GünAz TV: Son zamanlar İranın Azərbaycan Cümhuriyyətinə qarşı apardığı siyasi-ideoloji təxribatlar dünya azərbaycanlılarının gündəmindədir.

Ümumiyyətlə, hazırda İran nədən narahatdır? Bu təbliğatın arxasında nələr durur? Üstəlik, İran Azərbaycanın iyirmi faiz torpaqlarını işğal edən Ermənistanla əlaqələrini gücləndirir, bu günlərdə İrandan Ermənistana neft məhsullarının ixrac olunması üçün boru kəmərinin çəkilməsinə dair razılıq əldə olunub.

Milli.Az-ın bu və digər suallarını Türkiyədə yaşayan ekspert (karşünas), İran məsələləri üzrə analitik, gunaskam.com saytının baş redaktoru Davud Turan cavablandırır.

- Son dövrlərdə İran mediası, dini mərkəzləri Azərbaycana qarşı  təbliğatlarını fəallaşdırıblar. Sizcə, İran, nədən narahatdır?

- İran İslam Respublikası (Cümhuriyyəti) Azərbaycanın yaranmasından həmişə narahatçılıq keçirib və eyni zamanda onun güclü olmasını istəmir. Özü üçün bəlli faktlar gətirməyə çalışır. Bu faktlar birbaşa olaraq, güney Azərbaycan məsələsilə bağlıdır. Bilirsiniz ki, Azərbaycanın güneyində 30 milyondan çox Azərbaycan türkü yaşamaqdadır. Azərbayan dövlətinin inkişafı və güclü olması güneyə öz təsirini göstərir. 1990-illərindən başlayaraq, bu günümüzə qədər İran Azərbaycan dövlətinin güclü olmasını, öz dövlət maraqları üçün təhlükə olaraq görür. Son günlərdə isə İran mediasının və  dini mərkəzlərin Azərbaycana qarşı apardığı siyasi-ideoloji təbliğatını 3 amillə bağlayardım.

Birincisi, Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyevin Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik günü münasibətilə bütün dünyadakı azərbaycanlıları təbrik etməsi və dünyada 50 milyona yaxın azərbaycanlının olduğunu dilə gətirməsi olmuşdur. Bu fikrin Azərbaycan rəsmilərinin tərəfindən səsləndirilməsi, İrani ciddi şəkildə narahat edib. Hətta İran müxalifəti də buna qarşı çıxışlar etdi;

İkincisi, məsələ isə “Wikiliks” sənədlərində Azərbaycanın İran bağlı fikirlərinin yer alması;

Üçüncüsü, narkotik (məvadde moxədder) olaylarında Azərbaycanda İranın bir neçə SEPAH mühafizlərinin tutulmasıdır.

Belə olan halda İran Azərbaycanda hicab məsələsini fürsət olaraq görür, Azərbaycana qarşı təxribat aparır. Mənə görə, antitəbliğat İran xarici siyasətinin sistemli proqramı çərvisində aparılır.

- İranın Azərbaycanda islam inqilabının gərçəkləşdirməsilə bağlı səslənən fikirlərə münasibətinizi bilmək maraqlı olardı?

- Azərbaycan müstəqilliyini yenicə elan etdikdən sonra İran Azərbaycanın islam modelində qurulmasını istəyirdi və bunun üçün əlindən gələni edirdi. Amma bundan nəticə almayınca, bu, siyasətlərindən əl çəkdilər. Bundan sonra inqilabi gərçəkləşdirmək yerinə, özünə yaxın qrupları dəstəkləyərək istədikləri bir güç halına gətirib, onları şəraitə görə istifadə etmək siyasətinə üstünlük verilməyə başladılar. Bunu Fələstində, Livanda və İraqda görə bilərik. Azərbaycanla bağlı olaraq onu deyim ki, burada İranın məsələyə baxışı ziddiyyət təşkil edir. Bir tərəfdən, həm Azərbaycanda islamçı və özünə yaxın qrupları dəstəkləyir. Başqa bir tərəfdən də, erməniləri dəstəkləyir. Mənə görə, İran Azərbaycanda islami inqilab gərçəkləşdirmək yerinə, burada özünə yaxın sosial güc formalaşdırmaq istəyir. Bunun da ən önəmli hədəfi isə Azərbaycan dövlətinə qarşı çıxış etmək və onun güclənməsinə mane olmaqdır.

