GünAzTv: Ölkələr arasında münasibətlər əsl düşmənçiliyə çevrilir, müxalifət lideri isə hökumətin ikinci adamını “İsrailin vəkili” adlandırıb.

Qəzzaya yardım aparan gəmiyə basqına cavab olaraq Türkiyə İsraillə indiyədək imzalanmış ikitərəfli hərbi və iqtisadi müqavilələri birtərəfli qaydada ləğv etməyə hazırlaşır. Bu barədə hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasının başqan yardımçısı Ömər Çəlik NTV-yə müsahibəsində deyib. Çəlik Türkiyənin İsrailə cavab olaraq hansı addımları atmağa hazırlaşdığı barədə suala cavab verərkən deyib ki, hərbi qarşıdurma istisnadır: “Hərbi qarşıdurma ssenariləri oyuncaq deyil. Bu cür şeylər barədə ümumiyyətlə danışmaq düzgün deyil. Bizim İsrailə başqa müstəvilərdə cavab verməyə kifayət qədər vasitələrimiz var. Bura Türkiyə ilə İsrail arasında yaxın perspektiv üçün hərbi anlaşmaların və digər müqavilələrin ləğv edilməsi də daxildir”.

AKP başqan yardımçısı onu da deyib ki, Türkiyə beynəlxalq hüquq çərçivəsində basqına görə məsuliyyət daşıyanların cəzalandırılması üçün mümkün olan hər şeyi edəcək.Hakim partiyanın başqan yardımçısının açıqlamalarına münasibət bildirən müdafiə naziri Vecdi Könül isə deyib ki, İsraillə imzalanmış hərbi müqavilələrin ləğv edilməsi üçün təlimatı Xarici İşlər Nazirliyi verməlidir: “Hələlik XİN-dən bizə belə təlimat gəlməyib”. Nazir bildirib ki, onsuz da İsraillə yaranan “One minute” qalmaqalından sonra bu ölkə ilə birgə hərbi təlimlərin hamısı təxirə salınıb. Xarici işlər naziri Əhməd Davudoğlu isə jurnalistlərə deyib ki, İsraillə hərbi müqavilələrin ləğv edilməsi qarşı tərəfin davranışlarından asılı olacaq. “Hərbi müqavilələrin ləğvi də daxil olmaqla İsrailə qarşı atıla biləcək mümkün addımlar baş nazirin rəhbərliyi ilə müzakirə olunub. Müxtəlif təkliflər səslənib. Biz bu məsələləri müzakirə etməkdə davam edirik. Hansı addımların atılacağı İsrailin davranışlarından asılı olacaq” deyə, bildirib.Türkiyə İsrailin “Mavi Mərmərə” gəmisinə basqınına cavab olaraq bu ölkə ilə bütün hərbi təlimləri ləğv edib. Lakin hərbi təlimlərdən əlavə iki ölkə arasında uzun illərdir davam edən ciddi hərbi əməkdaşlıq sahələri var idi. İsrail silah şirkətləri Türkiyədən milyardlarla dollarlıq sifarişlər alıb, döyüş təyyarələrinin modernləşdirilməsi, pilotsuz kəşfiyyat təyyarələrinin istehsalı, tankların modernləşdirilməsi kimi bir sıra irimiqyaslı müqavilələr bağlanıb. Həmçinin iqtisadi sahədə də iki ölkə arasında irihəcmli müqavilələr var. Lakin Türkiyə hökumətinin İsrailə qarşı əməli addımlar atmaqda bu dərəcədə irəli gedəcəyi hələ naməlumdur.Göründüyü kimi, AKP təmsilçisinə nisbətən hökumət rəsmiləri daha təmkinli reaksiyalar verirlər. Ana müxalifət partiyasının yeni başqanı Kamal Kılıcdaroğlu da hökumətin İsrailə qarşı davranışlarının kifayət qədər səmimi olmadığını hesab edir. Ötən həftə sonu Kılıcdaroğlu ilə baş nazir Ərdoğan arasında bu məsələdə polemika yaşanıb. CXP lideri baş nazirin İsrailə emosional reaksiyasını dəyərləndirərək bildirib ki, hökumət xarici siyasət məsələlərini daxili siyasətə alət edir. Əslində isə Ərdoğan “Mavi Mərmərə” gəmisi yola düşməzdən əvvəl İsraillə böhran yaranacağını bilirdi: “Qoy hökumət açıqlasın ki, gəmi yola düşməzdən əvvəl İsraillə hansı danışıqlar aparılıb? İsrail hansı xəbərdarlığı edib, buna necə cavab verilib? Bizim bütün bunları bilməyə haqqımız çatır. Xarici siyasətdə emosiyalara yer ola bilməz, təmkinli davranmaq, şahmat oyunundakı kimi ölçülüb-biçilmiş addımlar atmaq lazımdır”.Kılıcdaroğlu Ərdoğanın onu “İsrailin vəkili” adlandırmasına cavab olaraq deyib ki, əgər baş nazir vəkil axtarırsa sağına baxsın: “Orada İsrailin vəkili olaraq Bülənt Arıncı görəcək. Arınc Ərdoğana nisbətən daha təmkinli reaksiya göstərib, Fətullah Gülənin mövqeyini dəstəkləyib və deyib ki, İsraildən icazə almadan yardım aparmaq düzgün deyildi. Ərdoğan isə nə gəldi danışır, ötən həftə İsrailə ancaq müharibə elan etmədiyi qaldı”. Amerika mətbuatı isə yazır ki, Orta Şərqin iki ən uğurlu dövləti olan Türkiyə və İsrail bir vaxtlar yaxın müttəfiqlər idi. Lakin indi onlar qatı düşmənlərə çevrilir. Qərb təhlilçiləri qeyd edirlər ki, Türkiyə İran və Suriya kimi ölkələrlə münasibətlərini yaxşılaşdırıb və artıq İsraillə müttəfiqliyə ehtiyac görmür.İsrail isə gəmi basqınının BMT komissiyası tərəfindən müstəqil araşdırılması çağırışlarını rədd edib. Baş nazir Benyamin Netanyahu BMT Baş katibi Ban Ki Munla telefon danışığında deyib ki, İsrail əsgərlərinin davranışları haqlıdır və beynəlxalq araşdırmaya imkan verilməyəcək. Buna baxmayaraq, İsrail ordusunda da hökumətin bu mövqeyinə etirazlar baş qaldırır. “Jerusalem Post” qəzetinin xəbərinə görə, hərbi dəniz qüvvələrinin bir qrup yüksək rütbəli zabiti müdafiə naziri Ehud Baraka müraciət edərək gəmi basqınını araşdırmaq üçün müstəqil komissiyanın qurulmasına icazə verməyə çağırıb. İsrail zabitlərinə görə, əməliyyat hərbi və diplomatik baxımdan fəlakətlə nəticələnib. Gəmiyə müdaxilə qərarı əvvəldən yanlış olub və bu uğursuzluğa görə gəmiyə endirilən komandoslar yox, əmri verənlər cəzalandırılmalıdır. musavat