GünAzTv: İranın hərbi təyyarəsi Buşehr AES-in yaxınlığında düşüb. Rusiya yaxın günlərdə bu stansiyaya nüvə yanacağı yükləyəcək; İsrail isə AES-i sıradan çıxarmaq barədə müzakirə aparır.

GünAzTv mətbuat mərkəzinin “Musavat”-a istinadən yaydığı məlumata görə, İranın Hərbi Hava Qüvvələrinin F-4 qırıcı təyyarəsi qəzaya uğrayıb. Yerli mənbələrə istinadən yayılan xəbərlərə görə, təyyarə yaxın günlərdə işə salınacağı gözlənilən Buşəhr AES-in cəmi bir neçə kilometrliyində düşüb. İran Müdafiə Nazirliyinin rəsmisi Qulamrza Keştkar deyib ki, təyyarənin qəzaya uğramasının səbəbləri araşdırılır. Onun dediyinə görə, hər iki pilot katapult ediblər və sağ qalıblar. Qırıcının təlim uçuşları üçün havaya qalxdığı bildirilir. İran bəyan edib ki, neçə ildir Rusiyanın “Rosatomstroy” şirkəti tərəfindən inşa edilən Buşəhr AES-in avqustun 21-də işə salınmasına dair razılıq əldə edilib.

ABŞ stansiyanın işə salınmasına qarşı çıxmasa da, AES İsraili narahat edir. İsrail ekspertləri hesab edirlər ki, stansiya işə salınsa, İranın nüvə obyektlərinə zərbə endirmək çətinləşəcək. Çünki vurulacaq obyektlər sırasında Buşəhr AES də yer alır. Lakin stansiyaya nüvə yanacağının yüklənməsindən sonra ona zərbə endirilməsi çoxsaylı mülki tələfata səbəb olardı. İran HHQ-nin təyyarələrinin çoxu köhnədir və qəzalar tez-tez baş verir. Lakin indiki qəzanın AES-in yaxınlığında baş verməsi təkcə təsadüf olmaya da bilər. İsrail İran ərazisində vaxtaşırı olaraq diversiya əməliyyatları həyata keçirir. Məsələn, avqustun 2-də Əhvaz şəhərində İranın pilotsuz kəşfiyyat təyyarələri proqramının rəhbəri və konstruktorunun evi partladılıb və o həlak olub.

“The Wall Street Journal News” qəzeti yazır ki, Rusiya stansiyanın reaktorlarından birini avqustun 21-dən başlayaraq nüvə yanacağı ilə dolduracaq. Əvvəlcədən əldə edilmiş razılaşmaya əsasən, yanacağın tullantıları təkrar Rusiyaya daşınmalıdır. Maraqlıdır ki, əvvəllər Rusiyanın Buşəhr AES-in tikintisində İranla əməkdaşlığına tənqidi yanaşan rəsmi Vaşinqton hazırda stansiyanın işə salınmasına qarşı deyil. Yüksək rütbəli amerikalı rəsmilərin dediyinə görə, Ağ Ev Rusiyanın Buşəhrdə AES-i işə salmasına razılıq verib. Bunun müqabilində Rusiya İranın nüvə silahı əldə etməsinə imkan verməmək üçün geniş kampaniyaya qatılır.

Qəzetin yazdığına görə, amerikalı rəsmilər etiraf edir ki, stansiyanın işə salınması ABŞ-ın İranı təcrid etmək səylərinə zərbədir. Lakin stansiya nüvə silahlarının yayılması baxımından təhlükə təşkil etmir, eyni zamanda İranın nüvə yanacağı istehsal etmək üçün uranı zənginləşdirmək səylərinin zəruri olmadığını göstərir. Belə ki, stansiya üçün lazım olan yanacağın hamısını Rusiya verəcək. Proses güclü beynəlxalq nəzarət altında həyata keçiriləcək və stansiyaya göndərilən nüvə yanacağını hərbi məqsədlə istifadə etmək mümkün olmayacaq. Lakin bəzi ekspertlər stansiyanın işə düşməsi ilə İranın nüvə potensialını gücləndirəcəyindən narahatdılar. Onların fikrincə, nüvə reaktorunda sərf edilən böyük miqdarda yanacağı izləmək beynəlxalq müşahidəçilər üçün asan olmayacaq. Ona görə də Vaşinqtonun ümidi ancaq Rusiyayadır. Rusiya isə heç də həmişə Vaşinqtonun maraqlarını düşünmür.

İsrail isə çalışır ki, stansiyanın işə düşməsinə imkan verməsin. Bu məqsədlə Təl-Əviv Vaşinqtona təzyiq göstərməyə çalışır. İsrail mənbələri məsələ ilə bağlı ziddiyyətli xəbərlər yayaraq qeyd edirlər ki, Obama administrasiyası Buşəhr AES-in işə salınmayacağına dair Rusiyadan təminat alıb. Bu baxımdan istisna deyil ki, mübahisəli AES-in işə salınması növbəti dəfə “texniki səbəblər” üzündən təxirə salınsın. Rusiya stansiya üçün lazım olan nüvə yanacağını ötən il yola salıb, təhlükəli yükün bir hissəsinin Azərbaycan üzərindən daşındığı bildirilirdi.

İranın Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Ramin Mehmanpərəst isə dünən jurnalistlərə açıqlamasında İsrailin İrana qarşı mümkün hərbi hücumu barədə dünya mediasında gedən yazı və şayiələrə münasibət bildirib. “Media forum” saytının məlumatına görə, Ramin Mehmanpərəst İranın hər hansı xarici hücuma çox kəskin reaksiya verəcəyini deyib: “Biz hərbi hücumla bağlı təhdidləri ciddi qəbul etmirik, bu təhdidləri sadəcə söz sayırıq. Sionist rejimin belə təhlükəli işə qol qoyacağını güman etmirik. Bununla belə, İranın nüvə təsisatına qarşı hər hansı xarici hücum baş verərsə, ölkəmizin buna reaksiyası və cavabı çox kəskin olacaq”.