- İranda  bu günlərdə Xocalı soyqırımının ermənilərin lehinə təhrif ədən www.garabagh.org saytının istifadəyə vərilməsi, bir daha İranın Azərbaycanın tarixi qan yaddaşından necə iyrəncliklə istifadə etdiyini ortaya qoydu. Bu sayt niyə quruldu və əsas məqsəd nə ola bilər?

- Saytın qurulmasından asılı olmayaraq, Xocalı faciəsi bu gün dünyada sübuta yetirilmiş bir insanlıq soyqırımıdır. Bu, faktdır. Ermənistan özünü nə qədər günahsız elan etməsinə baxmayaraq, ortada böyük bəşəri cinayət faktı var. Birinci sualda dediyim kimi, İran Azərbayaycanın güclənməsindən rahatsız olduğu üçün Ermənistan və ermənilərə dəstək verir. Bu gün İranın xarici siyasəti ideoloji prinsiplərə söykənən siyasət deyil, çıxarlarına və mənfəətlərinə dayanan bir siyasətdir. Özünü islami bir ölkə olaraq, dünyada yaşayan müsləmanların yanında olduğun iddia eləsə də, amma bu iş bir daha göstərir ki, müslümanlara qarşı insanlıq cinayəti edən ermənilərin düşüncələrini dəstəkləyir və öz siyasətlərində Ermənistanın önəmini gücləndirir. Strateji səviyyədə ona dəstək olur.

Halbuki, ermənilərin tarix boyu azərbaycanlılara qarşı soyqırım siyasətini və xüsusilə, 1918-ci ildə güneyin Xoy, Salmas və Urmuda törətdikləri cinayətləri, İran tarixçiləri heç bir zaman gündəmə gətirməzlər və öz əsərlərində bu faciələrdən yan keçirlər.

- Bu saytın yaranması Güney Azərbaycanda necə qarşılanıb?

- Güney Azərbaycan hər zaman ermənilərin Şimali Azərbaycanda törətdiyi cinayətlərə qarşı həssas olub. Hələ 1992-93-illərdə ermənilərin Qarabağdakı cinayətlərinə etiraz olaraq, güneyin bir çox şəhərlərində genişmiyqaslı etiraz aksiyalar keçirildi. Güneyli tələbələr Təbriz, Urmu və Tehran universitetlərində erməniləri öz etiraz səslərini ucaltdılar və hətta bu aksiyalar Tehrandakı Ermənistan elçiliyinə hüçumlarla da müşahidə olundu. O, zaman İranda Azərbaycanlı din xadimləri də bu cinayətlər qarşısında səssiz qalmayaraq, öz etirazlarını bildirdilər. Sonradan həmin din xadimləri müxalifət adı ilə susduruldular. Çünki onlar qatı ümmətçi deyildilər.

İndi isə İranın ermənilərin cinayətlərini örtbasdır eləməsi və tarixi təhrif etməsi, bir çox güney azərbaycanlılar tərəfindən şiddətli bir şəkildə qınanmaqdadır. Bu etrazların yaxında özünü daha geniş bir şəkildə göstərmə ehtimalı da vardır. Mən bundan əminəm ki, hər bir güney azərbaycanlı, bu tarixi təhrif qarşısında səssiz qalabilməz. Güneylilər öz səslərini İranın ağır siyasi fəzası içərisində fərqli şəkillərdə dilə gətirəcəklər.  Elnur Eltürk