GünAzTv: Danışıqlar prosesində İrəvanın vəziyyəti bir qədər də ağırlaşa bilər.

Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinə dair müzakirələr bir sıra beynəlxalq təşkilatlar səviyyəsində də davam etdirilir. Ermənistan prezidenti Serc Sarkisyanın Brüssel səfəri zamanı onunla görüşən avropalı təmsilçilər münaqişənin tezliklə nizama salınması üçün Ermənistan prezidentindən qəti addımlar gözlədiklərini söylədilər. Bu yanaşmanı nəzərə alan ekspertlər bildirirlər ki, növbəti mərhələdə dünya birliyinin diqqəti İrəvana yönələcək, çünki problemin həllini xeyli yaxınlaşdıran Madrid prinsiplərinə yeni təklifləri verməyən məhz Ermənistandır. Cavabın yubadılması münaqişə ətrafında qeyri-müəyyən vəziyyət yaradır və Azərbaycanda müharibə ilə bağlı bəyanatların sayının artmasına səbəb olur.

Azərbaycan prinsipial məsələlərdən geri çəkilməyəcək

Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli məsələsində rəsmi Bakının tutduğu mövqe artıq bəllidir və Prezident İlham Əliyev sözügedən mövqeni Respublika Gününə həsr olunmuş tədbirdə bir daha ortaya qoydu. Dövlət başçısı vurğuladı ki, Azərbaycan prinsipial məsələlərdən geri çəkilməyəcək. Prinsipial məsələ isə ərazi bütövlüyünün təmin olunmasıdır və rəsmi Bakı bütün imkanlardan istifadə edərək beynəlxalq hüquq normaları əsasında münaqişənin tənzimlənməsinə nail olmağa çalışır.

Əslində, Azərbaycanın ədalətli mövqedə olduğunu beynəlxalq təşkilatların son bəyanatları da təsdiq edir. İslam Konfransı Təşkilatının bəyanatı ilə yanaşı Avropa Parlamentinin qətnaməsi, Avropa İttifaqının separatçı recimin qondarma seçkiləri ilə bağlı qətiyyəti, eyni zamanda bu həftə Sarkisyanın Brüsseldə NATO və Avropa Komissiyasının nümayəndələri ilə apardığı danışıqlarda səslənən fikirlər İrəvan üçün məqbul sayılmayan seytnot vəziyyətini yaxınlaşdırır. Lakin bu vəziyyətdən Ermənistanın bərabər əsaslarla çıxacağı güman olunmur, belə ki, «mərhələli həll» planına əsaslanan Madrid prinsiplərinə dair yeni təkliflər siyasi konfiqurasiyanı Sarkisyan iqtidarının əleyhinə dəyişir. Dağlıq Qarabağdakı qondarma parlament seçkilərinə münasibət deyilənlərin əyani təsdiqi sayıla bilər.

Rəsmi Bakı sözügedən seçkilərə reaksiyasını dərhal ortaya qoydu. Azərbaycanın Xarici İşlər Nazirliyi həmin aktı pisləyən bəyanatla kitfayətlənməyərək bu seçkilərdə müşahidəçi qismində iştirak edən təşkilat və şəxslərə sərt mesacını da göndərdi. Belə ki, nazirlik separatçı recimin seçkilərinə qatılan təşkilatlar üçün diskriminativ səciyyə daşıyan bəyanat verərək onların nümayəndələrinin ölkəmizə gəlişinə qadağa qoyulacağını qeyd etdi. Prezident İlham Əliyev də bu məsələyə toxunaraq bildirdi ki, dünya birliyinin qondarma parlament seçkilərinə reaksiyası Azərbaycanın maraqlarına cavab verir və beynəlxalq hüquq normalarına tamamilə uyğundur.

Danışıqların növbəti mərhələsi Azərbaycanın xeyrinə işləyə bilər 

Beynəlxalq təşkilatların separatçı recimin seçki aksiyasına münasibəti danışıqların növbəti mərhələsində Azərbaycanın xeyrinə işləyə bilər. Məsələ ondadır ki, Minsk qrupunun hər 3 həmsədr ölkəsi – Rusiya, Fransa və ABŞ, həmçinin ATƏT, Avropa İttifaqı, BMT və digər beynəlxalq təşkilatlar dırnaqarası seçkini tanımayan bəyanat verdilər. Avropa Parlamenti və Avropa İttifaqının son qətnamələrini də bura əlavə etsək, Ermənistanın «qapalı dairə»yə düşdüyünü söyləmək olar.

