GünAzTv: Yeni il başlayandan İranda nələr baş verir? Bu suala ötəri cavab verməyə çalışaq.

Həftənin əvvəlində hakimiyyət İsrail «Mossad»ına bağlı 10 nəfərlik casus şəbəkisini aşkarlayaraq, onları tutduğunu bəyan etdi. ETTELAAT-ın başçısı Heydər Müslehi keçirdiyi mətbuat konfransında İrana qonşu olan ölkələrin İsraillə əlaqəsindən də söz açıb.

Nazirin sözlərinə görə, bir il əvvəl qətlə yetirilmiş atom fiziki Məsud Əliməhəmmədinin ölümündə İsrail kəşfiyyatının rolu var.

«İsrailə casusluq etdiyi üçün bu günə qədər 10 nəfəri tutmuşuq»-deyən, Heydər Müslehi jurnalistlərdən birinin “Tutulanların hamısı İran vətəndaşıdırmı” sualını belə cavablandırıb: “Tutulanlar bir neçə şəbəkəyə məxsusdur. Hazırda məsələni araşdırırıq. Lakin sionist rejimlə (yəni İsraillə) əlaqəsi olan qonşu ölkələr və bölgə dövlətləri bilməlidirlər ki, bu rejimə yaratdıqları hər bir şərait bölgə və İran İslam Respublikası üçün təhdid sayılır».

Bu bəyanatı həm də Tehran hakimiyyətinin qonşu dövlətləri hədələməsi kimi də dəyərələndirmək olar. Ancaq qonşu dövlətlər İrandakı rejimin daxili işlərinə müdaxilə cəhdinə və bu sayaq əsassız hədələrinə «bir növ adət» edib. Odur ki, ETTELAAT başçısının bu cavabının daha çox daxili təbliğata hesablandığı da istisna deyil. Bir də tutulub, mühakimə olunanların məhkəmə prosesi açıq keçmədiyindən, habelə istintaq zamanı məhkum işgəncəyə məruz qaldığına görə «etiraf» etdiyindən həbs olunanların doğrudan «Mossad»a işlədiyi hələ şübhəlidir. Yada salaq ki, Tehran hakimiyyəti məlum qanlı olay baş verəndən sonra dərhal qətldə ABŞ-ın (Amerika Birləşmiş Ştataları) da adını çəkmişdi. Bu da ETTELAAT nazirinin bəyanatının gerçəkliyi əks etdirmədiyi ehtimalını irəli sürməyə əsas verən amillərdəndir.

Zəhra Bəharmi adlı Niderlandiya və İran vətəndaşı barəsində İslam Respublikasının İnqilab Məhkəməsi ölüm hökmü çıxarıb.

«HRANA» -nın («Human Rights Activists News Agency») məlumatına əsasən, məhkəmə Niderland vətəndaşını «narkotik maddələrin qaçaqmalçılığına və onun yayılmasına» görə edam qərarı çıxarıb. Halbuki o, 2009-cu ilin «Aşura» günü keçirilən etiraz aksiyası zamanı tutlanların arasında olub. Etirazçılarla hüquq-mühafizə orqanları əməkdaşları arasında baş vermiş həmin toqquşmada 15 nəfər həlak olumuş, 300 nəfər isə tutulmuşdu.

Niderlandiya hakimiyyəti Zəhra Bəraminin həbsindən indii xəbər tutub. Məhkum vəkili Jinus Şərifrazi məsələ ilə bağlı məlumatın yayılmasına icazə vreməyib. «HRANA»  qeyd edib ki, İran məhkəməsi vəkilə israrla «məsləhət» görüb ki, informasyiya vasitələri ilə təmaslardan imtina etsin, Niderlandiyanın Tehrandakı səfirliyi ilə əlaqələri məhdudlaşdırsın.

Məhkəmənin qərarına əsasən, müttəhimin əmlakı, o cümlədən şəzsi avtomobili və maliyyə vəsaiti  müsadirə olunsun. Nİderlandiyanın səfirliyi məsələyə müdaxiə etmək cəhdi uğursuzluqla başa çatıb. İran hakimiyyəti Zəhra Bəraminin ikili vətəndaşlığını tanımaqdan imtina edib. İslam Respublikasının qanunlarına əsasən, eyni zamanda başqa dövlətin vətəndaşı olanlar yalnız İran vətəndaşı kimi tanınır.

Hakimiyyəin belə davranışı 2009-cu ilin prezident seçksindən sonra yaranan müxəlifətin liderlərindən biri prezidentliyə keçmiş namizəd Mirhüseyn Musəvinin açıqlamasından da görünür.

"Media forum"-un məlumatına görə, Musəvi hakimiyyət dairələrinin son günlər İrandakı “yaşıl hərəkat” tərəfdarlarına təzyiq və böhtanları gücləndirdiyini deyib: «Onlar dinc müxaliflərə qarşı totalitar rejimlərdə olan üsullardan, o sıradan da keçmiş SSRİ-nin Stalin, Rumıniyanın Çauşesku dövründə işlənən üsullardan istifadə edirlər. Hərəkat fəallarına qarşı son günlərin təbliğatı bu cənabların mahiyyətini aşkar etdi. Daha doğrusu, bu qədər yalan və böhtan göstərdi ki, bu cənabların islamı necə bir islamdır.

