GünAz TV: Tehran hakimiyyətinin müttəfiqlərindən biri sayılan Venesuela bundan sonra İslam Respublikasına (Cümhuriyyətinə) benzin satmayacaq.

Lent.az-ın «RBK»-ya istinadən məlumatına görə, Venesuelanın netf sənayesi naziri Rafael Ramires bildirib ki, «İran öz problemini həll edib» və idxal benizinə ehtiyacı yoxdur.

Vensuelalı nazirin sözlərinə görə, İslam Respublikasında vətəndaşlara yanacaq üçün ayrılmış dotasiya azaldıqdan sonra benzinə tələbat da azalıb. R.Ramires iddia edib ki, İrandakı neftayırma zavodlarının gücü son zamanlar artıb.

2009-cu ildə İran informasiya vasitələri bildirirdi ki, Venesuela ilə İran arasında bağlanan müqaviləyə əsasən, Karakas gündə Tehrana 20 barrel benzin tədarük etməlidir.

İslam Respublikası OPEK-ə üzv dövlət arasında neft ixarcına görə ikinci yerdədir. Ancaq bu ölkədə neftayırma zavodların çatışmazlığı ucbatından Tehran hakimiyyəti benzin idxal etməyə məcburdur. Atom-nüvə proqramına görə Tehran hakimiyyətinə tətəbiq edilmiş yasaqlar isə bu ölkəyə yanacaqların, o cümlədən benzinin satılmasında məhdudiyyətlərin qoyulmasına səbəb olub.

Dünən Tehran Universitetində keçirilən cümə namazında çıxışı zamanı İranın ali rəhbəri ayətulla Xamneyi fevranlı 11-dən etibarən İranın benzin idxal etməyəcəini bildirib.

Onun sözlərinə görə, Qərb İrana benzin verilməsinə embarqo (təhrim – yaptırım) qoymaqla « elə zənnə edirdi ki, İran xalqı hakimiyyətə qarşı etiraz çıxış edəcək». «Ancaq İran daxili imkanlar hesabına idxalat benzinə ehtiyac duymur»-deyə, İranın ali rəhbəri bildirib.

O, əlavə edib ki, yaxın zamanlarda İran benzin ixrac etməyi planlaşdırır.

Tehran rəsmiləri yanacağa olan ehtiyacı «öz imkanları hesabına» ödədikləri əlaqələndirsə də, bu bəyanata şübhə də yox deyil. Ehtimal etmək olar ki, Tehran beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini bu məsələdən yayındırmaq məqsədi ilə belə bir bəyanat la çıxış edib. Diqqətin yaındırılmasına nail olacağı təqdirdə qaçaq yolla həmin yanacağı əldə etməyi planlaşdırır.

Rəsmi olmayan mənbələrə görə, İranın neft sənayesinə 500 milyard dollarlıq xarici  sərmayə lazımdır. Hakimiyyət təmsilçiləri isə bundan az olduğunu iddia edirlər.

İRNA-nın məlumatına əsasən, İranın neft naziri Seyid Məsud Mirkazımi bbildirib ki, 5-ci beşillik proqramı çərçivəsində (2010-2015-ci illlər) neft sənayesinə 150 milyard dollar sərmayə tələb olunur.

Nazirin sözlərinə görə, bu sahədə yeni layihələrin gerçəkləşdirilməsi üçün mövcud maliyyə qaynaqları tələbələrə cavab vermir. «Bu baxımdan ölkə banklarının layihələrdə iştirakı səmərəli ola bilər».

Qərbdəki uyğun qurumların İranın neft-qaz sənayesinə sərmayə qoymamasının təsirsiz ötüşmədiyinə dolayısı ilə toxunan M.Mirkazımi qeyd edib ki, Avropanın bir sıra şirkətləri yeni yataqlarla  bağlı layihələrin gerçəkləşdirilməsində vaxtı 7-8 il uzatdılar: «Hazırda həmin layihələr yerli podratçılara (kontaratçılara) verilib».

Tehranın bu məsələnin öhdəsindən asanlıqla, bir neçə aya gələcəyi ölkənin iqtisadi və maliyyə durumuna görə inandırıcı görünmür.

Bir neçə il öncə İranda benzinin satışında məhduiyyət yarananda ölkə ictimaiyyəti buna kəskin reaksiya verdi. Həmin il  750 yanacaq doldurma məntəqəsi yandırılıdı, 37 –si isə tamamilə məhv edildi.

Hələ ötən ilin payızında yanacaq ehtiyatları idarəsinin başçısı Sərdar Rubanianın bildirmişdi ki, hökumət yancağa verdiyi subsidiyanı «yarıbayarı» azaldacaq, başqa sözlə ilin ikinci yarısında bu istiqamətdə subsiydiya 50 faiz təşkil edəcək. Qiymətlər qaldırıldıqdan sonra benzinin litrinin 40 qəpiyə yaxın olub. Yaxın 5 ildə isə hakimiyyət subsidiyanı tamamilə ləğ etməyi planlaşdırır.

Qeyd edək ki, İranda emal olunan benzin daxili bazarın tələbini ödəmir. Keçən ilin ilk 9 ayına olan məlumata əsasən,  62  milyon litr benzin yandırılır, bunun isə 45 milyonu ölkədə istehsal olunurdu.

Bir müddət öncə  «İSNA»-ın yaydığı məlumatda bildirilirdi ki, ötən bir il (2009-cu ilin martından 2010-cu ilin martınadək olan dövr) ərzində İrana 4,5 milyard dollarlıq benzin idxal olunub. Ötən illə müqayisədə idxalat 67 faiz artıb.

Mənəbənin məlumatına əsasən, idxalatda birinci yeri benzin tutmaqdadır. Ötən il 4 milyard 578,7 milyon dollarlıq , 7 mln. 799,9 min ton benzin idxal olunub. Bu müddət ərzində idxalatda yanacağın payı 15,04 faiz təşkil edib. 2008-ci ilin marıtndan 2009-cu ilin uyğun dövrünədək isə İrana 2 milyard 237,2 milyon dollarlıq, 3 milyon 62 min ton benzin gətirilib.

Xatırladaq ki, İranın neft naziri Məsud Mirkazımi hökumətdən daxili bazarda təbii qazın qiymətinin azından on dəfə artırılmasını istədiklərini də söyləmişdi. O, bunun ölkə daxilində «təbii sərvətin  israfının qarşısının alınması məqsədini daşıdığını» söyləmişdi. Hazırda ölkə daxilində qazın bir kub metri 170 rialdır. Nazir isə bunun 1000 rialadək bahalandırılmasını ( 8 qəpik) istəyib. M.Mirkazıminin qənaətincə, belə qiymət islahatı ölkə xəzinəsinə cari maliyyə ilində 17 milyard dollar gətirəcək.  Sədrəddin Soltan