Ehtimallara görə, indiki durum yaxın zamanlarda intensivləşəcək danışıqlar prosesində İrəvanın vəziyyətini bir qədər də ağırlaşdıracaq. İyunun 5-də Avropa şəhərlərinin birində Azərbaycan və Ermənistanın xarici işlər nazirlərinin nəzərdə tutulan görüşündə hər iki dövlətin Madrid prinsiplərinə dair təklifləri diqqət mərkəzində olacaq. Hələlik İrəvanın bu məsələ ilə bağlı mövqeyi aydın deyil, ancaq Ermənistanın müdafiə nazirinin danışıqlardan sonra işğal edilmiş torpaqların geri qaytarılmayacağına dair bəyanatı tunelin qurtaracağında işığın görünmədiyindən xəbər verir. Azərbaycanın Xarici İşlər naziri Elmar Məmmədyarov da son açıqlamasında qarşıdakı görüşdə İrəvanın Madrid prinsiplərinə dair mövqeyinin nədən ibarət olduğunu aydınlaşdırmaq istədiklərini bəyan etdi.           

Türkiyənin mövqeyini Qərb dünyasında anlayışla qarşılayırlar

Deməli, rəsmi Bakı münaqişənin həllində hazırda topun Ermənistanın tərəfində olduğunu və indi çox şeyin ermənilərin mövqeyindən asılı olduğunu düşünür. Bu mövqeni Qərb təşkilatları da bölüşür. Avropa Parlamentinin məlum qətnaməsi, NATO və Avropa Komissiyası rəhbərlərinin Sarkisyanla danışıqlarda sərt münasibəti bu gün Avropa ölkələrinin də Qarabağ probleminin tezliklə həllini arzu etdiklərini, bu məqsədlə Ermənistandan ciddi addımların atılmasını gözlədiklərini deyirlər. Öz növbəsində avropalı diplomatlar Azərbaycanın maraqları naminə təbliğat aparılmasının da vacib olduğunu bildirirlər.

Bütün bunlara baxmayaraq, İrəvan hələ də üzərinə böyük məsuliyyət götürmək istəmir. Məsələn, Serj Sarkisyan deyir ki, Qarabağ münaqişəsinin nizamlanmasında ciddi və ardıcıl iş aparılmalıdır. Qarşı tərəf Dağlıq Qarabağ üçün indiki status-kvonu daha məqbul sayır. Üstəlik, ermənilər danışıqlar prosesinə kənardan kiminsə cəlb edilməsinin əleyhinə çıxırlar. Söhbət Türkiyədən gedir. İrəvan var gücü ilə Ankaranı prosesdən uzaqlaşdırmağa, ən azından onun protokolların ratifikasiyasını Qarabağ münaqişəsinin həlli ilə əlaqələndirmək səylərini heçə endirməyə çalışır. Sarkisyanın Ankaraya güvənmədikləri ilə bağlı Brüsseldə verdiyi bəyanata isə Türkiyədən sərt cavab gəldi. Belə ki, qardaş ölkənin xarici siyasət idarəsi bəyan edib ki, Sarkisyanın aqressiv bəyanatları sülh dili ilə danışan ölkələrin istədiyi atmosferə uyğun deyil. Bu bəyanatların daxili siyasətin bir aləti olduğuna diqqət çəkən rəsmi Ankara həmin mövqenin nə Ermənistana, nə də normallaşma prosesinə faydası olmadığını bildirir. Onu da xatırladaq ki, Türkiyənin mövqeyini artıq Qərb dünyasında anlayışla qarşılayırlar. Yeri gəlmişkən, müşahidəçilər iyunun əvvəlində Soçidə Rusiya, Türkiyə və Ermənistan prezidentlərinin nəzərdə tutulan görüşünün bu məsələdə ciddi irəliləyişə səbəb ola biləcəyini vurğulayırlar. Bunlara rəğmən, Avropa ölkələri, eləcə də Rusiyanın Türkiyə ilə bağlı planları erməni tərəfinin yürütdüyü siyasətin effekt verəcəyini şübhə altına qoyur. Sarkisyanın Avropa turnesinin demək olar ki, iflasa uğraması bu uğursuz siyasətin əlaməti sayıla bilər. 

“1-ci kanal”ın Analitik Qrupu