GünAzTv mətbuat mərkəzinin növbəti müsahibi, Bilkənt Universitetinin müəllimi, Qafqaz üzrə analitik, Dr. Həsən Əli Karasardır. 

- Həsən bəy, bu gün Türk dünyası Qarabağ məsələsində yetərincə vahid mövqe ortaya qoyurmu?

- Zamanla vahid mövqe ortaya qoyulacaq. İstər Türkiyə olsun, istərsə də türk dünyasının ictimai düşüncəsi buna doğru gedir. Tükiyə höküməti Kıbrısa qoşun çıxartmamışdan iyirmi il öncə cəmiyyətdə bir fikir formalaşmağa başladı ki, Türkiyə Kıbrıs məsələsində sərt mövqeyini bildirməldir. İctimai təpki höküməti məcbur edəndən sonra, 1974-cü ildə Türkiyə öz milli iradəsini ortaya qoydu. Qarabağ məsələsində də uzunmüddətli strateji plan orata qoyulmalıdır. Türk dünyasında keçirilən bütün tədbirlərdə Qarabağ həqiqətləri ilə bağlı ortaq bəyanatlarlar qəbul edilməlidir. Qeyri-hökümət təşkilatlatları, mediayanın bu, məsələdə vahid birliyi hiss olunmalıdır. Bu proses Orta Asiya türk dövlətlərində və Türkiyədə getməlidir. Düzdür, Türkiyədə milliyyətçilik düşüncəsinə malik olan ziyalıları Qarabağ məsələsində birmənalı mövqeyə malikdirlər.

- Türkiyədə bəzi düşüncə mərkəzlərini çıxmaq şərtilə, tanınmış media orqanlarında Qarabağ məsələsilə bağlı informasiya az verilir. Sizcə, bu nə ilə bağlı ola bilər?

- Son beş ildə Türkiyənin indiki hakimiyyəti bütün qonşuları ilə sıfır problemi deyilən diplomatiya yürütməyə başladı. Türkiyədə bəzi insanlar belə zənn edirlər ki, Ermənistanla sərhədlər açılsa, problemlər həll olunacaqdır. Bu düşüncədə olan insan Qafqazı və Ermənistanı yaxşı tanımırlar. Xüsusilə, onlar düşünürlər ki, sərhədlər açılsa Qarabağ məsələsi həllində irəliləyiş gözlənilir. Bu, yanlış yanaşmadır. Bunlar məsələyə bəsit yanaşmadır. Onu da qeyd edək ki, Türkiyə Ermənistanla sərhədi təkcə Qarabağa görə, bağlamayıb. Ermənistanın Türkiyə qarşı olan torpaq iddialar, əsas olaraq soyqırım təbliğatının aparması ilə bağlıdır. Bu gün Ermənistan Türkiyənin ərazi bütövlüyünü tanımır, Ermənistanda və xaricdə erməni lobbisi Anadolu torpaqlarının özlərinə məxsus olduğunun təbliğatını aparırlar. Üstəlik, sərhədlərin bağlanmasına səbəb olan əsas nədənlərdən biri də, Azərbaycanın torpaqlarının işğal edilməsidir. Bu gün Türkiyənin ictimai düşüncəsi, mediası, qeyri-hökümət təşkilatları, hətta küçədə gəzən insanlardan soruşsan onlar, Ermənistanın Qarabağ məsələsinə görə təklənməsinin tərəfdarlarıdır. Əsas da hakimiyyət Sürix protokollarının imzalanmasından sonra, xalqın təzyiqindən sonra bir addım geri çəkildi. Mən, bunu Türkiyə cəmiyyətinin qələbəsi hesab edirəm.

- Belə fikir formalaşdılır ki, AKP seçimlərdən sonra sərhəd məsələsini gündəmə gətirəcək?

- Düşünmürəm ki, bu fikirlər Türkiyənin daxilindən formalaşdırılır. Belə fikirlərin formalaşması Amerika, Avropa, Rusiyanın müəyyən dairələri tərəfindən yaradılır. Türkiyə bu məsələlərə birinci addım atdı. Ancaq qarşılıq görmədi. Çox şükürlər ki, qarşılıq da görmədi. Yoxsa, böyük problemlər ortaya çıxardı. Zaman-zaman məsələ gündəmə gətirilə bilər. Amma bununçün Azərbaycan və Türkiyə ictimaiyyəti ayıq olmalı, müxtəlif formalarda öz etirazlarını bildirməlidir. Mitinq formasında da mümkündür. Məsələn, Azərbaycanlı millət vəkillərinin Türkiyə səfəri, onların media çıxması, televiziyalarda teledebatlarında iştirakı Türkiyənin ictimai düşüncəsinə böyük təsir etdi. Belə səfərlərin Türkiyənin ictimai düşüncəsinə böyük mənada təsiri oldu. Bundan sonra hakimiyyət protokollar məsələsində geri çəkilməyə məcbur oldu. Buna əsl “ictimai diplomatiya” deyirlər. Bu məsələ hər zaman gündəmdə olmalıdır. Söhbətləşdi: Elnur Eltürk