GünAz TV mətbuat mərkəzinin növbəti suallarını cavablandıran, İsveçdə fəaliyyət göstərən “Azər” Cəmiyyətinin başqanı Manaf Səbəbidir.

Son günlər İranda siyasi vəziyyət gərginləşib. Siyasi gərginlik və ciddi toqquşmalar müşahidə olunur. Maraqlı olan odur ki, tarixən İranda inqilabı dəyişikliklərdə detenator rolunu oynayan Azərbaycan türkləri, bu dəfə isə bitərəf mövqe nümayiş elətdirirlər. Halbuki 1978-79-ci illərdə İran İslam İnqilabının qələbə qazanmasında Güney Azərbaycan mühüm rol oynayıb. Bu gün nələr baş verir ki, Güney Azərbaycan Milli Hərəkatı proseslərə qoşulmur? Bu haqda GünAz TV mətbuat mərkəzinin suallarını İsveçdə fəaliyyət göstərən “Azər” Cəmiyyətinin başqanı, Malmo Universitetinin doktoru, politoloq Manaf Səbəbi cavablandırıb.

- Manaf bəy, Bu gün İranda Yaşıllar Hərəkatının başında duran əsas siyasətçilər əslən Azərbaycan türkləridir. Onlar Azərbaycan türklərinin hüquqları ilə bağlı heç bir açıqlama vermirlər. Sizcə, bu, İranda fars şovinizmin güclü dayaqlara malik olması ilə bağlı ola bilərmi? Həm də milli hərəkat bitərəf mövqe nümayiş elətdirir. Siz, bunun səbəbini nə də görürsünüz?

- Bunun bir sıra tarixi-siyasi səbəbləri var. Necə ki, qeyd etdiyiniz kimi, Yaşıllar Hərəkatının liderliyində Təbrizli Azərbaycan türkü Mir Hüseyin Musəvi, Mehdi Kərrub ilə birlikdə dursalarda, əslində həmin şəxslər fars şovinizm düşüncəsinin tərkibində siyasi mübarizənin tərəfdarıdırlar. Gedən hadisələr və onlar tərəfindən verilən açıqlamalarda bunu göstərir.

Müxalifətin lideri Mir Hüseyin Musəvinin əsas silahdaşları keçmiş prezidentlər Xatəmi və Rəfsəncanı kimi, şəxslər hakimiyyətdə olan zaman, hətta Müsəvi özü baş nazir vəzifəsində olarkən Azərbaycan türklərinin xeyrinə bir iş görmədilər və onların zamanında azərbaycanlı fəallar həbs və işgəncələrə məruz qaldılar. İndi biz nə üçün onların yenidən siyasi hakimiyyətə gəlməsində aktiv rol oynayaq?! Hətta son prezident seçkiləri ərəfəsində Xatəmi türkləri təhqir edərkən, onun çıxışı telefonlara da ötürülmüşdü. Xatəmi bu çıxışına görə, üzr istəmədi, bu onu göstərir ki, Xatəmi elə də humanist və demokrat deyil. Yaşıllar Hərəkatının ideologiyası, heç də bizim milli ideologiyamızla bir istiqamətdə getmir və ona görə də bizə lazım deyil ki, bu gün Azərbaycanlı fəallar yaşıl hərəkatının simasında işgəncə və ya həbs olunsunlar, sonra da soydaşlarımız statiska (amar) rolunu oynasınlar.

- Ümumilikdə İranda siyasi dəyişiklik Güney Azərbaycana nələr vəd edir?...

- Ümumiyyətlə, İranda siyasi dəyişikliklər mən və mənim kimi, yüzminlərlə azadlıq və ədalət sevən güney azərbaycanlı türkləri tərəfindən müsbət dəyişikliyin olmasını arzulayırıq. Bu mövqeydən məsələyə yanaşsaq Azərbaycanlı olaraq, öz mövqeyimizi və milli istəklərimizi öndə tutaraq, bu hərəkatda öz yerimizi tapmalıyıq, istər bunu onlar qəbul etsinlər, istərsə də etməsinlər. Bu bizim özümüzdən aslıdır. Tarix boyu İranda əsas siyasi dəyişikliklər, Güney Azərbaycandan ilham alaraq nəticə verib və yəqin ki, güney azərbaycanlıların iştirakı olmadan, İranda hər hansısa bir dəyişiklik ola bilməz. Yəni, bu gün açıq şəkildə demək lazımdır ki, İranda siyasi dəyişikliklərin açarı-Güney Azərbaycandadır.

Buna görə, mən şəxsən milli istəklərimizin bərpa olunması üçün digər dəyişiklik istəyən qüvvələrlə birgə və tərəfdaş olub mübarizəyə qatılmağın tərədarıyam. Bu dəfə proseslərə daha ağıllı və məntiqlə yanaşmaq lazımdır.

- Bəs, Güney Azərbaycan Milli Hərəkatı bu gün və ya sabah İranda baş verə biləcək ciddi siyasi proseslərə hazırdırmı?

- İndidən Güney Azərbaycan Milli Hərəkatının siyasi proseslərə hazırlığı ilə bağlı nəsə demək çətindir. Məncə, bununla bağlı ciddi siyasi analizlər olmalıdır. Bunun əsas səbəbi güneyin ağır vəziyyətdə olması ilə bağlıdır. Bu gün güney azərbaycan milli hərəkatının daxilində, özəllik də İranda kifayyət qədər dəyərli və bacarıqlı kadrlar var. Onu da qeyd edim ki, kadrlar olduqca ağır vəziyyətdə yaşayırlar. Bütün bunlara baxmayaraq, Güneydə milli fəallıq güclüdür. Son vaxtlar Təbrizdə keçirilən futbol yarışlarında bunun şahidi oluruq. Yüzminlərlə insan “Azərbaycan”, milli şuarlar səsləndirirlər. Hətta, bu gün əminliklə demək olar ki, Qarabağ bağlı aksiyalara icazə verilsə, on minlərlə insan meydana çıxma ehtimalı böyükdür. Əgər bir az siyasi şərait yaranarsa mən əminəm ki, güney azərbaycan milli fəalları böyük struktura malik olacaqlar və prosesləri ələ alacaqdır.

 - Sizcə, İranda hakimiyyət dəyişikliyi, ölkədə yaşanan siyasi gərginlik Ermənistana hər hansı bir formada təsir edəcəkmi?

 - Təbii ki İranda hakimiyyət dəyişərsə, Ermənistan ən böyük yardımcısı və ən səmimi, strateji dostunu itirəcək. Ermənistan 20 ildir ki, birbaşa Tehranın siyasi-iqtisadi yardımlarından istifadə edərək, iflic olmuş iqtisadiyyatının bir qismini onun vasitəsilə təmin edir və ayaq üstə durur. İranda vəziyyətin gərginləşməsi Ermənistana təsir edəcək. İranda şovinizm hakimiyyətinin dəyişməsi əminəm ki, işğalçı Ermənistanın siyasətinə əsaslı zərbələr vuracaq. Bu gözləniləndir və İrəvanda bunu görürlər.

Üstəgəl, Ermənistanın ən çox narahatçılığı Güney Azərbaycanda oyanış hərəkatının güclənməsidir. Ermənistan siyasətçiləri Güneyin oyanışından çox narahatdırlar və bölgədə türklərin söz sahibinə çevrilməsi Ermənistanın bir dövlət olaraq, tamamilə oyundan kənar vəziyyətə düşə biləcəyinin fərqindədirlər.

Söhbətləşdi: Elnur Eltürk