GünAz TV: İranla Britaniya arasında yeni diplomatik qalmaqla yaşanmaqdadır.

İslam Respublikası (Cümhuriyyəti) məclisinin üzvü Hüseyn İbraihiminin «javanonline»-ına verdiyi məlumata əsasən, İngiltərənin İrandakı səfiri Saymon Gessin ölkə ərazisinə daxil olması yasaqlanıb. Deputatın sözlərinə görə, səfir İran «hakimiyyəti və xalqının ünvanına təhqiredici və aşağılayıcı ifadələr işlədib». Hazırda o, ölkəsindən xaricdədir və ona İrana giriş qadağan edilib. «İran hakimiyyəti Gessin İran xalqına qarşı fəaliyyətinə görə bu qərara gəlib»-deyə, H.İbrahimi söyləyib. 

Xatırladaq ki, İranda insan haqlarının durumu ilə bağlı Britaniya səfirliyinin saytında yayılmış yazıda səfir Saymon Gess deyib : «Dünyanın heç bir ölkəsində vəkillər, jurnalistlər, qeyri-hökumət təşkilatılarının üzvləri İranda məruz qaldıqları təzyiqlə üzləşmir». O, hüquq müdafiəçilərinin tutulmasına da diqqəti çəkib.

Bu yazıdan sonra ingilis diplomat İranın Xarici İşlər Nazirlyinə çağırılıb, ona bildirilib ki, belə çıxışlar «İslam Respublikasının iç işlərinə qarışmaqdır».

İran parlamantinin milli təhlükəsizlik və xarici siyasət  komissiyasının sədri Əlaəddin Brücerdi məsələ ilə bağlı «Press TV»-yə müsahibəsində deyib : «Onun İrandan getməsinə şadıq. Onsuzda o, bir işlə məşğul olmurdu, belə bir adamın İranda qalması da əhəmiyyətli deyildi.

Britaniyanın İrana yönəli siyasətini nəzərə alaraq, Tehran rəsmi Londona bildirib ki, onların ölkəmizdə səfirinin fəaliyyət göstərməsinin önəmi yoxdur».

Deputatın sözlərinə görə, Britaniya da «oxşar addım ata bilər». Məclis üzvəlrindən bəziləri «İnltərə ilə bütün əlaqələri məhdudlaşdırrmağı» da təklif edib.  Bu haqda danışan Ə.Brücerdi deyib ki, bununla bağlı məclis uyğun qərar qəbul etməlidir : «Belə götürəndə, deputatların çoxu Tehranla London arasında münasibətlərin azalması ideyasını dəstəkləyir».

S.Gess 2009-cu ildə ölkəsinin Tehrandakı səfiri vəzifəsinə təyin olunub. Səfirin İrana buraxılmaması haqda qadağa isə Saymon Gess hökuməti tərəfindən ölkəsinə çağırıldıqdan sonra tətbiq edilib. Onu Mark Sedvill əvəzləycək. Yeni səfir  NATO-nun Əfqanıstanda siyasi məsələlər üzrə yüksək səlahiyyətli təmsilçisi olub.

Cari ilin apraelində Gess səfir kimi Tehranda öz səlahiyyətlərini başa vurub, Əfqanıstanda NATO-nun mülki məsələlər üzrə rəhbəri vəzifəsində çalışacaq.

İran İslam Respublikası ilə Britaniya arasında siyasi-diplomatik gərginlik son illər bir neçə dəfə baş verib. Bir neçə il öncə bu ölkənin dənizçiləri İran tərəfindən həbs edilmişdi. 2009-cu ilin prezident seçkisindən sonra Tehran Britaniyanın dövlət radiosunu, BBC-ni  etiraz aksiyası iştirakçılarına «yardım etməkdə» suçlandırdı.

Ötən gün teleradioyayım şirkəti bəyan edib ki, İran hakimiyyəti Misirdə baş verən hadisələri işıqlandırdığı üçün BBC İran xidmətinin peyk siqnalını blokadada saxlayır.

Misirdəki hadisələrin müzakirəsinə həsr olunmuş interaktiv tok-şou efirə çıxandan sonra bu baş verib. Həmin verilişdə bir çox iranlı Misirdəki iğtişaşları yaxından izlədiklərini deyiblər. BBC-nin texniki mütəxəssisləri bloklaşdırmanın İran ərazisindən həyata keçirildiyini iddia edir.

Hələlik bu olayla bağlı  İran rəsmiləri  açıqlama verməyib.

Bir müddət öncə İran dövlət teleradio şirkətinin rəhərlərindən biri Həsən Abidini müsahibəsində BBC-nin fars dilli redaksiyasının İranda «uğurlar» əldə etdiyini etiraf edib: «Bu telekanalın fars dilli redaksiyası 2009-cu ilin ilin prezident seçkisi ərzində  geniş nüfuz qazandı. Ancaq onu da «Amerikanın səsi»nin tale gözləyir. Onun sözlərinə görə, təmsil etdiyi şirkətin keçirdiyi rəy sorğusuna əsasən, ötən illə müqayisədə BBC-nin İranda auditoriyası (izləyənləri) 25 faizə enib.

Qeyd edək ki, 2009-cuilin hadisləri zamanı İran hakimiyyəti BBC və «Amerrikanın səsi» bir neçə həftəliyinə «batır»dı.

Səfir S.Gessin İranda insan haqlarının vəziyyəti ilə bağlı dedikilərinə gəldikdə isə əslində o, diplomat oluduğuna görə, bir qədər örtülü danışmağa çalışıb. Sadəcə, olaraq, onun İrana gəlişini yaqalamaqla Tehran hakimiyyəti ölkə ictimaiyyətinə Britaniyaya qarşı durmaq qabiliyyətində olduğunu nümayiş etdirməyə cəhd göstərir. Bu cəhd isə uğursuzdur. Çünki bundan sonra S.Gess öz diplomatik fəaliyyətini İranla qonşuluqda, Əfqanıstanda davam etdirəcək. İran rəsmilərinin bu sayaq çıxışı  onu əvəzləycək, Mark Sedvillin «gözünün odunu almağa» səy edir kimi də dəyərləndirmək olar.

Ümumiyyətlə, İranda bütün uğursuzluqda «ingilis barmağı axtarmaq»ın az qala iki əsr yaşı var. Bu baxımdan Tehran hakimiyyəti səfrin insan haqları ilə bağlı bəyan etdiyi çatışmazlığı aradan qaldırıb, beynəlxalq ictimaiyyətin bu sahədə qınağından qurtulmaqdansa, sanki dünyanın acığına bu yöndə vəziyyəti daha da ağırlaşdırır. Səfir Tehran hakimiyyəti  S.Gessdən isə söylədiyi gerçəkliyə görə, acıq çıxır. Sədrəddin Soltan