Müxaliflərə qarşı yalan və təhdidlər gündən-günə gücləndirilir. Vətəndaşların gözünü qorxutmaq üçün dəstə-dəstə edamlar həyata keçirilir. Zindanlarda məhbuslardan yalançı etiraflar almaq üçün təzyiqlər artır. Onlar hətta müxalif din alimlərinə, ruhanilərə qarşı təzyiq və təhdidlərdən də əl çəkmirlər. Lakin bu hərəkətlər öz təsirini itirməkdədir. Bütün bunlar göstərir ki, bu cənabların nə öz cəmiyyəti haqda təsəvvürü var, nə də hər an dəyişməkdə olan beynəlxalq vəziyyətdən. Belə görünür ki, bu cənablar kommunikasiya texnologiyaları genişlənməyə başlamazdan əvvəlki dövrdə yaşayırlar».

İran hakimiyyəti əhalidən «hicaba əmələ etməyi» tələb edib. Ölkə universitetlərinin tələbələrinə şəffaf paltar, cins şalvar və ətək, qısa qol köynək geymək, eləcə də tatuj etdirmək yasaqlınıb.

Yenni geyim qaydalarını əsasən, qızlara kepka və şlyapa geynimək, qoymadırnaqdan isttifadə qadağan edilib. Yeniyetmələrə isə saçını tam təraş etdirə, habelə «qərbsayağı» saç kəsdirə, çox qısa qol köynək geyə bilməz.

Başqa bir qərara görə, İranda qadınlarla kişilərin birgə qonaqlıqlarına, gecə qonaqlıqlarına qadağa sərtləşdirilib. Tehran təhlükəsizlik polisinin rəisi polkovnik Əlirza Mehrabi yanvarın 7-də jurnalistlərə açıqlamasında «son günlər 5 qadın-kişi qonaqlığını dağıtdıqlarını, onlarla gənc qız və oğlanı tutduqlarını» bildirib: “Qız və oğlanların birgə qatıldığı, şəriət qaydalarına riayət edilməyən qonaqlıqların, gecə kampaniyalarının keçirilməsi qadağandır. Əhali belə qonaqlıqların keçirildiyini görən kimi polisə zəng vurub xəbər verə bilər.

Bu qonaqlıqlarda alkoqollu içkilərdən, bəzən isə narkotik maddələrdən istifadə olunur. Ailələr öz övladlarına nəzarət etməli, ayıq-sayıq olmalıdır. Polis də bundan sonra bu kimi qonaqlıqlara və onlara qatılan şəxslərə qarşı daha sərt tədbirlər görəcək».

İran İslam Respublikasında bütün dünyada «Sevgililər günü» kimi qeyd olunan fevral 14-ü  tarixinin keçirilməsinə qadağa qoyulub. «IRNA»-nın məlumatına görə, hökumətdən Mətbəə Sahibləri Birliyinə göndərilən sənəddə «Sevgililər günü»nə dair xüsusi olaraq, istənilən məqalə dərc etməyin qadağan edildiyi bildirilib. Həmçinin, bu günlə bağlı üzərində ürək, gül şəkilləri olan plakat, qutu, açıqça dərc etməyin və paylamağın qadağan olunduğu və bu qadağanı pozanlar barəsində tədbir görüləcəyi qeyd olunub.

Xatırladaq ki, son 30 ildə ölkədə Qərb adətlərinin yayılmasının qrşısı alınsa da, «Sevgililər günü» ilə bağlı heç bir məhdudiyyət tətbiq edilməmişdi. Hər il fevralın 14-də iranlı sevgililər bir-birlərinə hədiyyələr alaraq, birlikdə şam etməklə bu günü qeyd edirdilər.

İlk baxışdan bəziləri tərəfindən doğru bu qərarlar sayılsa da, təcrübə bunun daha çox əhaliyə təzyiq xarakterli olduğunu təsdiqləyir.Siyasi cəhətdən fəalları və hakimiyyətə müxalif düşüncəlilər barəsində İran məhkəmələri «dini müqəddəsləri təhqir eimək», «ölkənin milli təhlükəsizliyinə xətər yetirmək», «mövcud dövlət quruluşunu dəyişmək» və s-ə, «hicabı pozduğuna», «qərbsayağı saç kəsdirdiyinə», «Sevgililər gününü» qeyd etdiyinə», «kişi – qadın qonaqlığı keçirdiyinə» görə  ittihamları da əlavə olunacaq. 

Bu və başqa xəbərlərdən göründüyü kimi Tehran hakimiyyəti 32 il öncə məzmun və formaca necə idisə elə də qalıb. Cəmiyyət və dünya isə durmadan dəyişir. İran rejiminin yasaqları isə bu dəyişikliklərin yanında çox bəsit və mürtəce, gerici görünür. Sədrəddin Soltan