GünAz TV: Afrikanın Şimalında Liviyanın (Libinin) öz millətini  soyqırıma məruz qoyduğu bir zamanda beynəlxalq ictimaiyyət Tehran hakimiyyətini və onun atom-nüvə proqramını unutmayıb.

Ötən həftənin sonuda ABŞ-ın (Amrika Birləşmiş Ştatları) Maliyyə Nazirliyi İranın “Rifah” bankına sanksiya tətbiq etdiyi barədə bəyanat verib. Bəyanatda deyilir ki, bu maliyyə qurumu İslam Respublikasının (Cümhuriyyətinin) nüvə proqramı ilə əməkdaşlıq etdiyinə görə sanksiya məruz qalıb.

ABŞ-ın Maliyyə Nazirliyi bu günə qədər İranın nüvə və raket proqramı ilə əməkdaşlıq edən, eləcə də beynəlxalq terrorçuluğu dəstəkləyən 20 dövlət  bankına yasaq tətbiq edib.

Bununla belə bir mütəxəssisin fikrincə, Tehran hakimiyyətinə tətbiq edilən yasaqlar gözəlnilən sonucu vermir.

İsrail prezidenti Şimon Peres Avropa dövlətlərinin başçılarını tənqid edərək, bildirib ki, onlar İrandan gələn təhlükəni «görməzliyi» vurur. Onun qənaətincə, bununla da Avropa öz təhlükəsizliyi ilə bağlı «sayıqlığını itirə bilər».

«Bir gün siz oyanıb, görəcəksiniz ki, İranın nüvə başlıqları madridə tuşlanıb»-deyə, o, İspaniya paytaxtında 400-dən çox jurnalistin qarşısında çıxışı zamanı bildirib. 

İslam Respublikasının hərbi gəmilərinin Süveyş (suez) kanalı vasitəsi ilə Aralıq dənizindən keçərək, suiya sahillərinə yanaşmasına da münasibətini açıqlayıb : «Həmin gəmilər təhlükədən çox təxribatdır. İki gəmi dənizdə şəraiti dəyişə bilməz və bu əsaas məsələ deyil. Problem onların keçməsinə icazə verilməsindir, daha doğrusu olayın yaradılmasındadır».

Yeri gəlmişkən, gəmilərin Süveyşdən keçməsinə Tehran hakimiyyəti 300 min dollar pul xərcləyib.

ABŞ Milli kəşfiyyat idarəsinin direktoru Ceyms Klepper konqresin kəşfiyyat məsələri üzrə özəl komitəsindəki dinləmələrdə bildirib ki, BMT (Birləşmiş Millətlər Təşkilatının) Təhlükəsizlik Şurasının İran tətbiq etdiyi sanksiyalar bu ölkənin iqtisadiyyatına təsir etsə də, onun nüvə iddiasını gerçəkləşdirməyə problem yaratmayıb : «Yasaqların İran iqtisadiyyatına təsir göstərdiyi açıq-aydın görünür. Bu həm də daha çox adi İran vətəndaşlarının güzəranına mənfi təsir göstərir. Bu amili hakimiyyət nəzərə almaya bilməz. Bununla belə mən açıq deyirəm ki, hazırkı şəraitdə həmiş məsələ onların atom –nüvə proqramının icrasına təsr etməyib».

Onun sözlərinə görə, ölkə rəhbərliyi nüvə silahı istehsalı ilə bağlı uyğun qərar qəbul edərsə, onların bunu əldə etmək imkanları var : «Bizə bəlli deyil, İran nüvə silahı istehsal etməyə qərarlıdırmı?».

«Wall Street Journal» jurnalının yazdığına əsasən, nüvə proqramı  ilə bağlı İran hakimiyyətində fikir ayrılığı var: «Amerika kəşfiyyatı məlumatlara əsasən, belə qənatə gəlib ki, rejim daxilində atom proqramını nüvə silahı istehsalınadək davam etdirməklə bağlı davamlı mübahisələr getməkdədir».

Mənbənin bildirdiyinə görə, hakimiyyətiçindəki  bəzi qüvvələr deyəsən, artıq sanksiyaların daha ciddi nəticələr verə biləcəyini başa düşür.

Jurnalın məlumatına əsasən, yeni kəşfiyyat xəbərləri Tehranın nüvə silahının alınması və uranın zənginləşdirilməsi istiqamətində işlərini davam etdirir. ABŞ-da hesab edirlər ki, iqstiadiyyatdakı böhranın ölkə daxilindəki müxalifətin güclənməsinə təsir göstərəcəyindən hakimiyyət liderlərinin bəziləri rahatsızdır.

İran hakimiyyətini bir sıra məqamlarda arxayınlıq etməsinin səbəblərindən biri də, Rusiyanın hələ də onu dəstəkləməsidir. Elə yanvarda İstanbulda İranın atom-nüvə proqrammı ilə bağlı toplantının sonucsuz başa çatmasında rəsmi  Mokvanın rolu az olmayıb.

Xatırladaq ki, Londonda keçirdiyi mətbuat konfransında Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov bildirmişdi ki, onlar Yaxın Şərq dövlətlərində «iqilaba çağrışı» məhsuldar «saymırlar».

Onun sözlərinə görə, Rusiya inqilabı yaşayıb, belə bir təcrübəni arzulamır : «Bunun yerinə beynəlxalq ictimaiyyət indiki şəraitdə tərəfləri konstruktiv danışıqlara çağırmalıdır».

«Mirror.co.uk»-un məlumatına əsasən, S.Lavrov Qərb dövlətlərini baş verənlərin acı nəticələrindən xəbərdar edib : «Demokratiyanın İran və ya Bəhreyndə müəyyən edilmiş sortunun yayılması ağır sonuc verəcək». O, Fələstindəki parlament seçkilərində terrorçu Həmasın hakimiyyətə gəlişini xatırladıb.

Atom-nüvə proqramına görə İrana tətbiq edilən və ediləcək sanksiyalara toxunan rusiyalı diplomat bildirib ki, Rusiya İrana qarşı gələcək sanksiyaları dəstəkləyə bilməz.  S.Lavrov İranın nüvə proqramında əli olanlara qarşı hətta qismən də olsa sanksiya tətbiq etmək imkanlarının tükəndiyini sölyəyib: «Bundan sonrakı sanksiyalar İran iqtisadiyyatının boğulması və bu ölkə əhalisi üçün sosial problemlərin yaranması deməkdir».

Bununla belə Rusiyanın mövqeyinin də həmişə «sürüşkən» olduğunu nəzərdən qaçırmaq sadəlövlük olardı. Çünki BMT (sazemane meləle mottəhed) Təhlükəsizlik Şurasının İran qarşı qəbul etdiyi 3 qətnamənin hamısını bu ölkə bir mənalı şəkildə dəstəkləyib. Görünür, Kreml Qərblə alver etmək, yaxud özünü Afrikadan başlayan inqilablardan qorumaq üçün yenə İran hakimiyyətinin ondan asılı vəziyyətindən yararlanmaq istəyir. Bu baxımdan yaxın zamanlarda islam Respublikasının atom-nüvə proqrammı ilə bağlı məsələnin yenidən gündəliyə gələcəyi də istisna edilmir…

Sədrəddin Soltan