlərdən asılıdır?

 - Azərbaycanla İran arasında münasibətlərin pisləşməsi açıq-aydın faktdır. İki ölkənin münasibətlərində belə bir gərginliyin yaranması daha çox İranın daxilində baş verən proseslərlə əlaqədardır.

 İkitərəfli münasibətlərdə gərginliyin yaranmasının kökündə İranda hüquqları tapdanan və sıxışdırılan 30 milyon azərbaycanlının yaşaması dayanır. Bu amil Azərbaycan və İran arasında münasibətlərin gərginləşməsinə əhəmiyyətli təsirini göstərir və qardaş və dost münasibətlərinin olmasına dair çoxsaylı bəyanatların səslənməsinə baxmayaraq, münaqişəli vəziyyətin meydana çıxmasına səbəb olur. 

- BMT (Birləşmiş Millətlər Təşkilatı) Təhlükəsizlik Şurasında (TŞ) İran ilə bağlı qətnamə qəbul olunduğu təqdirdə, Azərbaycan bu beynəlxalq qurumun qeyri-daimi üzvü olaraq, hansı mövqeyi tutmalıdır?

 - İran ətrafında baş verən hadisələrin bilavasitə Azərbaycana da aidiyyəti var və eyni zamanda, bu məsələ bütün dünya üçün problem yaradır. Axı İranın nüvə silahına malik olması Azərbaycanın təhlükəsizliyinə təhlükə törədə biləcək çox təhlükəli silah ola bilər.

 Lakin Azərbaycan öz üzərinə vasitəçilik missiyasını götürə bilməz, ya da Qərblə İran arasında münaqişədə başlıca rol oynaya bilməz. Buna görə də, Azərbaycanın mövqeyi BMT Təhlükəsizlik Şurasında İranla bağlı qətnamə qəbul edildiyi təqdirdə konkret vəziyyətdən asılı olmalıdır. N.H.

N.S